Kızılırmak Mah. 1450. Sok. No:13, Çukurambar / Ankara 0312 911 77 77
Sağlık Rehberi

Tiroid Ameliyatından Sonra Yutkunma Güçlüğü Ne Kadar Sürer?

Tiroid ameliyatından sonra yutkunma güçlüğü çoğu kişide birkaç hafta içinde geriler. Nedenini, beslenme düzenini ve uyarıcı bulguları anlattım.

Tiroid ameliyatından çıkan kişilerin ilk günlerde en çok sorduğu konu, yutkunurken duyulan takılma hissinin ne zaman geçeceğidir. Bu his çoğu kişide birkaç hafta içinde belirgin biçimde azalır. Tümüyle ortadan kalkması ise ödemin çekilmesine ve kesi altındaki katmanların yeniden birbiri üzerinde kaymaya başlamasına bağlıdır. Yakınmanın süresini ameliyatın genişliği, kesinin yeri ve kişinin iyileşme hızı birlikte belirler. Bu yazıda takılma hissinin hangi dokulardan kaynaklandığını, gerginliği azaltan hareketleri, ilk günlerdeki beslenme düzenini ve hangi bulgunun beklemeden başvuruyu gerektirdiğini anlatıyorum.

Yutkunurken Takılma Hissi Hangi Dokuların İyileşmesiyle İlgilidir?

Yutkunurken duyulan takılma hissi, kesi altındaki deri altı dokusunun, boyun kaslarının ve yutak çevresindeki ince zarların iyileşmesiyle ilgilidir. Ameliyat sırasında bu katmanlar açılır ve işlem bitiminde yeniden karşı karşıya getirilir. İyileşme sürecinde katmanların arasında ince bir bağ dokusu oluşur. Bu doku ilk haftalarda gergindir ve yutma sırasında gırtlağın yukarı kaymasını bir ölçüde kısıtlar. Kişi bu kısıtlanmayı boğazında duran bir lokma gibi algılar. Soluk borusunun önündeki ince kas grubu da işlem sırasında yana çekilir. Çekilen kaslarda ortaya çıkan ödem yutmanın ilk aşamasını zorlaştırır. Ödem çözüldükçe his kendiliğinden hafifler. Tiroid ameliyatları sayfasında hangi yöntemde ne kadar doku açıldığını anlattım.

Yapışıklığa Bağlı Gerginlik Boyun Hareketleriyle Nasıl Azaltılır?

Yapışıklığa bağlı gerginlik, boyun hareketlerinin erken dönemde ve ölçülü biçimde yeniden kazandırılmasıyla azaltılır. Kesi iyileşirken oluşan bağ dokusu hareketsiz kalan bölgede daha sıkı bir örgü kurar. Bu nedenle dikişler alındıktan sonra boyun hareketlerine yavaş yavaş başlanmasını isterim. Başı öne eğip çeneyi göğse yaklaştırmak boynun ön yüzündeki dokuları nazik biçimde gerer. Başı sağa ve sola çevirmek yan gruplardaki gerginliği açar. Hareketleri ağrı sınırına kadar götürmelerini, sınırı zorlamamalarını söylüyorum. Günde birkaç kez ve kısa sürelerle yapılan çalışma, uzun ve seyrek denemelerden daha çok işe yarar. Kesi üzerine parmak ucuyla uygulanan hafif dairesel masaj da dokunun kaymasını kolaylaştırır. Yara tümüyle kapanmadan masaj uygulanmasını ise doğru bulmuyorum.

İlk Günlerde Beslenme Kıvamı Nasıl Ayarlanır?

İlk günlerde beslenme kıvamı, yutması kolay ve boğazı zorlamayan yumuşak besinlerden başlanarak ayarlanır. Ameliyattan birkaç saat sonra su ile başlanır ve sorun çıkmazsa sıvı gıdalara geçilir. İkinci günde çorba, yoğurt ve püre kıvamındaki yiyecekler rahatlıkla alınır. Kuru ve ufalanan besinler boğazda takılma hissini artırır. Çok sıcak içecekler ödemi belirginleştirdiği için ılık tüketilmesini öneriyorum. Lokmaları küçük almak ve iyice çiğnemek yutmayı kolaylaştırır. Yemek sırasında başın hafif öne eğik durması yutağın açılmasına yardımcı olur. Çoğu kişi birkaç gün içinde olağan beslenme düzenine döner. Sert ve lifli besinlere ise takılma hissi geriledikten sonra geçilmesini isterim.

Yutma Güçlüğüne Öksürük Eklenmesi Neyi Düşündürür?

Yutma güçlüğüne özellikle sıvı alırken ortaya çıkan öksürüğün eklenmesi, gırtlak girişinin yeterince kapanmadığını düşündürür. Yutma sırasında ses telleri birbirine yaklaşır ve soluk yolunu geçici olarak kapatır. Bu kapanma tam olmadığında sıvının bir bölümü soluk borusuna kaçar. Vücut içeri kaçan sıvıyı öksürükle dışarı atar. Belirti çoğunlukla ses tellerini çalıştıran sinirin ameliyat sırasında gerilmesine bağlı geçici bir zayıflamadan kaynaklanır. Seste kısılma ya da çabuk yorulma eşlik ediyorsa değerlendirmeyi öne alırım. Öksürükle birlikte ateş ve göğüste hırıltı duyulursa akciğer yönünden inceleme isterim. Bu tabloda sıvıları koyulaştırarak ve küçük yudumlarla almalarını söylüyorum. Yakınmaların büyük bölümü sinir işlevi düzeldikçe kendiliğinden geçer. Tiroid ameliyatının riskleri sayfasında bu durumu ayrıntılı biçimde ele aldım.

Yakınma Altı Haftadan Uzun Sürerse Hangi İnceleme Yapılır?

Yakınma altı haftadan uzun sürerse ilk inceleme boyun muayenesi ve ultrasonografi ile yapılır. Ultrasonografide kesi altında sıvı birikimi, kalınlaşmış bağ dokusu ya da geride kalan bez parçası aranır. Bulgu saptanmazsa değerlendirme kulak burun boğaz ve sindirim sistemi yönünden sürdürülür. Ses tellerinin hareketi ince bir kamera ile doğrudan izlenir. Yutma eyleminin aşamaları gerektiğinde ilaçlı film yöntemiyle görüntülenir. Uzun süren yakınmalarda mide asidinin yukarı kaçması da sık bir neden olarak karşımıza çıkar. Tiroid hormon düzeyleri de aynı dönemde gözden geçirilir. İncelemeler temiz çıkarsa yakınma çoğunlukla yapışıklığa bağlanır ve fizik tedavi desteği planlanır. Tiroid hastalıkları ve cerrahisi sayfasında izlem düzenini bütün olarak anlattım.

Tıbbi inceleme: · Yayımlanma:

Sık sorulan sorular

Yutkunma güçlüğü ameliyattan hemen sonra mı başlar?
Yakınma çoğunlukla ameliyatı izleyen ilk saatlerde başlar ve ikinci günde en belirgin düzeye ulaşır. Bunun nedeni ödemin ilk iki gün içinde tepe noktasına çıkmasıdır. Ödem gerilemeye başladığında his de hızla hafifler.
Takılma hissi nefes almayı da zorlaştırır mı?
Takılma hissi yutma ile ilgilidir ve nefes almayı olağan koşullarda etkilemez. Boyunda hızla büyüyen şişlik, morarma ya da nefes darlığı ortaya çıkarsa durum bambaşka değerlendirilir. Böyle bir bulguda beklemeden başvurmanızı isterim.
Boyundaki dikişler alınmadan katı gıda yenebilir mi?
Katı gıdaya geçişi dikişlerin varlığı değil, yutmanın rahatlığı belirler. Çoğu kişi ikinci günden sonra yumuşak katı besinleri sorunsuz alır. Boğazda zorlanma sürüyorsa geçişi birkaç gün daha ertelemelerini öneriyorum.
Ameliyat sonrası ses değişikliği yutmayı etkiler mi?
Ses tellerini çalıştıran sinirlerin geçici olarak zayıflaması hem sesi hem yutmayı birlikte etkiler. Bu kişilerde özellikle sıvılar yutulurken öksürük ortaya çıkar. Sinir işlevi düzeldikçe iki yakınma da birlikte geriler.
Yutkunma güçlüğü için ilaç kullanmak gerekir mi?
Çoğu kişide ilaca gerek kalmadan yakınma kendiliğinden geçer. Ağrı belirginse ameliyat sonrasında verilen ağrı kesici düzeni yeterli olur. Mide asidinin yukarı kaçtığı düşünülen kişilerde ise ayrı bir tedavi planlanır.
Kesi bölgesine uygulanan krem yapışıklığı azaltır mı?
Yara tümüyle kapandıktan sonra uygulanan nemlendirici, deriyi yumuşatarak masajı kolaylaştırır. Asıl yararı üründen değil, masajla dokunun kaydırılmasından beklerim. Yara kapanmadan hiçbir ürün sürülmesini uygun bulmuyorum.
Yutma güçlüğü gece daha belirgin hissedilir mi?
Yatar konumda boyun dokularındaki sıvı birikimi arttığı için his gece belirginleşir. Başı bir yastık daha yükseğe alarak yatmak bu artışı azaltır. Sabah saatlerinde yakınmanın gerilemesi beklenen bir gidiştir.
Boyun egzersizlerine ameliyattan kaç gün sonra başlanır?
Hareketlere çoğunlukla dikişler alındıktan sonraki günlerde başlanır. Başlangıçta günde birkaç kez ve kısa sürelerle çalışılması yeterli olur. Hareketi ağrı sınırına kadar götürmelerini, sınırı zorlamamalarını isterim.
Yutarken duyulan takılma hissi guatrın yeniden oluştuğunu gösterir mi?
Ameliyattan sonraki ilk haftalarda duyulan his iyileşme sürecine bağlıdır. Yakınmanın aylar sonra yeniden başlaması ise kalan dokunun değerlendirilmesini gerektirir. Bu ayrımı boyun ultrasonografisi ile kolaylıkla yaparım.
Bu yakınma yarım tiroid ameliyatında da görülür mü?
Bezin yarısının alındığı ameliyatlarda da aynı katmanlar açıldığı için yakınma görülür. Açılan alan daha dar olduğundan his çoğunlukla daha hafif kalır. Süresi yönünden iki ameliyat arasında belirgin bir fark bulunmaz.
Soğuk içecekler yutmayı kolaylaştırır mı?
Ilık ve soğuk içecekler boğazdaki gerginliği azaltarak yutmayı kolaylaştırır. Çok sıcak içecekler ise ödemi belirginleştirdiği için ilk günlerde uygun düşmez. Kişi hangi ısıyı rahat buluyorsa onu sürdürmesini söylüyorum.
Yutma güçlüğü sırasında kilo kaybı beklenir mi?
İlk günlerde alınan besin miktarı azaldığı için tartıda küçük bir düşüş görülebilir. Bu düşüş yutma rahatladıkça kendiliğinden geri alınır. Sürekli ve belirgin bir kayıp varsa beslenme düzenini yeniden ele alırım.

Kaynakça

Bu içerik, aşağıdaki uluslararası otoriter tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.

  1. American Thyroid Association (ATA) — Thyroid Nodules
  2. National Cancer Institute (NCI) — Thyroid Cancer
  3. MedlinePlus — Thyroid Diseases
  4. PubMed — Thyroid nodule
  5. StatPearls (NCBI Bookshelf) — Thyroid