Mamografi İlk Kez Kaç Yaşında Çektirilmeli?

Meme taramasıyla ilgili bana en çok sorulan soru, ilk mamografinin hangi yaşta çektirileceğidir. Risk etkeni taşımayan kadınlarda mamografi taramasına kırk yaşından sonra başlanır. Ailesinde meme kanseri bulunan ya da başka bir risk etkeni taşıyan kişilerde bu yaş öne çekilir. Kararı yalnız yaş belirlemez; meme dokusunun yoğunluğu ve varsa önceki görüntüleme bulguları da hesaba katılır. Bu yazıda tarama ile tanısal çekimin farkını, çekim aralığını, randevu zamanlamasını ve ilk sonucun sonraki takvimi nasıl belirlediğini anlatıyorum.

Tarama Mamografisi ile Tanısal Mamografi Arasındaki Fark Nedir?

Tarama mamografisi hiçbir yakınması olmayan kişilerde uygulanır, tanısal mamografi ise saptanmış bir bulguyu araştırmak için çekilir. Tarama çekiminde amaç, henüz belirti vermeyen bir değişikliği erken dönemde yakalamaktır. Bu nedenle tarama standart bir düzende, her iki memeden belirli açılarla yapılır. Tanısal çekimde ise inceleme bulgunun bulunduğu bölgeye yoğunlaşır. Radyoloji uzmanı gerektiğinde büyütülmüş ya da bölgesel bası uygulanmış ek görüntüler alır. Tanısal inceleme çoğu kez ultrasonografiyle birlikte yürütülür. Elle ele gelen bir sertlik, meme başı akıntısı ya da deride çekilme varsa tarama değil tanısal inceleme isterim. İki incelemenin adı aynı olsa da amaçları ve okunma biçimleri birbirinden ayrılır. Mamografi sayfasında çekimin nasıl yapıldığını ayrıntılı biçimde anlattım.

Tarama Mamografisi Kaç Yılda Bir Yinelenir?

Tarama mamografisi ülkemizde yürütülen düzen içinde iki yılda bir yinelenir. Bu düzen kırk yaş ile altmışlı yaşların sonu arasındaki dönemi kapsar. Aralığın iki yıl olmasının nedeni, taramanın kazancı ile getirdiği yük arasındaki dengenin gözetilmesidir. Kırk ile elli yaş arasında meme dokusu daha yoğun olduğu için kimi kişilerde aralığı bir yıla indiririm. Bu kararı kişinin risk durumuna ve önceki çekimin okunabilirliğine bakarak veriyorum. Ailesinde genç yaşta meme kanseri görülmüş kişilerde aralığı daha kısa tutuyorum. Elli yaşından sonra meme dokusu yağlandığı için görüntüleme daha okunaklı duruma gelir ve iki yıllık aralık çoğu kişide yeterli görülür. Aralık ne olursa olsun, taramanın düzenli sürdürülmesini tek tek çekimlerden daha önemli buluyorum. Yaşa göre tarama takvimi sayfasında her yaş aralığını ayrı ayrı ele aldım.

Mamografi Randevusu İçin Adet Döngüsünün Hangi Haftası Uygundur?

Mamografi randevusu için adet döngüsünün ilk haftası, yani kanamanın bitimini izleyen günler uygundur. Bu dönemde meme dokusundaki su tutulumu azalır ve doku daha yumuşak olur. Yumuşayan dokuya uygulanan bası daha az rahatsızlık verir. Aynı dönemde bez dokusunun yoğunluğu da göreli olarak azalır. İki etken birleştiğinde görüntünün okunabilirliği artar. Adet öncesi günlerde çekilen mamografide gerginlik ve hassasiyet belirginleşir. Adet görmeyen kişilerde böyle bir zamanlama gerekmez ve randevu herhangi bir güne alınabilir. Randevuya gelirken koltuk altına ve meme derisine deodorant ya da pudra sürülmemesini istiyorum, çünkü bu ürünlerin bıraktığı parçacıklar görüntüde kireçlenmeye benzeyen lekeler oluşturabilir.

Kırk Yaşından Önce Çekilen Mamografi Neden Yeterli Bilgi Vermeyebilir?

Kırk yaşından önce çekilen mamografi, meme dokusunun yoğunluğu nedeniyle her zaman yeterli bilgi vermez. Genç memede bez ve bağ dokusu baskındır, yağ dokusu ise azdır. Röntgen ışını yoğun dokudan geçerken görüntüde beyaz bir zemin oluşturur. Aranan değişiklik de beyaz göründüğü için bu zemin içinde gizlenebilir. Durumu hastalarıma kar üzerinde beyaz bir taş aramak benzetmesiyle anlatıyorum. Aynı yaş aralığında meme kanseri seyrek görülür ve seyrek görülen bir hastalık için yapılan yaygın tarama gereksiz işlem doğurur. Genç yaşta bir bulgu araştırılacaksa ilk yönteme çoğunlukla ultrasonografiyle başlarım. Meme ultrasonografisi ışın kullanmaz ve yoğun dokuda ayırt ediciliği daha yüksek kalır.

İlk Mamografi Sonucu Bir Sonraki Tarama Tarihini Nasıl Belirler?

İlk mamografi sonucu, sonraki tarama tarihini raporda bildirilen değerlendirme kategorisine göre belirler. Bulgu saptanmayan bir çekimden sonra kişi olağan tarama düzenine döner. İyi huylu olduğu açıkça görülen bir bulgu da takvimi değiştirmez. Kararsız kalınan bir bulguda ise kısa aralıklı kontrol isterim. Bu kontrol genellikle birkaç ay sonra yapılır ve bulgunun değişip değişmediğine bakılır. Kuşkulu bulgularda takvim beklenmeden örnekleme yapılır. İlk çekim ayrıca sonraki yıllar için bir karşılaştırma zemini oluşturur. Bu nedenle eski filmlerin ve raporların saklanmasını özellikle istiyorum, çünkü yeni çekimi eskisiyle yan yana okumak tek başına okumaktan çok daha güvenilir bir değerlendirme sağlar.