Meme Başı Akıntısı

Meme başı akıntısı, meme yakınmaları arasında ağrı ve ele gelen kitleden sonra en sık karşılaştığım başvuru nedenidir. Gebelik ve emzirme dönemi dışında meme ucundan gelen her sıvı bu başlık altında değerlendirilir. Akıntıların büyük bölümü iyi huylu nedenlere bağlı olarak ortaya çıkar. Bununla birlikte bazı özellikler taşıyan akıntılar ayrıntılı inceleme gerektirir. Bu sayfada akıntının nedenlerini, renginin anlamını, inceleme basamaklarını ve hangi durumda gecikmeden başvurulması gerektiğini anlatıyorum.

Meme Başı Akıntısı Nedir ve Kimlerde Görülür?

Meme başı akıntısı, süt kanallarının meme ucuna açılan ağızlarından sıvı gelmesi biçiminde tanımlanır. Her memede birbirinden bağımsız çalışan çok sayıda süt kanalı bulunur. Bu kanallar meme ucunda ayrı ayrı ağızlarla dışarı açılır. Kanalların içinde üretilen ya da biriken sıvı çeşitli nedenlerle dışarı çıkar. Yakınma üreme çağındaki kadınlarda daha sık görülür. Doğum yapmış ve emzirmiş kadınlarda kanallar daha geniş olduğundan akıntı kolaylaşır. Menopoz döneminde ise kanal genişlemesine bağlı akıntılar öne çıkar. Ergenlik döneminde hormon dalgalanmasıyla geçici akıntılar görülebilir. Erkeklerde de seyrek olarak bu yakınma ortaya çıkar. Akıntının kendiliğinden gelmesi ile sıkıştırmakla gelmesi arasında önemli bir fark bulunur. Kendiliğinden gelen ve iç çamaşırda leke bırakan akıntılar daha ayrıntılı incelenir. Sıkıştırmakla elde edilen az miktardaki sıvı çoğu kadında olağan kabul edilir. Memeyi sık sık sıkarak denetlemek akıntının sürmesine yol açar. Bu alışkanlığı bırakmasını hastalarıma özellikle öneriyorum. Yakınmanın süresi, miktarı ve rengi ilk görüşmede ayrıntılı sorgulanır. Bu bilgiler değerlendirmenin temelini oluşturur. Yakınmanın başlangıcını hatırlamak değerlendirmeyi kolaylaştırır. Bu nedenle ilk fark edilen tarihi not almanızı istiyorum. Kaydın basit tutulması yeterli olur. Yakınmanın hangi koşulda başladığını da ayrıca soruyorum. Bu ayrıntı çoğu kişide tabloyu kısa sürede aydınlatır.

Fizyolojik ve Patolojik Akıntı Nasıl Ayrılır?

Fizyolojik ve patolojik akıntı, birkaç basit özelliğe bakılarak birbirinden ayrılır. Fizyolojik akıntı genellikle her iki memeden birden gelir. Bu tür akıntı birden çok kanal ağzından ve ancak sıkıştırmakla elde edilir. Rengi beyaz, sarımsı, yeşilimsi ya da açık kahverengi olur. Miktarı azdır ve kendiliğinden iç çamaşıra leke bırakmaz. Patolojik akıntı ise çoğunlukla tek memeden gelir. Tek kanaldan gelen akıntı aynı noktadan yinelenir ve kendiliğinden dışarı çıkar. Rengi kanlı, pembemsi ya da berrak ve sulu olur. Miktarı daha fazladır ve kişi tarafından gün içinde fark edilir. Patolojik akıntıya ele gelen bir kitle ya da deri değişikliği eşlik edebilir. Bu ayrım incelemenin kapsamını doğrudan belirler. Fizyolojik özellik taşıyan akıntılarda izlem çoğu kez yeterli olur. Patolojik özellik taşıyan akıntılarda ise görüntüleme ve gerektiğinde örnekleme planlanır. Ayrımı yaparken akıntının hangi koşulda geldiğini ayrıntılı soruyorum. Kişiden sıvının rengini ve miktarını gözlemesini istiyorum. Bu gözlem, muayenede tabloyu büyük ölçüde netleştirir. Ayrımın yapılması gereksiz incelemelerin önüne geçer. Kuşkulu özellikler taşıyan akıntılarda ise randevuyu öne alıyorum. Süreci kişiye baştan sırayla anlatıyorum.

Akıntının Rengi Neyi Anlatır?

Akıntının rengi, altta yatan süreç hakkında ilk ipucunu verir. Süt görünümündeki beyaz akıntı çoğunlukla hormon kaynaklı bir nedeni düşündürür. Yeşilimsi ve koyu renkli akıntı kanal genişlemesiyle ilişkilendirilir. Sarımsı ve berrak akıntı doku yapısındaki iyi huylu değişikliklerde görülür. Kanlı akıntı ise her yaşta ayrıntılı inceleme gerektirir. Berrak ve sulu görünümdeki akıntı da kanlı akıntı kadar dikkatle ele alınır. İltihabi süreçlerde akıntı bulanık ve kötü kokulu olabilir. Bu tabloya kızarıklık, ısı artışı ve ağrı eşlik eder. Rengin tek başına kesin sonuç vermediğini belirtmem gerekir. Aynı renk hem iyi huylu hem de dikkat gerektiren tablolarda görülebilir. Bu nedenle rengi diğer özelliklerle birlikte değerlendiriyorum. Akıntının tek kanaldan gelip gelmediği renkten daha belirleyici bir ölçüt olur. Kişiden sıvıyı beyaz bir mendile alarak rengini gözlemesini istiyorum. Bu basit gözlem muayenede işimi belirgin biçimde kolaylaştırır. Rengi zamanla değişen akıntılarda değerlendirmeyi yineliyorum. Değişimin kaydedilmesi izlemi kolaylaştırır. Rengin zaman içinde koyulaşması kanal birikimini düşündürür. Ani biçimde kanlı görünüme dönen akıntıda incelemeyi ertelemiyorum. Bu değişimi kişinin kendisi çoğu zaman fark eder.

İyi Huylu Nedenler Hangileridir?

İyi huylu nedenler, akıntı yakınmasının büyük bölümünü açıklayan başlıkları kapsar. Kanal içinde gelişen iyi huylu küçük tümörler kanlı akıntının en sık nedenini oluşturur. Kanalların yaşla birlikte genişlemesi koyu renkli akıntıya yol açar. Doku yapısındaki yaygın iyi huylu değişiklikler berrak akıntı yapar. Kanal çevresindeki iltihabi süreçler bulanık ve yapışkan bir sıvı oluşturur. Meme başındaki küçük çatlaklar ve egzama benzeri tablolar sızıntı biçiminde akıntı verir. Hormon dengesindeki değişiklikler süt görünümlü akıntıya neden olur. Emzirme sonrasındaki dönemde süt üretimi bir süre daha devam eder. Göğüs bölgesine uygulanan sürekli uyarı da salgıyı sürdürür. Bazı ilaçlar hormon düzeylerini değiştirerek akıntı yaratır. Tiroit bezinin yavaş çalışması aynı süreci tetikler. Gebelikte meme dokusunun hazırlanmasıyla birlikte sıvı gelmesi olağan kabul edilir. Bu nedenlerin çoğunda yakınma zamanla kendiliğinden geriler. Yine de ilk kez ortaya çıkan her akıntının bir kez değerlendirilmesini istiyorum. Değerlendirme çoğu kişide kısa sürede tamamlanır. Sonucun paylaşılması kaygıyı belirgin biçimde azaltır. İyi huylu nedenlerin sıklığı kişiyi rahatlatsa da incelemenin yerini tutmaz. Bu nedenle değerlendirmeyi her kişide bir kez tamamlıyorum. Sonuç olağan çıkarsa izlem planını yazılı olarak veriyorum.

Kanal İçi İyi Huylu Tümörler Akıntı Yapar mı?

Kanal içinde gelişen iyi huylu tümörler akıntı yapar ve bu tablo sık karşıma çıkar. Bu tümörler süt kanalının iç yüzeyinden kaynaklanan küçük çıkıntılar biçiminde büyür. Yapıları kolay kanadığı için akıntı çoğunlukla kanlı görünür. Yakınma tek memeden ve tek kanal ağzından gelir. Kitle çoğu zaman elle hissedilemeyecek kadar küçük kalır. Meme başına yakın yerleşenler bastırmakla ağrı duyurabilir. Görüntülemede kanal içinde küçük bir dolum saptanır. Ultrasonografi bu tümörlerin bir bölümünü doğrudan gösterir. Kanalın içine yönelik görüntüleme yöntemleri ayrıntıyı ortaya koyar. Kesin tanı için çıkarılan dokunun patoloji incelemesi gerekir. Bu tümörlerin büyük bölümü iyi huylu bir yapı taşır. Küçük bir bölümünde ise hücre yapısında değişiklik saptanır. Bu nedenle çıkarılan her örneğin incelenmesi gerekir. Yakınması süren kişilerde kanalın çıkarılması gündeme gelir. Kesi açılmadan uygulanan yöntemi vakum destekli eksizyon tedavisi sayfasında ayrıntılı anlattım. Karar, akıntının özelliklerine ve görüntüleme bulgusuna göre verilir. Süreci kişiyle birlikte adım adım planlıyorum. Bu tümörler çoğunlukla tek bir kanalda gelişir. Birden çok kanalda görülmesi ise daha seyrek karşılaşılan bir durumdur. Değerlendirmeyi bu ayrıma göre biçimlendiriyorum.

Kanal Genişlemesi Neden Akıntıya Yol Açar?

Kanal genişlemesi, meme başına yakın kanalların yaşla birlikte genişleyip içinde salgı biriktirmesiyle akıntıya yol açar. Biriken salgı zamanla koyulaşır ve rengi değişir. Kanal duvarında iltihabi bir yanıt gelişir ve çevre doku kalınlaşır. Bu süreçte meme başı çevresinde yanma ve hassasiyet duyulur. Akıntı yeşilimsi, gri ya da koyu kahverengi görünür. Yakınma çoğunlukla iki memede birden ortaya çıkar. Menopoza yakın dönemde bu tablo sık görülür. Sigara kullanımı kanal çevresindeki iltihabi süreci belirgin biçimde artırır. Kanal çevresindeki iltihabi hastalığın seyrini ve tedavisini kanal çevresindeki iltihabi hastalık sayfasında ayrıntılı anlattım. Tekrarlayan iltihabi ataklarda meme başında içe çekilme gelişebilir. Bu çekilme kanser kuşkusu yaratabildiğinden ayrıntılı incelenir. Tabloyu ayırmak için görüntüleme ve muayene birlikte değerlendirilir. Yakınması hafif olan kişilerde sıcak uygulama ve bölgesel bakım önerilir. Sigaranın bırakılması yinelemeyi azaltan en önemli adımı oluşturur. Ataklar sık yineliyorsa ileri tedavi seçenekleri gündeme gelir. Kararı kişinin yakınmasına göre veriyorum. Yakınması geçen kişilerde izlem aralığını yeniden düzenliyorum. Ataklar sırasında bölgeyi zorlamamak iyileşmeyi kolaylaştırır. Sıcak uygulamanın rahatlattığını hastalarım sık bildirir.

Hormon Değişiklikleri ve İlaçlar Akıntıyı Tetikler mi?

Hormon değişiklikleri ve bazı ilaçlar akıntıyı doğrudan tetikler. Beyindeki salgı bezinden üretilen süt hormonu meme dokusunda süt yapımını başlatır. Bu hormonun yükselmesi gebelik dışında da süt görünümlü akıntıya yol açar. Yükselmenin nedeni bazı kişilerde salgı bezindeki iyi huylu bir büyüme olur. Tiroit bezinin yavaş çalışması aynı hormonun artmasına neden olur. Böbrek yetmezliği ve karaciğer hastalıkları da bu dengeyi bozar. Ruh sağlığı alanında kullanılan bazı ilaçlar hormon düzeyini yükseltir. Mide şikâyetleri için kullanılan bazı ilaçlar benzer etki gösterir. Tansiyon tedavisinde kullanılan bir bölüm ilaç da aynı yanıtı oluşturur. Hormon içerikli doğum kontrol yöntemleri akıntıyı kolaylaştırır. Göğüs bölgesindeki sürekli uyarı ve dar giysiler salgıyı sürdürür. Yoğun stres ve uyku düzensizliği hormon dengesini etkiler. Bu kişilerde kan incelemesiyle hormon düzeyleri değerlendirilir. Gerekli görülen kişilerde salgı bezine yönelik görüntüleme istenir. İlaç değişikliği kararı, ilacı yazan hekimle birlikte verilir. Kendi başına ilaç bırakılmasını doğru bulmuyorum. Hormon incelemesinin sabah saatlerinde yapılması sonucu daha güvenilir kılar. İnceleme öncesinde memenin uyarılmamış olması gerekir. Bu ayrıntıyı randevu verirken ayrıca hatırlatıyorum.

Erkeklerde Meme Başı Akıntısı Görülür mü?

Erkeklerde meme başı akıntısı seyrek görülür, ancak her olgu ayrıntılı incelenir. Erkek meme dokusu da kanal yapısı taşıdığından akıntı oluşabilir. Yakınmanın arkasında en sık hormon dengesindeki değişiklikler bulunur. Karaciğer hastalıkları ve bazı ilaçlar bu dengeyi bozar. Süt hormonunun yükselmesi erkeklerde de süt görünümlü akıntı yaratır. Meme dokusunun büyümesiyle birlikte hassasiyet duyulur. Erkeklerde ortaya çıkan kanlı akıntı ise dikkatle ele alınır. Bu tabloda kanal içi bir tümör olasılığı araştırılır. Değerlendirmede muayene, ultrasonografi ve gerektiğinde mamografi kullanılır. Hormon düzeyleri kan incelemesiyle ayrıca ölçülür. Kullanılan ilaçların tamamı görüşmede sorgulanır. Erkek hastalarımda değerlendirmeyi geciktirmeden planlıyorum. Yakınmanın seyrek görülmesi incelemeyi hafifletmez. Bu grupta tanının gecikmesi başvuru isteksizliğinden kaynaklanır. Bölgedeki her değişikliğin ciddiye alınmasını öneriyorum. Sürecin adımlarını kişiye baştan anlatıyorum. Erkek hastalarımda değerlendirmeyi tek görüşmede tamamlamayı hedefliyorum. Bulguların tamamını aynı oturumda kayda geçiriyorum. Gerekli görülen kişilerde incelemeyi hızlandırıyorum.

Akıntı Yakınmasında Muayenede Ne Yapılır?

Akıntı yakınmasında muayene, ayrıntılı öykü alınmasıyla başlar. Akıntının ne zaman başladığı ve hangi sıklıkla geldiği ilk sırada sorulur. Sıvının kendiliğinden mi yoksa sıkıştırmakla mı geldiği öğrenilir. Tek memeden mi yoksa iki memeden mi geldiği not edilir. Rengi, miktarı ve kıvamı ayrıntılı biçimde kaydedilir. Adet düzeni, gebelik öyküsü ve emzirme geçmişi sorgulanır. Kullanılan ilaçlar ve eşlik eden hastalıklar aynı görüşmede öğrenilir. Muayenede her iki meme ile koltuk altı karşılaştırmalı olarak incelenir. Meme başı çevresi saat yönünde tek tek değerlendirilir. Akıntının hangi kanal ağzından geldiği bu şekilde belirlenir. Meme dokusunda ele gelen bir kitle olup olmadığı araştırılır. Deride çekilme, kızarıklık ve kabuklanma ayrıca aranır. Meme başındaki içe çekilme dikkatle değerlendirilir. Bu bulguların tamamı görüntüleme öncesinde kayda geçirilir. Muayene bulgusu incelemenin kapsamını doğrudan belirler. Kişiye bulguları aynı görüşmede aktarıyorum. Muayeneden önce memenin sıkılmamasını özellikle istiyorum. Uyarılmış bir memede akıntının kaynağını belirlemek zorlaşır. Bu ayrıntı değerlendirmenin doğruluğunu doğrudan etkiler.

Hangi İncelemeler İstenir?

İncelemeler arasında ilk sırada meme ultrasonografisi istenir. Ultrasonografi kanalların genişliğini ve içindeki oluşumları gösterir. Kırk yaşından sonra mamografi incelemeye eklenir. İki yöntemin birlikte kullanılması değerlendirmeyi güçlendirir. Bulgusu netleşmeyen kişilerde manyetik rezonans görüntülemesi plana katılır. Kanalın içine yönelik özel görüntüleme yöntemleri seçilmiş kişilerde kullanılır. Akıntıdan alınan örneğin hücre incelemesi tanıya katkı sağlar. Bu incelemenin olağan çıkması hastalığı dışlamadığından tek başına yeterli sayılmaz. Kuşkulu bir odak saptandığında iğneyle doku örneği alınır. Süt hormonu ve tiroit işlevleri kan incelemesiyle değerlendirilir. Gerekli görülen kişilerde salgı bezine yönelik görüntüleme istenir. Kullanılan yöntemlerin kapsamını ve sırasını meme hastalıklarında tanı yöntemleri sayfasında ayrıntılı anlattım. İncelemelerin sonucu muayene bulgusuyla birlikte yorumlanır. Tek başına okunan bir rapor yanıltıcı olabilir. Sonuçları kişiyle birlikte satır satır gözden geçiriyorum. Gereksiz tetkik yinelemesinden ise özellikle kaçınıyorum. İncelemelerin sırasını kişinin yaşına göre belirliyorum. Her kişide aynı tetkik dizisini uygulamayı doğru bulmuyorum. Sonuçların birlikte yorumlanması kararı güçlendirir.

Akıntıda Tedavi ve İzlem Nasıl Planlanır?

Akıntıda tedavi, saptanan nedene göre planlanır ve her kişide ayrı ayrı belirlenir. Fizyolojik özellik taşıyan akıntılarda çoğu zaman tedavi gerekmez. Bu kişilerde memeyi sıkma alışkanlığının bırakılması yakınmayı sonlandırır. Hormon kaynaklı akıntılarda düzeyi yükselten neden araştırılır ve ona yönelik tedavi düzenlenir. Tiroit işlev bozukluğu saptananlarda uygun tedaviyle akıntı geriler. İlaca bağlı tablolarda değişiklik kararı, ilacı yazan hekimle birlikte verilir. İltihabi süreçlerde nedene yönelik tedavi başlanır ve yanıt yakından izlenir. Bu tabloda izlenecek basamakları mastit tedavisi sayfasında adım adım aktardım. Sigara kullananlarda bu alışkanlığın bırakılması yinelemeyi azaltır. Kanal içinde oluşum saptanan kişilerde ilgili kanalın çıkarılması gündeme gelir. Bu kararı akıntının özellikleriyle birlikte değerlendiriyorum. Girişim sonrasında çıkarılan doku patoloji incelemesine gönderilir. İzlem planı yakınmanın seyrine göre belirlenir. Yakınması geçen kişilerde yaşa uygun tarama takvimi sürdürülür. Akıntısı süren kişilerde kontrol aralığı kısaltılır. Yeni bir bulgu çıktığında inceleme baştan yinelenir. Planı kişinin beklentileriyle birlikte kuruyorum. Tedavi sonrasında yakınmanın seyrini düzenli aralıklarla değerlendiriyorum. Beklentiyi gerçekçi düzeyde tutmaya da özen gösteriyorum. Kişinin planı benimsemesi süreci kolaylaştırır.

Hangi Akıntı Gecikmeden Değerlendirilmelidir?

Akıntı özelliklerinden bazıları gecikmeden değerlendirilmeyi gerektirir. Kendiliğinden gelen ve iç çamaşırda leke bırakan akıntı ilk sırada yer alır. Tek memeden ve tek kanal ağzından gelen sıvı ayrıntılı incelenir. Kanlı, pembemsi ya da berrak sulu görünümdeki akıntı dikkatle ele alınır. Akıntıya ele gelen sert bir kitle eşlik ediyorsa süreç hızlandırılır. Meme başında yeni ortaya çıkan içe çekilme ayrıca sorgulanır. Deride kalınlaşma, çekilme ve iyileşmeyen yara önemsenir. Menopozdan sonra yeni başlayan akıntı gecikmeden incelenir. Erkeklerde görülen her akıntı aynı biçimde ele alınır. Uzun süren ve giderek artan yakınmalar da değerlendirilmeyi gerektirir. Akıntının kanserle ilişkisini ve hangi özelliklerin kuşku yarattığını akıntının kanserle ilişkisi sayfasında ayrıntılı ele aldım. Bu özelliklerin hiçbiri tek başına kesin bir sonuç anlamına gelmez. Yine de her biri incelenmeyi hak eder. Erken başvuru sürecin kısa sürede netleşmesini sağlar. Kuşku duyulan her değişikliğin bir kez değerlendirilmesini öneriyorum. Kontrol aralıklarını her kişi için ayrı ayrı belirliyorum. Başvurusunu erteleyen kişilerde kaygının uzadığını gözlüyorum. Bu nedenle değerlendirmenin geciktirilmemesini öneriyorum. Kişinin kendi memesini tanıması değişiklikleri erken fark ettirir.