Kızılırmak Mah. 1450. Sok. No:13, Çukurambar / Ankara 0312 911 77 77
Sağlık Rehberi

Memede Ele Gelen Sertlik Ne Zaman İncelenmeli?

Memede ele gelen sertlikte sınır, hareketlilik ve deriye yapışıklık değerlendirilir. Hangi bulgunun beklemeden inceleme gerektirdiğini anlattım.

Memesinde sertlik fark eden kişilerin çoğu, bunun beklenip beklenmeyeceğini sorar. Memede yeni fark edilen ve bir adet döngüsü boyunca geçmeyen her sertlik incelenmelidir. Bu sertliklerin büyük bölümü iyi huylu nedenlere bağlıdır, ancak ayrımı elle muayene tek başına yapamaz. Karar verirken sertliğin sınırlarına, hareketliliğine, kıvamına ve döngüyle değişip değişmediğine bakarım. Bu yazıda muayenede nelere baktığımı, hangi bulguların beklemeden inceleme gerektirdiğini ve iyi huylu çıkan bir sertliğin nasıl izlendiğini anlatıyorum.

Elle Muayenede Kitlenin Sınırları Nasıl Değerlendirilir?

Elle muayenede kitlenin sınırları, parmak uçlarıyla çevresi dolaşılarak değerlendirilir. Sınırı belirgin, çevre dokudan net ayrılan ve parmak altında kayan bir kitle çoğunlukla iyi huylu yapıları düşündürür. Sınırı silik, çevre dokuya karışan ve tam olarak nerede bittiği anlaşılamayan bir sertlik ise daha dikkatli araştırma gerektirir. Kıvam da aynı ölçüde önemlidir; lastik kıvamındaki bir kitle ile taş sertliğindeki bir kitle farklı yollar izletir. Muayenede kitlenin boyutunu kaydeder ve yerini saat yönüne göre tarif ederim. Bu kayıt sonraki kontrollerde aynı bölgenin bulunmasını sağlar. Elle muayene bulgusu tek başına tanı koydurmaz, yalnız hangi görüntülemenin isteneceğini belirler. Hekim muayenesi sayfasında değerlendirmenin adımlarını ayrıntılı biçimde anlattım.

Sertliğin Deriye ya da Göğüs Duvarına Yapışık Olması Neyi Gösterir?

Sertliğin deriye ya da göğüs duvarına yapışık olması, kitlenin çevresindeki dokuyla ilişkiye girdiğini gösterir. Bu bulgu tek başına bir tanı anlamına gelmez, ancak incelemenin hızlandırılmasını gerektirir. Deriye yapışıklığı anlamak için kitlenin üzerindeki deriyi parmaklarımın arasında hafifçe toplarım. Deride çukurlaşma ya da çekilme ortaya çıkıyorsa bağ dokusu boyunca bir gerilim oluşmuş demektir. Göğüs duvarına yapışıklığı değerlendirirken kişiden elini beline koyup bastırmasını isterim. Bu hareketle göğüs kası kasılır ve kitle kas üzerinde kayıyorsa serbest kabul edilir. Kasılma sırasında kitlenin hareketi kısıtlanıyorsa derin dokuyla ilişki düşünülür. Bu iki bulgudan biri varsa görüntülemeyi ve gerekiyorsa örneklemeyi aynı hafta içinde planlıyorum.

Kendi Kendine Muayene Ayın Hangi Gününde Yapılmalı?

Kendi kendine muayene, adet başlangıcından beş ile yedi gün sonra yapılmalıdır. Bu dönemde hormon etkisi en azdır ve meme dokusundaki su tutulumu geriler. Gerginliği azalmış dokuda ele gelen bir değişikliği fark etmek belirgin biçimde kolaylaşır. Adet öncesi günlerde yapılan muayenede ise doku yaygın biçimde sertleşir ve yanıltıcı bulgu verir. Adet görmeyen kişilerde ayın belirli bir günü seçilir ve muayene her ay aynı günde yinelenir. Muayenenin ayda bir kez ve düzenli yapılmasını istiyorum, çünkü değeri tek bir muayeneden değil karşılaştırmadan gelir. Kendi memesini tanıyan bir kişi yeni ortaya çıkan bir bulguyu çok daha erken ayırt eder. Kendi kendine muayene hekim muayenesinin ve görüntülemenin yerini tutmaz, onlarla birlikte yürütülür.

Adet Sonrası Küçülen Sertlik Yine de İncelenmeli midir?

Adet sonrası küçülen sertlik çoğunlukla döngüsel değişikliğe bağlıdır, ancak bir kez incelenmesini yine de isterim. Döngüyle küçülen bir bulgu genellikle su tutulumundan ya da kist oluşumundan kaynaklanır. Bu iki durum da iyi huyludur ve zamanla kendiliğinden geriler. Buna karşılık küçülme her zaman bulgunun ortadan kalktığı anlamına gelmez. Kist içeriğini boşaltarak küçülebilir, ancak duvarı yerinde kalır. Kitlenin çevresindeki ödem gerilediğinde de sertlik küçülmüş gibi hissedilir. Bu nedenle döngüyle değişen bir bulguda bile en az bir kez görüntüleme yapılmasını uygun buluyorum. İnceleme sonucunda basit bir kist saptanırsa izlem yeterli olur ve gereksiz işlem yapılmaz.

Sertlik İyi Huylu Çıkarsa Ne Sıklıkla Kontrol Edilir?

Sertlik iyi huylu çıkarsa kontrol sıklığı, bulgunun türüne ve kişinin yaşına göre belirlenir. Basit kist saptanan kişilerde ek bir kontrol çoğunlukla gerekmez ve olağan tarama düzenine dönülür. Katı yapıda iyi huylu bir kitle saptandığında ilk kontrolü birkaç ay sonraya veririm. Bu kontrolde kitlenin boyutu ve görünümü önceki incelemeyle karşılaştırılır. Değişiklik saptanmayan kitlelerde aralık giderek açılır. Boyutu artan ya da görünümü değişen kitlelerde ise örnekleme yapılır. Kitlenin iyi huylu olduğu nasıl anlaşılır sayfasında bu ayrımın ölçütlerini anlattım. Kontrol aralığı ne olursa olsun, iki kontrol arasında yeni bir değişiklik fark edildiğinde beklenmeden başvurulmasını istiyorum.

Tıbbi inceleme: · Yayımlanma: · Son güncelleme:

Memede ele gelen her sertlik kanser midir?
Memede ele gelen sertliklerin büyük bölümü iyi huylu nedenlere bağlıdır. Kistler, fibroadenomlar ve dokunun döngüsel değişiklikleri en sık karşılaşılan nedenlerdir. Ayrımı elle muayene tek başına yapamaz, bu nedenle görüntüleme ile birlikte değerlendirilir.
Memedeki sertlik ağrılıysa daha mı iyi huyludur?
Ağrının varlığı ya da yokluğu tek başına iyi ya da kötü huylu ayrımı yapmaz. İyi huylu kistler belirgin ağrı verirken, kötü huylu kitlelerin bir bölümü uzun süre ağrısız kalır. Bu nedenle ağrının durumuna bakarak inceleme kararını ertelemem.
Sertliğin büyüklüğü tehlikeyi gösterir mi?
Kitlenin büyüklüğü tek başına belirleyici değildir. Küçük bir kitle araştırılması gereken özellikler taşıyabilirken, daha büyük bir kitle tümüyle iyi huylu olabilir. Değerlendirmede boyutun yanında sınır, kıvam ve hareketlilik birlikte ele alınır.
Memede sertlik fark ettiğimde ne kadar bekleyebilirim?
Yeni fark edilen bir sertlikte bir adet döngüsünden fazla beklemenizi istemiyorum. Deride çukurlaşma, meme başında içe dönme ya da kanlı akıntı eşlik ediyorsa döngüyü de beklemeden başvurmanız gerekir. Erken değerlendirme çoğu kez gereksiz kaygıyı da ortadan kaldırır.
Koltuk altındaki sertlik meme ile ilgili olabilir mi?
Meme dokusunun koltuk altına doğru uzanan bir bölümü bulunur ve bu bölge aynı yapıyı taşır. Koltuk altındaki sertlik bu uzantıdan kaynaklanabileceği gibi lenf bezlerinden de kaynaklanabilir. Bu nedenle meme muayenesinde koltuk altını ayrıca değerlendiririm.
Emziren kadınlarda memede sertlik neye bağlıdır?
Emzirme döneminde ele gelen sertliğin sık nedeni süt birikmesi ve kanal tıkanmasıdır. Emzirmeyi sürdürmek ve memeyi boşaltmak bu tür sertliklerin çoğunu geriletir. Kızarıklık, ısı artışı ve ateş eklenirse iltihabi bir tablo düşünülür ve değerlendirme gerekir.
Erkeklerde memede sertlik ne anlama gelir?
Erkeklerde meme başı altında ele gelen yuvarlak ve hassas sertlik çoğunlukla hormonal dengeye bağlı meme büyümesini gösterir. Sert, sabit ve meme başından uzak yerleşen bir kitle ise ayrıca araştırılmalıdır. Erkek memesinde doku az olduğu için değerlendirme görüntüleme ile birlikte yapılır.
Memedeki sertlik kendiliğinden kaybolabilir mi?
Döngüsel değişikliğe ya da kist oluşumuna bağlı sertlikler kendiliğinden gerileyebilir. Kaybolan bir bulgunun bir kez kayda geçirilmesini yine de uygun buluyorum. Aynı bölgede yineleyen sertlikler altta yatan yapısal bir nedeni gösterebilir.
Meme muayenesinde hangi görüntüleme isteniyor?
Yöntem seçimi yaşa ve meme dokusunun yapısına göre değişir. Genç yaşta ve yoğun dokuda incelemeye çoğunlukla ultrasonografiyle başlarım. Kırk yaş üzerindeki kişilerde mamografi ile ultrasonografi birlikte değerlendirilir.
Biyopsi her sertlikte gerekir mi?
Biyopsi her sertlikte gerekmez. Görüntülemede iyi huylu özellikler taşıyan bulgularda izlem yeterli olur. Örnekleme, görüntüleme ile muayene bulgusu birbirini tutmadığında ya da kuşkulu özellikler saptandığında yapılır.
Memedeki sertliğe masaj ya da sıcak uygulama iyi gelir mi?
Emzirme dönemindeki kanal tıkanıklığında sıcak uygulama ve memeyi boşaltmak yararlı olur. Bunun dışındaki sertliklerde masaj ve sıcak uygulama tanıya katkı sağlamaz. Bulgunun niteliği belirlenmeden yapılan girişimler yalnız zaman kaybına yol açar.
Meme protezi olanlarda sertlik nasıl değerlendirilir?
Meme implantı bulunan kişilerde ele gelen sertlik hem meme dokusundan hem implant çevresinden kaynaklanabilir. Muayenede implantın sınırları ile meme dokusu ayrı ayrı değerlendirilir. Görüntülemede standart pozlara ek görüntüler eklenir ve gerektiğinde manyetik rezonans incelemesi istenir.

Kaynakça

Bu içerik, aşağıdaki uluslararası otoriter tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.

  1. MedlinePlus — Breast Diseases
  2. PubMed — Benign breast disease
  3. StatPearls (NCBI Bookshelf) — Benign Breast Disease
  4. National Cancer Institute (NCI) — Breast Changes