Fibroadenom Ameliyatı

Fibroadenom ameliyatı, tanı konulan kadınların yalnız bir bölümünde gündeme gelir. Bu tümörün büyük çoğunluğu belirli aralıklarla yapılan görüntülemeyle güvenle izlenir. Karar, kitlenin boyutu, davranışı, kişinin yaşı ve yakınması birlikte okunarak verilir. Girişim gerekli görüldüğünde de birden çok seçenek bulunur. Bu sayfada kararın hangi ölçütlere dayandığını ve seçeneklerin birbirinden nasıl ayrıldığını anlatıyorum.

Her Fibroadenomda Cerrahi Girişim Şart mıdır?

Fibroadenomda cerrahi girişim, kadınların yalnız bir bölümünde gerekli olur. Tanı konulan odakların büyük bölümü izlemle güvenle takip edilir. Tümör iyi huylu yapısını koruduğu sürece çıkarılması zorunlu sayılmaz. Bu bilgiyi muayenenin ilk dakikalarında paylaşıyorum. Kadınların çoğu kitle sözcüğünü duyunca doğrudan ameliyatı düşünür. Oysa karar tek bir bulguya göre verilmez. Görüntüleme tipik görünüm veriyorsa izlem önerilir. Kitle yıllarca aynı boyutta kalırsa girişim gündeme gelmez.

Buna karşılık bazı durumlarda çıkarma açık biçimde öne çıkar. Hızla büyüyen odaklar bu grubun başında gelir. Görünümü kuşkulu odaklar aynı biçimde değerlendirilir. Alışılmadık boyuta ulaşan odaklarda da karar cerrahiye kayar. Sürekli yakınma veren odaklar kişinin isteğiyle çıkarılabilir. Kararı her hastada ayrı ayrı kuruyorum. İki kadında aynı boyuttaki odak farklı biçimde ele alınır. Bu farkı gerekçesiyle birlikte anlatıyorum. Hastalığın kendisini fibroadenom sayfasında ayrıntılı anlattım. Girişim gerekmeyen kadınlarda da düzenli denetim sürdürülür. İzlem, ameliyattan kaçınmanın değil, doğru zamanı seçmenin yolu olarak kullanılır. Bu ayrımı hastalarıma açıkça anlatıyorum. Karar değiştiğinde de gerekçesini yeniden paylaşıyorum. Böylece süreç baştan sona anlaşılır kalır. Kadınların bir bölümü ilk görüşmede karar vermekte zorlanır. Böyle durumlarda ek bir görüşme zamanı ayırıyorum. Düşünmek için süre tanınması kararın niteliğini yükseltir. Acele verilen kararlar sonradan pişmanlık doğurur. Bu nedenle zamanı da planın bir parçası sayıyorum.

Ameliyat Kararı Hangi Ölçütlere Dayanır?

Ameliyat kararı, birkaç ölçütün bir arada değerlendirilmesine dayanır. Tek bir ölçüt üzerinden verilen kararı eksik buluyorum. Ölçütlerin başında kitlenin boyutu ve büyüme hızı gelir. İkinci sırada görüntüleme bulgusu ile doku sonucu yer alır. Üçüncü sırada kişinin yaşı ve aile öyküsü bulunur. Dördüncü sırada yakınmanın ağırlığı ve beklenti okunur. Bu dört başlık birlikte değerlendirildiğinde yol netleşir.

Ölçütlerin hepsi izlem yönünde ise girişim ertelenir. Biri cerrahiyi işaret ediyorsa süreç yeniden gözden geçirilir. İkisi birden cerrahiyi gösteriyorsa karar belirginleşir. Ölçütleri hastamla birlikte tek tek konuşuyorum. Kararın gerekçesini yazılı olarak da veriyorum. Böylece ikinci bir görüş almak isteyen kadın elinde dayanak bulundurur. Aşağıdaki dört başlıkta bu ölçütleri ayrı ayrı açıklıyorum. Her başlığın kararı nasıl değiştirdiğini örnekleriyle gösteriyorum. Ölçütlerin ağırlığı her hastada aynı olmaz. Genç bir kadında yakınma öne geçebilir. İleri yaştaki bir kadında görüntüleme bulgusu belirleyici olur. Bu nedenle hazır bir şablon kullanmıyorum. Kararı her zaman kişiye göre yeniden kuruyorum. Ölçütler arasında çelişki bulunduğunda çok bölümlü bir görüş alınır. Görüntüleme, patoloji ve cerrahi değerlendirmeleri bir araya getirilir. Ortak karar hastaya tek bir plan olarak sunulur. Bu yaklaşım tek kişiye bağlı kalmanın önüne geçer.

Kitlenin Boyutu ve Büyüme Hızı

Kitlenin boyutu ve büyüme hızı, kararın ilk basamağını oluşturur. Küçük ve yıllarca değişmeyen odaklar izlemle takip edilir. Boyutu belirgin biçimde artan odaklarda çıkarma öne çıkar. Artışın hangi sürede geliştiği ayrıca önem taşır. Birkaç ay içinde ikiye katlanan bir odak gecikmeden ele alınır. Yıllar içinde çok yavaş büyüyen odak ise izlenebilir.

Ölçümün aynı yöntemle yapılması karşılaştırmayı güvenilir kılar. Farklı merkezlerde alınan ölçümler arasında fark oluşabilir. Bu nedenle önceki görüntülerin getirilmesini istiyorum. Alışılmadık boyuta ulaşan odaklar memede biçim bozukluğu yaratır. Bu odaklarda çıkarma hem tanı hem görünüm açısından yeğlenir. Boyut tek başına karar vermeye yetmez. Bu nedenle ölçümü diğer ölçütlerle birlikte okuyorum. Ölçüm kayıtlarının düzenli tutulması izlemin temelini oluşturur. Her denetimde üç boyutta ölçüm alınır. Ölçümler arasındaki küçük farklar cihaza ve uygulayıcıya bağlı olabilir. Bu nedenle tek bir ölçümle karar vermiyorum. Eğilimi birkaç denetim üzerinden değerlendiriyorum.

Görüntüleme ve Doku Sonucu

Görüntüleme bulgusu ile doku sonucu, kararın ikinci basamağını oluşturur. Tipik görünümlü odaklarda izlem güvenle seçilir. Sınırları düzensizleşen odaklarda karar cerrahiye kayar. Arkasında gölge bırakan odaklar aynı biçimde değerlendirilir. Doku incelemesi alt tipi de ortaya koyar. Karmaşık yapılı tipte izlem daha yakın tutulur.

Bu tipte bir bölüm hastada çıkarma gündeme gelir. Örnek sonucu görüntülemeyle uyuşmuyorsa kitle çıkarılır. Yetersiz gelen örneklerde de aynı yol izlenir. Yaprak biçiminde büyüyen tümör kuşkusu varsa çıkarma zorunlu olur. Bu ayrım ancak bütün dokunun incelenmesiyle kesinleşir. Sonuçları hastamla birlikte satır satır okuyorum. Rapordaki her terimi Türkçe karşılığıyla açıklıyorum. Görüntüleme raporundaki derecelendirme de karara katılır. Düşük dereceli bulgularda izlem güvenle sürdürülür. Derece yükseldiğinde girişim gündeme gelir. Aynı kitle farklı merkezlerde farklı derece alabilir. Bu nedenle raporu muayene bulgusuyla birlikte okuyorum.

Yaş ve Aile Öyküsü

Yaş ile aile öyküsü, karar eşiğini doğrudan değiştirir. Yirmili yaşlarda saptanan tipik odaklarda izlem rahatlıkla seçilir. Otuz beş yaşından sonra saptanan yeni odaklarda çıkarma daha sık gündeme gelir. Bu yaştan sonra meme kanseri olasılığı belirginleşir. Menopozdan sonra ortaya çıkan yeni odaklar ayrıca incelenir. Ailesinde erken yaşta meme kanseri bulunan kadınlarda eşik aşağıya çekilir.

Kalıtsal gen değişikliği taşıyan kadınlarda karar daha dikkatli verilir. Bu kadınlarda izlem yerine çıkarma daha sık yeğlenir. Aile öyküsü bulunmayan genç kadınlarda ise beklemek güvenle sürdürülür. Yaşın tek başına belirleyici olmadığını da anlatıyorum. Otuz beş yaş bir sınır değil, bir uyarı çizgisi olarak kullanılır. Kararı her zaman bütün bilgilerle birlikte kuruyorum. Aile öyküsünü ilk muayenede ayrıntılı kaydediyorum. Yakın akrabada erken yaşta tanı varsa genetik danışma gündeme gelir. Gen incelemesi sonucuna göre plan yeniden düzenlenir. Kalıtsal yatkınlık saptanan kadınlarda görüntüleme yöntemi de çeşitlendirilir. Bu bilgiler karar eşiğini belirgin biçimde etkiler. Öyküyü her denetimde güncelliyorum.

Kişinin Yakınması ve Beklentisi

Kişinin yakınması ve beklentisi, kararın son basamağında yer alır. Ağrı veren ve elle sürekli hissedilen odaklar günlük yaşamı zorlar. Kitlenin varlığından sürekli kaygı duyan kadınlarda çıkarma konuşulur. Kaygının izlem boyunca sürmesi yaşam kalitesini düşürür. Böyle bir durumda beklemek tıbbi olarak doğru olsa da yeterli gelmez. Kararı kişinin isteğiyle birlikte veriyorum.

Buna karşılık isteği tek başına yeterli saymıyorum. Girişimin de kendi yükünü taşıdığını açıkça anlatıyorum. Meme dokusunda iz ve sertlik kalma olasılığı konuşulur. Görünümle ilgili beklentiler önceden ele alınır. Kesinin nereye konulacağı hastayla birlikte planlanır. Beklentinin gerçekçi olması sonraki süreci belirgin biçimde kolaylaştırır. Bu görüşmeyi işlem öncesinde her zaman yapıyorum. Görüşmeye bir yakınının katılmasını da öneriyorum. Anlatılanların tek seferde akılda kalması çoğu zaman güçleşir. Bu nedenle bilgileri yazılı olarak da veriyorum. Sorular için ayrı bir zaman ayırıyorum. Karar aceleye getirilmeden verilir.

İzlem Seçildiğinde Süreç Nasıl Yürür?

İzlem seçildiğinde süreç, belirli aralıklarla yinelenen görüntülemeyle yürür. İzlem seçeneği tipik görünümlü odaklarda güvenle kullanılır. İlk iki yılda aralıklar altı ay olarak belirlenir. Değişiklik görülmeyen odaklarda aralık yıllığa çevrilir. Ölçümler aynı yöntemle ve aynı düzlemden alınır. Her denetimde önceki ölçümle karşılaştırma yapılır. Boyutta belirgin artış saptanırsa plan değişir. Sınırlarda düzensizlik belirmesi kararı cerrahiye taşır.

İç yapıda yeni bir bölüm ortaya çıkması ayrıca incelenir. Kanlanmanın artması da uyarıcı kabul edilir. Yakınmanın değişimi her denetimde sorgulanır. Ara dönemde ortaya çıkan bulgu randevu beklemeden bildirilir. İzlem süresince yaşa uygun tarama da sürdürülür. İki planı karıştırmamak için tarihleri yazılı veriyorum. İzlemin belirsiz bir sürece dönüşmesine izin vermiyorum. Belirlenen sürenin sonunda karar yeniden gözden geçirilir. Kadınların çoğunda izlem yıllar boyunca sorunsuz sürdürülür. İzlem sırasında gebelik gelişirse plan yeniden düzenlenir. Bu dönemde ultrasonografi tek başına kullanılır. Emzirme bittikten sonra ölçüm yinelenir. Hormon desteği başlanan kadınlarda da aralık gözden geçirilir. Değişen her koşulu takvime yansıtıyorum. İzlem sırasında kadınların çoğu zamanla daha rahat davranır. Aynı bulgunun yıllarca değişmemesi güven oluşturur. Buna karşılık denetime gelmemenin de bir bedeli bulunur. Aksayan takvimler değişimin geç fark edilmesine yol açar. Bu nedenle randevuları hatırlatma yoluyla destekliyorum.

Cerrahi Çıkarma Hangi Durumlarda Öne Çıkar?

Cerrahi çıkarma, izlemin yetersiz kaldığı durumlarda öne çıkar. Hızla büyüyen odaklarda bu seçenek ilk sırada yer alır. Görüntülemede kuşkulu görünen odaklar aynı biçimde ele alınır. Doku sonucu görüntülemeyle uyuşmuyorsa kitle çıkarılır. Yaprak biçiminde büyüyen tümör kuşkusunda karar kesinleşir. Alışılmadık boyuta ulaşan odaklar da bu gruba girer. Sürekli yakınma veren odaklar kişinin isteğiyle çıkarılır.

İşlem kitlenin çevresindeki kapsülle birlikte yapılır. Kapsül sayesinde tümör komşu dokudan kolayca ayrılır. Kesi çoğunlukla meme başı çevresine ya da meme altı kıvrımına konulur. Böylece iz daha az belirgin kalır. İşlem duruma göre yerel ya da genel uyuşturma altında uygulanır. Çıkarılan doku her zaman incelemeye gönderilir. İnceleme sonucu tanıyı son kez doğrular. Bez dokusunun korunmasına özen gösterilir. Genç hastalarda meme gelişimini bozmayan bir yol seçilir. İşlem planını hastamla önceden paylaşıyorum. Cerrahi çıkarma çoğunlukla günübirlik uygulanır. Hastaların büyük bölümü aynı gün evine döner. Gece kalma gereksinimi yalnız seçilmiş durumlarda doğar. İşlem sonrasındaki ağrı genellikle basit ilaçlarla denetlenir. Bu ayrıntıları işlem öncesinde adım adım anlatıyorum. Cerrahi çıkarmada dokunun bütün olarak elde edilmesi tanıyı güvenceye alır. Böylece iğne örneğinin kaçırabileceği odaklar da görülür. İnceleme sonucu beklenenden farklı çıkarsa plan yenilenir. Bu olasılık seyrek olsa da hastaya önceden anlatılır. Açıklıkla kurulan bir süreç güveni güçlendirir.

Kesi Açılmadan Uygulanan Seçenekler Nelerdir?

Kesi açılmadan uygulanan seçenekler, iğne yoluyla çalışan yöntemleri kapsar. Bu yöntemler uygun boyuttaki odaklarda kullanılır. İlk seçenek vakum desteğiyle dokuyu parça parça alan yöntem olarak öne çıkar. İşlem görüntüleme eşliğinde ve yerel uyuşturma altında uygulanır. Deride yalnız küçük bir giriş noktası kalır. İkinci seçenek kitleyi dondurarak etkisizleştiren yöntem olarak uygulanır. Bu yöntemde tümör yerinde bırakılır ve zamanla küçülür.

İki yöntem de günübirlik uygulanabilir. Boyutu büyük odaklarda bu seçenekler yeterli gelmez. Kuşkulu görünen odaklarda da cerrahi çıkarma yeğlenir. Dondurma yönteminde doku bütün olarak incelenemez. Bu nedenle tanının önceden kesinleşmiş olması gerekir. Vakum yönteminin ayrıntılarını vakum destekli eksizyon sayfasında anlattım. Dondurma yöntemini ise kriyoablasyon sayfasında ele aldım. Hangi yöntemin uygun olduğunu kitlenin boyutu ve yeri belirler. Seçeneklerin hepsinin kendi sınırları bulunur. Vakum yönteminde bölgede küçük bir doku artığı kalabilir. Dondurma yönteminde iyileşme süreci görüntülemeyle izlenir. Cerrahi çıkarmada ise doku bütün olarak elde edilir. Bu farkları karar öncesinde açık biçimde anlatıyorum.

İşleme Hazırlık Aşamasında Neler Yapılır?

İşleme hazırlık aşamasında önce görüntüleme ve kan incelemeleri tamamlanır. Kullanılan ilaçlar ayrıntılı biçimde sorgulanır. Kan sulandırıcı kullanan kişilerde plan yeniden düzenlenir. Bitkisel destekler de bu listeye eklenir. Bilinen alerjiler önceden kaydedilir. İşlem günü için adet döneminin dışı yeğlenir. Gebelik olasılığı bulunan kadınlarda test istenir.

İşlemin türüne göre aç kalma süresi bildirilir. Kitlenin yeri işlem öncesinde derinin üzerine işaretlenir. Elle bulunamayan odaklarda görüntüleme eşliğinde işaretleme yapılır. Hastaya işlemin akışı adım adım anlatılır. Beklenen iyileşme süresi de önceden paylaşılır. İşe ve spora dönüş zamanı birlikte planlanır. Yanında bir yakınının bulunması önerilir. Bütün bu adımları yazılı bir listeyle veriyorum. Sigara kullanan kadınlara işlemden önce ara vermelerini öneriyorum. Sigara yara iyileşmesini belirgin biçimde yavaşlatır. Şeker hastalığı bulunan kişilerde kan şekeri düzeni gözden geçirilir. Düzenli ilaç kullanan kişilerde günlük plan yeniden ayarlanır. Bu hazırlık işlemin rahat geçmesini kolaylaştırır.

İşlem Sonrasında Nelere Dikkat Edilir?

İşlem sonrasında ilk günlerde yara bölgesinin temiz ve kuru tutulmasına dikkat edilir. Pansuman değişimi verilen takvime göre yapılır. İlk günlerde hafif ağrı ve gerginlik duyulur. Ağrı kesici kullanımı bu dönemde yeterli olur. Bölgede morarma ve şişlik görülebilir. Bu değişiklikler günler içinde kendiliğinden geriler. Destekleyici sütyen kullanımı rahatlığı artırır.

Ağır kaldırma ve zorlayıcı kol hareketleri kısa süre sınırlanır. Kızarıklık, ateş ve artan ağrı gecikmeden bildirilir. Yara yerinde akıntı görülmesi de aynı biçimde değerlendirilir. Dikişler gerekirse belirlenen günde alınır. İz zamanla belirginliğini yitirir. Yara bölgesinde bir süre sertlik hissedilir. Bu sertliğin iyileşme dokusundan geldiğini anlatıyorum. Patoloji sonucu geldiğinde denetim randevusu veriyorum. İlk günlerde duş alma zamanı yara tipine göre bildirilir. Havuza ve denize girme bir süre ertelenir. Kol hareketleri kademeli olarak artırılır. Erken dönemde ağır spor yapılması önerilmez. Günlük yaşam etkinliklerine ise kısa sürede dönülür. Araç kullanmaya dönüş zamanı kol hareketlerine göre belirlenir. Yara bölgesine doğrudan güneş alması bir süre engellenir. İz bakımı için önerilen ürünler denetimde konuşulur. Yara üzerindeki gerginlik ilk haftalarda hissedilir. Bu gerginlik dokunun iyileşmesiyle birlikte geriler. Kol egzersizleri bu dönemde yumuşak biçimde sürdürülür.

Çıkarıldıktan Sonra Yeniden Gelişir mi?

Çıkarıldıktan sonra aynı yerde yeniden gelişme seyrek görülür. Kapsülüyle birlikte çıkarılan odaklarda bu olasılık daha da azalır. Buna karşılık aynı memede yeni odaklar belirebilir. Diğer memede de yeni odak gelişmesi olağan sayılır. Hormon etkisine duyarlı dokuda bu eğilim sürer. Çok sayıda odağı bulunan kadınlarda yineleme daha sık görülür. Bu nedenle işlemden sonra da izlem sürdürülür.

İlk denetim çoğunlukla birkaç ay sonra yapılır. Sonrasında yaşa uygun takvim yeniden kurulur. Kendi kendine muayene alışkanlığı da sürdürülür. Yeni fark edilen bir kabartma randevu beklemeden bildirilir. Çıkarılan odağın türü izlem sıklığını etkiler. Karmaşık yapılı tipte aralıklar daha sık tutulur. Basit tipte ise olağan takvim yeterli olur. İzlem planını her denetimde yeniden gözden geçiriyorum. Yineleyen odaklarda ikinci bir girişim her zaman gerekmez. Yeni odak tipik görünüm taşıyorsa izlem yeniden seçilir. Aynı bölgede tekrarlayan odaklarda ise doku örneği gündeme gelir. Kadının kaygı düzeyi de bu kararda göz önünde bulundurulur. Kararı yine bütün ölçütlerle birlikte veriyorum. Yineleyen odakları olan kadınlarda yaşam düzeni önerileri de plana katılır. Kilo dengesi ve kafein kısıtlaması yakınmayı hafifletir. Bu öneriler odakların oluşumunu tümüyle durdurmaz. Buna karşılık günlük rahatlığı belirgin biçimde artırır. Kadınların bir bölümü yeni odak çıktığında kaygıya kapılır. Önceden verilen bilgi bu anı belirgin biçimde kolaylaştırır. Bu nedenle olasılıkları baştan paylaşıyorum.