Kızılırmak Mah. 1450. Sok. No:13, Çukurambar / Ankara 0312 911 77 77
Sağlık Rehberi

Guatr Ameliyatsız Küçülür mü?

Guatr ameliyatsız bir miktar küçülebilir, ancak bu her tabloda beklenmez. İlaç ve radyoaktif iyot tedavisinin sınırlarını anlattım.

Guatr saptanan kişilerin çoğu, ameliyat dışında bir yolla küçülme sağlanıp sağlanamayacağını sorar. Guatr ameliyatsız yöntemlerle bir miktar küçülebilir, ancak bu küçülme her tabloda ve her ölçüde beklenmez. İlaç tedavisi yalnız belirli durumlarda hacmi azaltır; radyoaktif iyot tedavisi ise fazla çalışan bezlerde daha belirgin bir küçülme sağlar. Göğüs kafesine inen ve bası yapan guatrlarda ilaçla küçültme çoğunlukla yetersiz kalır. Bu yazıda hangi yöntemin hangi durumda işe yaradığını, küçülmenin nasıl izlendiğini ve cerrahi kararının neye göre verildiğini anlatıyorum.

İlaç Tedavisi Bez Hacmini Hangi Durumlarda Azaltır?

İlaç tedavisi bez hacmini yalnız belirli durumlarda azaltır. Hormon yetersizliği bulunan kişilerde eksik hormonun yerine konması uyarıyı geriletir. Uyarı azaldığında bezin büyüme itkisi ortadan kalkar. İyot eksikliği bulunan bölgelerde iyot alımının düzeltilmesi de hacmi bir miktar azaltır. Genç kişilerde ve yumuşak dokudan oluşan yeni büyümelerde yanıt daha belirgin olur. Yıllar içinde sertleşmiş ve düğümlenmiş bezlerde ise ilaç beklenen etkiyi vermez. Hormonları olağan olan kişilerde bezi baskılamak amacıyla ilaç vermeyi doğru bulmuyorum. Gereksiz baskılama kemik yoğunluğunu azaltır ve ritim bozukluğuna zemin hazırlar. İlaçla küçültme, dar bir kişi grubunda denenen bir seçenektir.

Radyoaktif İyot Tedavisi Bez Boyutunu Nasıl Etkiler?

Radyoaktif iyot tedavisi bez boyutunu, fazla çalışan hücreleri zamanla devre dışı bırakarak küçültür. Tiroid hücreleri iyodu seçici biçimde içine alır. Ağızdan verilen işaretli iyot bu yolla doğrudan bez dokusunda toplanır. Toplanan madde çevresindeki hücreleri sınırlı bir alanda etkiler. Etki aylar içinde ortaya çıkar ve hacim kademeli olarak geriler. Bu tedavi özellikle bağımsız çalışan nodüllerde ve fazla çalışan bezlerde yeğlenir. Gebelikte ve emzirme döneminde uygulanmaz. Tedaviden sonra bezin yavaş çalışması sık görülen bir sonuçtur ve hormon takviyesi gerektirir. Göz bulguları bulunan kişilerde kararı daha dikkatli veririm. Toksik guatr sayfasında bu tabloyu ayrıntılı biçimde ele aldım.

Küçülmenin Ultrasonla İzlenmesi Hangi Aralıklarla Yapılır?

Küçülmenin ultrasonla izlenmesi çoğu kişide altı aylık aralıklarla yapılır. İlk kontrolde beklenen sonuç, hacimde ölçülebilir bir gerileme görülmesidir. Ölçümleri aynı yöntemle ve karşılaştırılabilir biçimde yaptırmayı isterim. Cihaz ve uygulayıcı değiştiğinde ölçümler arasında fark çıkar. Bu nedenle izlemin aynı merkezde sürdürülmesini yeğliyorum. Gerileme saptanmayan kişilerde tedaviyi uzatmanın anlamı kalmaz. Yanıt alınan kişilerde aralığı zamanla açarım. İzlem sırasında hormon değerlerini de birlikte kontrol ederim. Yeni bir nodül ya da kuşkulu bir görünüm çıkarsa örnekleme yaparım.

Kemik Arkasına Batan Guatrda İlaçla Küçültme Neden Yetersiz Kalır?

Kemik arkasına batan guatrda ilaçla küçültme yetersiz kalır, çünkü göğüs kafesine inen bölüm sert bir çerçeve içinde sıkışır. Boyun ile göğüs arasındaki geçit kemik ve kıkırdakla çevrilidir. Bu dar geçitte büyüyen doku, küçük bir hacim değişikliğiyle bile basıyı sürdürür. İlaçla elde edilen sınırlı gerileme basıyı ortadan kaldırmaz. Aşağı inen bezlerde büyüme çoğunlukla düğümlü ve sert yapıdadır. Sert dokular ilaç ve iyot tedavisine daha az yanıt verir. Radyoaktif iyot tedavisi bu bölgede geçici şişlik yaparak basıyı artırabilir. Bu nedenle bası bulgusu bulunan kişilerde doğrudan cerrahiyi konuşurum. Plonjan guatr sayfasında bu tablonun özelliklerini anlattım.

Küçülme Sağlanamazsa Cerrahi Kararı Neye Göre Verilir?

Küçülme sağlanamazsa cerrahi kararını bası bulgularına, bezin çalışma durumuna ve örnekleme sonucuna göre veririm. Yutma güçlüğü, nefes darlığı ve seste kalıcı değişiklik gibi bası bulguları cerrahiyi öne çeker. Bezin fazla çalışması ilaçla denetlenemiyorsa cerrahi seçeneği güçlenir. Örneklemede kuşkulu hücre saptanan kişilerde bekleme süresini kısa tutarım. Bezin göğüs kafesine inmesi tek başına cerrahi gerekçesi oluşturur. Hızlı büyüme gösteren guatrlarda da kararı erkene alırım. Yakınma vermeyen ve boyutu durağan kalan guatrlarda izlemi sürdürürüm. Ameliyat kararında kişinin yaşı, eşlik eden hastalıkları ve ses mesleği ayrıca değerlendirilir. Cerrahi kararı tek bir ölçüme değil, bulguların bütününe dayanır. Guatr ne zaman ameliyat edilir sayfasında bu ölçütleri sıraladım.

Tıbbi inceleme: · Yayımlanma: · Son güncelleme:

Sık sorulan sorular

Guatr için bitkisel karışımlar işe yarar mı?
Bitkisel karışımların bez hacmini küçülttüğünü gösteren güvenilir bir dayanak bulunmuyor. Bu ürünlerin bir bölümü yüksek miktarda iyot içerir ve bezin çalışmasını bozar. Kullanmadan önce bana danışmanızı isterim.
Guatrda ilaç tedavisi ne kadar sürer?
İlaç tedavisinin süresi guatrın nedenine göre değişir. Hormon yetersizliğine bağlı büyümelerde tedavi uzun yıllar sürdürülür. Yanıt alınmayan kişilerde ise tedaviyi uzatmanın anlamı kalmaz.
Radyoaktif iyot tedavisi sonrası yatış gerekir mi?
Verilen miktar düşük olduğunda tedavi ayaktan uygulanır ve yatış gerekmez. Yüksek miktar gerektiren durumlarda kısa süreli yalıtımlı yatış planlanır. Karar, uygulanacak miktara ve kişinin yaşam koşullarına göre verilir.
Radyoaktif iyot tedavisinden sonra gebelik ne zaman planlanabilir?
Tedaviden sonra gebeliği belirli bir süre ertelemenizi isterim. Bu süre çoğu kişide altı ay olarak planlanır. Gebelik öncesinde hormon değerlerinin olağan sınırlara oturması da gerekir.
Guatr küçülürse ameliyattan vazgeçilir mi?
Küçülme sağlanan ve bası bulgusu ortadan kalkan kişilerde cerrahi ertelenebilir. Örneklemede kuşkulu hücre saptanmışsa küçülme tek başına kararı değiştirmez. Bu nedenle kararı bulguların bütününe bakarak veririm.
Guatrda iyot takviyesi almak küçülme sağlar mı?
İyot eksikliği bulunan bölgelerde beslenmenin düzeltilmesi erken dönem büyümelerini geriletebilir. Kendi kararıyla yüksek miktarda iyot almak ise bezin fazla çalışmasını tetikleyebilir. Takviye kararını tahlil sonuçlarına bakarak veririm.
Guatr ameliyatı sonrası hormon ilacı kullanmak gerekir mi?
Bez tümüyle alınan kişilerde hormon ilacı uzun yıllar kullanılır. Bezin bir bölümü bırakıldığında kalan dokunun üretimi yeterli olabilir. Bu durum ameliyattan sonraki tahlillerle belirlenir.
Zehirli guatrda ilaç tedavisi bezi küçültür mü?
Fazla çalışmayı baskılayan ilaçlar hormon düzeyini düşürür, ancak bez hacmini belirgin biçimde azaltmaz. Bir bölüm kişide bez tedavi sırasında bir miktar büyüyebilir. Kalıcı küçülme için radyoaktif iyot tedavisi ya da cerrahi gerekir.
Guatr küçülürken nefes darlığı hemen geçer mi?
Basının gerilemesi hacim azalmasından sonra haftalar alabilir. Soluk borusu uzun süre baskı altında kaldıysa duvarı yumuşamış olabilir. Bu durumda darlık küçülmeye karşın sürer ve ayrıca değerlendirilir.
Ultrasonda ölçülen bez hacmi her merkezde aynı çıkar mı?
Hacim ölçümü uygulayıcıya ve cihaza göre bir miktar değişir. Bu fark küçük büyümeleri yanıltıcı biçimde gösterebilir. İzlemi aynı merkezde sürdürmenizi bu nedenle isterim.
Guatr tedavisinde bekleme süresi tehlike yaratır mı?
Yakınma vermeyen ve durağan seyreden guatrlarda izlem güvenli bir seçenektir. Bası bulgusu gelişen ya da hızlı büyüyen guatrlarda ise beklemeyi doğru bulmuyorum. İzlem kararı düzenli kontrollerle birlikte anlam taşır.
Guatr ameliyatı kapalı yöntemle yapılabilir mi?
Boyun bölgesinde uygulanan bazı yöntemler iz bırakmayan girişler kullanır. Bu yöntemlerin uygulanabilirliği bezin boyutuna ve kişinin yapısına göre değişir. Göğüs kafesine inen büyük guatrlarda açık cerrahi gerekir.

Kaynakça

Bu içerik, aşağıdaki uluslararası otoriter tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.

  1. American Thyroid Association (ATA) — Thyroid Nodules
  2. National Cancer Institute (NCI) — Thyroid Cancer
  3. MedlinePlus — Thyroid Diseases
  4. PubMed — Thyroid nodule
  5. StatPearls (NCBI Bookshelf) — Thyroid