Meme Kanserinde Hormon Reseptörü Ne Anlama Gelir?

Patoloji raporunda yer alan hormon reseptörü satırı, hastalarımın en çok sorduğu bölümlerden biridir. Hormon reseptörü, tümör hücresinin içinde bulunan ve yumurtalık hormonlarını algılayan yapıyı anlatır. Bu yapıyı taşıyan tümörler hormonla beslendiği için hormonu engelleyen ilaçlara yanıt verir. Reseptör durumu, ameliyattan sonra hangi tedavinin ekleneceğini belirleyen temel başlıklardan sayılır. Bu yazıda reseptörün nasıl ölçüldüğünü, sonucun tedaviyi nasıl yönlendirdiğini ve üçü de olumsuz çıkan tümörlerin ne anlama geldiğini anlatıyorum.

Hormon Reseptörü Patoloji İncelemesinde Nasıl Ölçülür?

Hormon reseptörü, patoloji incelemesinde tümör dokusuna özel boyalar uygulanarak ölçülür. Biyopsi ya da ameliyatla alınan doku ince kesitler hâlinde hazırlanır. Kesitlere, reseptör yapısına bağlanan işaretli maddeler uygulanır. Bağlanma gerçekleşen hücre çekirdekleri mikroskopta renk değiştirir. Patolog, boyanan hücrelerin ne kadar yaygın ve ne kadar koyu olduğunu değerlendirir. Sonuç raporda olumlu ya da olumsuz biçiminde bildirilir. Aynı incelemede yumurtalık hormonu ve gebelik hormonu reseptörlerine ayrı ayrı bakılır. İnceleme için ek bir kan tahlili gerekmez. Doku uygun biçimde saklanmışsa test sonradan da yapılabilir.

Reseptör Olumlu Sonuç Tedavi Planını Nasıl Yönlendirir?

Reseptör olumlu çıkan sonuç, tedavi planına hormon engelleyici ilaçların eklenmesini sağlar. Bu ilaçlar hormonun tümör hücresine ulaşmasını ya da vücutta üretilmesini engeller. Tedavi ameliyattan sonra başlar ve uzun süre sürdürülür. Menopoza girmiş kadınlarla üreme çağındaki kadınlarda seçilen ilaç grubu farklılaşır. Reseptör olumlu tümörler çoğunlukla daha yavaş ilerler. Bu tümörlerde kemoterapinin gerekip gerekmediği ayrıca değerlendirilir. Reseptör olumsuz çıkan tümörlerde ise hormon engelleyici ilaçlardan yarar beklenmez. Meme kanserinde hormon tedavisi sayfasında bu ilaçların kullanımını ayrıntılı biçimde anlattım.

HER2 Durumu Hormon Reseptöründen Nasıl Ayrılır?

HER2 durumu, hormon reseptöründen ayrı bir yapıyı gösterdiği için başka bir başlık altında değerlendirilir. HER2, hücre yüzeyinde bulunan ve bölünme uyarısını ileten bir proteindir. Bu protein bazı tümörlerde olması gerekenden çok üretilir. Üretim arttığında hücre bölünmesi hızlanır. Hormon reseptörü ise hormonu algılayan bir yapıdır. İki belirteç birbirinden bağımsız çalışır ve aynı tümörde birlikte bulunabilir. HER2 durumu boyama ile belirsiz kaldığında gen düzeyinde ek inceleme istenir. HER2 olumlu tümörlerde bu yapıyı hedefleyen ilaçlar tedaviye eklenir.

Üçü de Olumsuz Çıkan Tümör Ne Anlama Gelir?

Üçü de olumsuz çıkan tümör, iki hormon reseptörünün ve HER2 belirtecinin birlikte olumsuz bulunduğu durumu anlatır. Bu tümörlerde hormon engelleyici ilaçlardan ve HER2 hedefli ilaçlardan yarar sağlanmaz. Tedavinin ağırlığı bu nedenle kemoterapiye kayar. Üçü de olumsuz tümörler çoğunlukla daha genç yaşta ortaya çıkar. Kalıtsal yatkınlık taşıyan kişilerde daha sık görülür. Bu nedenle genetik danışma için yönlendirme yaparım. Tümörün büyüme hızı yüksek olduğu için tedavi gecikmeden başlatılır. Ameliyattan önce ilaçlı tedavi verilmesi bu grupta sık seçilen bir yol olur.

Hastalık Yinelediğinde Reseptör Testi Yenilenir mi?

Hastalık yinelediğinde reseptör testi, yeni alınan doku üzerinde yenilenir. Tümör hücreleri zaman içinde özelliklerini değiştirebilir. İlk tanıda olumlu bulunan reseptör, yineleyen odakta olumsuz çıkabilir. Bunun tersi de görülebilir. Bu nedenle ulaşılabilen her yeni odaktan örnek alınmasını isterim. Kemikte ortaya çıkan odaklarda örnekleme güçleşebilir. Örnek alınamayan durumlarda ilk tanıdaki sonuca göre plan yapılır. Meme kanseri türleri sayfasında bu belirteçlere göre yapılan ayrımı anlattım.