Sentinel (Bekçi) Lenf Nodu Biyopsisi

Sentinel lenf nodu biyopsisi, meme kanserinde koltuk altındaki ilk durak lenf bezinin çıkarılıp incelenmesi işlemidir. Bu inceleme hastalığın lenf yoluna geçip geçmediğini güvenilir biçimde gösterir. Sonuç temiz geldiğinde koltuk altındaki diğer lenf bezlerinin alınması gerekmez. Bu sayede kolda şişme gibi kalıcı sorunların önüne geçilir. Bu sayfada işlemin nasıl uygulandığını, sonucun ne anlama geldiğini ve sonrasında nelere dikkat edildiğini anlatıyorum.

Sentinel Lenf Nodu Biyopsisi Nedir?

Sentinel lenf nodu biyopsisi, tümörden gelen lenf sıvısının ilk uğradığı bezin çıkarılmasıdır. Lenf sıvısı meme dokusundan ince kanallarla koltuk altına doğru akar. Bu akış çoğu kişide belirli bir düzen içinde ilerler. Akışın ilk durağı olan beze bekçi bez adı verilir. Tümör hücreleri lenf yoluna geçtiğinde önce bu beze ulaşır. Bu nedenle bezin incelenmesi lenf yayılımı hakkında bilgi verir. Bez temiz çıkarsa diğer bezlerin de temiz olma olasılığı yüksek seyreder. İşlem meme ameliyatıyla aynı seansta uygulanır. İnceleme yalnız birkaç bezin çıkarılmasını gerektirir.

Koltuk altındaki tüm bezlerin alınması bu yolla önlenir. Geniş temizlik yapılan hastalarda kolda şişme daha sık görülür. Bu yöntem söz konusu sorunun azalmasını sağlar. Uygulama günümüzde meme cerrahisinin ayrılmaz bir parçasıdır. Tanı sürecinin bütününü meme kanseri tanı aşamaları sayfasında anlattım. Bu inceleme tanıyı değil, yayılımın kapsamını belirler. Hastalığın lenf bezlerindeki durumu tedavi planını doğrudan etkiler. İlaç tedavisi ve ışın tedavisi kararları bu bilgiyle şekillenir. Bu nedenle sonucu hastalarımla ayrıntılı paylaşıyorum. Raporun okunmasını birlikte yapıyorum. Bu inceleme meme kanseri cerrahisinin alışılmış bir parçası olarak kabul edilir. Uygulamanın yaygınlaşmasıyla geniş koltuk altı temizliği belirgin biçimde azalmıştır. Böylece kolun işlevi çok daha fazla hastada korunabilmiştir. Bu değişimi hastalarıma sürecin kazanımı olarak anlatıyorum.

Bekçi Lenf Bezi Neden Önemlidir?

Bekçi lenf bezi, lenf yolundaki ilk durak olduğu için önemlidir. Tümör hücreleri lenf kanallarına geçtiğinde sırayla ilerler. İlk durakta tutulum yoksa sonraki duraklarda tutulum beklenmez. Bu mantık incelemenin temelini oluşturur. Bezin durumu hastalığın yaygınlığı hakkında bilgi verir. Bu bilgi tedavi planının kurulmasında kullanılır. Lenf bezlerindeki tutulum, hastalığın sınıflandırılmasında da rol alır. Bu sınıflandırmayı meme kanseri evreleri sayfasında ayrıntılı anlattım. Bekçi bez her hastada aynı yerde bulunmaz.

Çoğunlukla koltuk altının alt bölümünde yer alır. Bazı hastalarda göğüs kemiği yanında da bulunabilir. Bir kişide birden çok bekçi bez saptanabilir. Bu durumda hepsi çıkarılarak incelenir. Bezin yerini bulmak için işaretleme yöntemleri kullanılır. İşaretleme olmadan doğru bezin bulunması güçleşir. Yanlış bezin çıkarılması yanıltıcı sonuç doğurur. Bu nedenle işaretlemeyi titizlikle uyguluyorum. Bezin tam olarak bulunması işlemin güvenilirliğini belirler. Bulunamadığı durumlarda plan değiştirilir. Bekçi bezin yeri ameliyattan önce görüntülemeyle de haritalanabilir. Haritalama kesi yerinin önceden planlanmasını kolaylaştırır. Bu yöntem her kurumda uygulanmaz. Bulunduğu yerde ise ameliyat süresini kısaltır.

Lenf Akımı Koltuk Altına Nasıl Ulaşır?

Lenf akımı, meme dokusundaki ince kanallar aracılığıyla koltuk altına ulaşır. Meme dokusu boyunca yayılan bu kanallar ağ biçiminde uzanır. Kanallar meme başı çevresinde yoğunlaşır. Buradan koltuk altına doğru tek bir ana hat oluşur. Koltuk altı bu nedenle ilk boşalma bölgesi olarak kabul edilir. Akımın küçük bir bölümü göğüs kemiği yanına doğru yönelir. Bu ikinci yol daha seyrek kullanılır. Tümörün yerleşimi akım yönünü bir miktar değiştirir. İç yarıya yerleşen tümörlerde göğüs kemiği yolu öne çıkar.

Dış yarıya yerleşen tümörlerde koltuk altındaki yol belirgin kalır. İşaretleme maddesi bu akımı izleyerek ilerler. Maddenin ulaştığı ilk bez böylece saptanır. Daha önce meme ameliyatı geçirenlerde akım düzeni bozulabilir. Bu kişilerde işaretleme daha dikkatli uygulanır. Koltuk altına önceden girişim yapılanlarda akım yönü değişir. Böyle olgularda yöntem yeniden değerlendirilir. Akımın izlenmesi işlemin doğruluğunu belirler. Bu nedenle işaretlemeyi hep aynı düzende yapıyorum. Düzenin bozulması sonucu yanıltır. Lenf akımının yönü kişiden kişiye küçük farklılıklar gösterir. Bu farklılıklar işaretleme sırasında ortaya çıkar. Beklenmedik bir yöne ulaşan madde ayrıca değerlendirilir. Bu değerlendirme bezin doğru saptanmasını sağlar.

İşaretleme Nasıl Yapılır?

İşaretleme, tümörün çevresine ya da meme başı altına verilen madde ile yapılır. Verilen madde lenf kanalları boyunca ilerler. İlerleyen madde ilk beze ulaşır ve orada birikir. Bu birikim bezin bulunmasını sağlar. İşaretleme için iki ayrı yol kullanılır. Birincisi renkli boya maddesidir. İkincisi düşük düzeyde ışın yayan bir maddedir. Boya gözle görülür bir renk bırakır. Işın yayan madde el tipi bir aygıtla saptanır.

İki yöntem birlikte kullanıldığında bez daha güvenilir bulunur. Işın yayan madde ameliyattan önceki gün verilebilir. Boya ise ameliyatın başlangıcında uygulanır. Madde verildikten sonra kısa bir bekleme süresi tanınır. Bu süre maddenin lenf yoluna geçmesini sağlar. İşaretleme sırasında hasta hafif bir yanma duyabilir. Bu duygu kısa sürede geçer. Boya kullanılan hastalarda ciltte geçici bir renk değişikliği kalır. İdrar renginde de geçici bir değişiklik görülür. Bu değişiklikleri hastalarıma önceden anlatıyorum. İşaretleme öncesinde hastaya işlemin amacı yeniden açıklanır. Bilgilendirme kaygının azalmasına yardım eder. Madde verilirken bölge soğuk uygulamayla rahatlatılabilir. Bu küçük önlem rahatsızlığı belirgin biçimde azaltır.

Boya ve Radyoaktif Madde Ne İşe Yarar?

Boya ve radyoaktif madde, bekçi bezin ameliyat sırasında bulunmasına yarar. Boya lenf kanallarını ve bezi gözle görülür hale getirir. Cerrah mavi renkli kanalı izleyerek beze ulaşır. Radyoaktif madde ise ölçüm aygıtıyla saptanır. Aygıt bezin bulunduğu noktada sesli uyarı verir. Bu uyarı kesi yerinin doğru seçilmesini sağlar. Verilen ışın miktarı çok düşük düzeyde kalır. Hastaya ya da ekibe zarar veren bir etki oluşturmaz. Boya maddesine karşı seyrek de olsa tepki gelişebilir.

Bu nedenle alerji öyküsü önceden sorgulanır. Gebelerde radyoaktif madde kullanımı ayrıca değerlendirilir. Bu olgularda yöntem seçimi değiştirilir. Son yıllarda mıknatıs özelliği taşıyan maddeler de kullanılır. Bu maddeler ışın içermeden aynı amaca hizmet eder. Hangi yöntemin seçileceği kurumun olanaklarına göre değişir. İki yöntemin birlikte kullanılması bezin bulunmasını kolaylaştırır. Bu nedenle çoğu olguda ikisini birlikte tercih ediyorum. Yöntem seçimini hastanın durumuna göre uyarlıyorum. Alerji öyküsü olanlarda boyadan kaçınıyorum. Mıknatıs özelliği taşıyan maddeler ışın güvenliği kurallarını gereksiz kılar. Bu özellik uygulamayı daha geniş bir kurum grubunda olanaklı hale getirir. Maddenin cilt altında geçici bir renk bırakması da görülebilir. Bu değişikliği hastalarıma önceden söylüyorum.

Biyopsi Sırasında Neler Yapılır?

Biyopsi sırasında koltuk altına küçük bir kesi açılarak işaretli bez çıkarılır. Kesi meme ameliyatının kesisinden ayrı olarak yapılır. Bazı olgularda aynı kesiden ulaşmak da mümkün olur. Ölçüm aygıtı bezin yerini belirler. Mavi boyayla boyanmış kanal da yol gösterir. Bulunan bez çevre dokudan dikkatle ayrılır. Komşu sinirlerin korunmasına özen gösterilir. Çıkarılan bez sayısı genellikle sınırlı kalır. Elle muayenede sert hissedilen bezler de alınır.

Çıkarılan örnekler ayrı ayrı işaretlenerek gönderilir. Kesi ince dikişlerle kapatılır. Koltuk altına boru yerleştirilmesi çoğu olguda gerekmez. İşlem meme ameliyatıyla birlikte tamamlanır. İşlem sonrası kol hareketleri erken dönemde başlatılır. Koltuk altında geçici bir uyuşma hissedilir. Bu his zamanla büyük ölçüde geriler. Geniş lenf temizliği gereken olgularda kapsam genişler. Bu kapsamı koltuk altı lenf bezi diseksiyonu sayfasında ayrıntılı ele aldım. Çıkarılan bezlerin hangi bölgeden alındığı ameliyat notuna yazılır. Bu kayıt patoloji raporunun doğru yorumlanmasını sağlar. Ameliyat notunun bir örneğini hastaya da veriyorum. Sonraki değerlendirmelerde bu belge yol gösterir.

Çıkarılan Lenf Bezi Nasıl İncelenir?

Çıkarılan lenf bezi, patoloji bölümünde ayrıntılı olarak incelenir. İnceleme ameliyat sırasında ya da sonrasında yapılır. Ameliyat sırasında yapılan incelemeye dondurulmuş kesit incelemesi denir. Bu yöntemde doku hızla dondurulur ve ince kesitler alınır. Sonuç kısa sürede ameliyathaneye bildirilir. Tutulum görülürse cerrahi kapsam aynı seansta genişletilebilir. Bu inceleme küçük odakları her zaman yakalayamaz. Kesin sonuç kalıcı incelemeyle verilir. Kalıcı incelemede doku özel işlemlerden geçirilir.

İnce kesitler boyanarak mikroskopta değerlendirilir. Gerektiğinde özel boyama yöntemleri eklenir. Bu yöntemler küçük hücre gruplarının görünmesini sağlar. Rapor tutulumun bulunup bulunmadığını açıkça bildirir. Tutulum varsa büyüklüğü de tanımlanır. Bezin dış zarının aşılıp aşılmadığı ayrıca yazılır. Bu ayrıntılar tedavi planını doğrudan etkiler. Kalıcı sonuç birkaç gün içinde çıkar. Raporu hastamla birlikte satır satır okuyorum. Anlaşılmayan bölümleri ayrıca açıklıyorum. Patoloji raporunda çıkarılan bez sayısı ayrıca belirtilir. Tutulum bulunan bez sayısı da rapora yazılır. Bu iki bilgi tedavi planında birlikte değerlendirilir. Raporun bu bölümünü hastamla ayrıntılı gözden geçiriyorum.

Sonuç Temiz Çıkarsa Ne Değişir?

Sonuç temiz çıkarsa koltuk altındaki diğer lenf bezlerinin alınması gerekmez. Bu durum kolun dolaşımını koruyan en değerli kazanç olur. Geniş temizlik yapılmadığında kolda şişme olasılığı azalır. Omuz hareketleri de daha rahat korunur. Koltuk altında his kaybı sınırlı kalır. İyileşme dönemi belirgin biçimde kısalır. Temiz sonuç hastalığın lenf yoluna geçmediğini gösterir. Bu bilgi tedavi planını olumlu yönde değiştirir. İlaç tedavisi kararı bu durumda tümörün kendi özelliklerine dayanır.

Işın tedavisinin kapsamı da daralabilir. Temiz sonuç izlem düzenini değiştirmez. Kontroller yine planlanan aralıklarla sürdürülür. Kolun korunmasına yönelik öneriler yine de verilir. Bu önerileri taburculukta yazılı olarak paylaşıyorum. Temiz sonuç hastalığın yinelemeyeceği anlamına gelmez. Bu ayrımı hastalarıma açıkça anlatıyorum. Beklentinin doğru kurulması izleme uyumu artırır. Sonucu görüşmede birlikte değerlendiriyorum. Soruları tek tek yanıtlıyorum. Temiz sonuç alan hastalarda kol egzersizleri yine de sürdürülür. Omuz açıklığının korunması uzun dönemde önem taşır. Kolun bakımına yönelik alışkanlıklar da yerleşik hale getirilir. Bu alışkanlıkları kontrol muayenelerinde hatırlatıyorum.

Sonuçta Tutulum Görülürse Ne Yapılır?

Sonuçta tutulum görülürse plan, tutulumun büyüklüğüne göre yeniden düzenlenir. Çok küçük hücre grupları bazı olgularda ek girişim gerektirmez. Belirgin tutulumda koltuk altının değerlendirilmesi genişletilir. Bu genişletme ek bir cerrahi girişimle yapılabilir. Bazı hastalarda ışın tedavisi bu genişletmenin yerine geçer. Karar tümörün özellikleri ve planlanan tedavilerle birlikte verilir. Bu karar tek başına alınmaz. Farklı bölümlerden hekimlerin katıldığı toplantıda değerlendirilir. Tutulum saptanması tedavinin kapsamını genişletir.

İlaç tedavisi kararı bu durumda öne çıkar. Işın tedavisinin alanı da yeniden belirlenir. Tutulumun bezin dış zarını aşması ayrı bir ölçüt oluşturur. Bu bilgi rapor üzerinde açıkça belirtilir. Geniş temizlik yapılan hastalarda kolun izlemi önem kazanır. Kol çevresi ölçümleri düzenli olarak yapılır. Şişme başlarsa erken dönemde önlem alınır. Bu önlemler kolun işlevini korur. Tutulum bulunması umutsuzluk anlamına gelmez. Bu noktayı görüşmede özellikle vurguluyorum. Tutulum bulunan hastalarda izlem planı daha sık aralıklarla kurulur. Kol ölçümleri bu izlemin ayrılmaz parçası olur. Şişme belirtileri erken dönemde değerlendirilir. Gerektiğinde fizik tedavi desteği devreye alınır.

Bu İnceleme Kimlerde Yapılır?

Bu inceleme, koltuk altında tutulum bulgusu olmayan meme kanseri hastalarında yapılır. Muayenede ele gelen bez bulunmaması ilk koşul olur. Görüntülemede kuşkulu bez saptanmaması da aranır. Kuşkulu bez varsa önce iğne ile örnek alınır. Örnek temiz gelirse inceleme yine uygulanır. Tutulum doğrulanırsa plan baştan değişir. Yerinde kalan tümörlerin bir bölümünde de bu inceleme yapılır. Memenin tümüyle alındığı olgularda genellikle plana eklenir. Ameliyat öncesi ilaç tedavisi alan hastalarda zamanlama tartışılır.

Tedavi sonrasında yapılan incelemede güvenilirlik bir miktar azalır. Bu olgularda işaretlemeyi iki yöntemle birlikte uyguluyorum. Gebelerde radyoaktif madde kullanımı ayrıca değerlendirilir. Erkeklerde görülen meme kanserinde de aynı inceleme uygulanır. Daha önce koltuk altına girişim yapılanlarda güvenilirlik düşer. Bu kişilerde yöntem yeniden gözden geçirilir. İleri yaş tek başına engel oluşturmaz. Genel sağlık durumu kararda öne geçer. Uygunluğu muayene ve görüntüleme bulgularıyla belirliyorum. Bu değerlendirmeyi cerrahi planla birlikte yapıyorum. Uygun bulunmayan hastalarda koltuk altı başka yollarla değerlendirilir. Görüntüleme eşliğinde alınan doku örneği bu yollardan biridir. Sonuç tutulum gösterirse cerrahi plan baştan kurulur. Bu sıralamayı her hastada aynı titizlikle uyguluyorum.

İşlem Sonrasında Nelere Dikkat Edilir?

İşlem sonrasında koltuk altındaki yaranın bakımına ve kol hareketlerine dikkat edilir. Kol hareketleri ilk günden yumuşak biçimde başlatılır. Omuz açıklığını koruyan egzersizler düzenli sürdürülür. Ağır kaldırmaktan ilk haftalarda kaçınılır. Koltuk altında gerginlik ve uyuşma hissedilir. Bu duygular haftalar içinde azalır. Ciltte hassasiyet bir süre devam eder. Yara bölgesinde sıvı birikmesi görülebilir. Belirgin birikimde iğne ile boşaltma uygulanır.

Kızarıklık ve ateş hemen bildirilir. Bu bulgular enfeksiyonun işareti olabilir. Kolda ani şişme de değerlendirilmesi gereken bir bulgudur. İşlem yapılan koldan kan alınmaması önerilir. Tansiyon ölçümünün diğer koldan yapılması istenir. Kesici aletlerle çalışırken eldiven kullanımı yararlı olur. Cilt bakımı ve nemlendirme düzenli sürdürülür. Bu önlemler kolun korunmasına yardım eder. Duş izni yara hattının durumuna göre verilir. Önerileri taburculukta yazılı olarak veriyorum. Kolun ölçümü ameliyattan önce yapılırsa sonraki karşılaştırma kolaylaşır. Bu ölçümü ilk görüşmede kaydediyorum. Kontrollerde aynı noktadan ölçüm yinelenir. Ölçüm farkı erken uyarı olarak değerlendirilir.

Hastalarıma Bu İncelemeyi Nasıl Açıklıyorum?

Hastalarıma bu incelemeyi, neden gerektiğini ve neyi değiştireceğini anlatarak açıklıyorum. Koltuk altının durumunu bilmenin tedavi planı için gerekli olduğunu söylüyorum. İncelemenin geniş temizliğin yerine geçtiğini belirtiyorum. Sonucun temiz gelmesi durumunda kolun korunacağını paylaşıyorum. Tutulum bulunması olasılığını da önceden dile getiriyorum. İşaretleme sırasında duyulacak yanma duygusunu açıklıyorum. Boyaya bağlı geçici renk değişikliklerini hatırlatıyorum. Alerji öyküsünü ayrıntılı sorguluyorum. Gebelik olasılığını da ayrıca soruyorum.

İşlemin meme ameliyatıyla aynı seansta yapıldığını belirtiyorum. Ameliyat sonrası kol egzersizlerinin önemini vurguluyorum. Kolun korunmasına yönelik önerileri baştan paylaşıyorum. Patoloji sonucunun ne zaman çıkacağını söylüyorum. Sonuç görüşmesine yakınıyla gelmesini öneriyorum. Raporu birlikte okuyarak açıklıyorum. Anlaşılmayan bölümleri yeniden anlatıyorum. Soruların hepsine zaman ayırıyorum. Bu düzen kaygının azalmasını sağlar. Kaygısı azalan hasta izlem planına daha kolay uyar. Görüşmede anlatılanları not almalarını öneriyorum. Not alan hastalar sonraki kontrollere daha hazırlıklı gelir. Yakınlarının da aynı bilgiyi duyması süreci kolaylaştırır. Bu düzeni her hastamda aynı biçimde sürdürüyorum. Sürecin her adımında iletişimin açık kalmasına önem veriyorum. Aklına takılan soruları kontroller arasında da iletebileceğini söylüyorum. Erken sorulan bir soru çoğu zaman gereksiz kaygının önüne geçer. Bu yaklaşım tedavi sürecinin bütününü kolaylaştırır.