Kızılırmak Mah. 1450. Sok. No:13, Çukurambar / Ankara 0312 911 77 77
Sağlık Rehberi

Tiroid Ameliyatından Sonra Elde ve Dudakta Uyuşma Neden Olur?

Tiroid ameliyatından sonra uyuşma, kalsiyumun geçici düşmesinden kaynaklanır. Nedenini, eşlik eden belirtileri ve izlem düzenini anlattım.

Tiroid ameliyatından sonra elde ve dudak çevresinde uyuşma, kandaki kalsiyum düzeyinin geçici olarak düşmesinden kaynaklanır. Bez çıkarılırken hemen arkasında yer alan paratiroid bezleri ödemlenir ve bir süre yavaş çalışır. Bu yavaşlama kalsiyumu tutan salgının azalmasına yol açar. Uyuşma çoğu hastamda birkaç gün içinde geriler. Bu yazıda uyuşmanın nedenini, hangi belirtilerin eşlik ettiğini ve izlemin nasıl yürütüldüğünü anlatıyorum.

Paratiroid Bezlerinin Ameliyattan Etkilenmesi Kalsiyumu Nasıl Düşürür?

Paratiroid bezlerinin ameliyattan etkilenmesi, kalsiyumu tutan salgının azalmasıyla kan düzeyini düşürür. Bu bezler tiroidin arka yüzünde, mercimek büyüklüğünde dört küçük yapı olarak bulunur. Beslenmeleri çok ince damarlarla sağlanır. Ameliyat sırasında bu damarlar örselenirse bezler bir süre yavaş çalışır. Salgı azaldığında böbrek kalsiyumu tutamaz ve kemikten kalsiyum salınımı yavaşlar. Bağırsaktan emilim de aynı dönemde azalır. Üç etki birleştiğinde kan kalsiyumu düşer. Düşüş genellikle ameliyatı izleyen gün en belirgin düzeye ulaşır. Bezler kendini toparladıkça değerler yeniden yükselir. Tiroid ameliyatları sayfasında girişimin kapsamına göre bu durumun nasıl değiştiğini anlattım.

Uyuşma Dışında Hangi Belirtiler Kalsiyum Düşüklüğünü Düşündürür?

Uyuşma dışında kas kramplarının ve karıncalanmanın eşlik etmesi kalsiyum düşüklüğünü düşündürür. Karıncalanma çoğunlukla parmak uçlarında ve ağız çevresinde duyulur. El ve ayak kaslarında kasılma hissi buna eklenebilir. Bazı hastalarım yüz kaslarında seğirme tarif eder. Huzursuzluk ve dikkat dağınıklığı da tabloya katılabilir. İleri düzeydeki düşüşte kas kasılmaları belirginleşir. Çarpıntı hissi seyrek de olsa görülür. Bu belirtiler ortaya çıktığında kan kalsiyumunu hemen ölçtürüyorum. Belirti olmadan da düşüş saptanabildiği için ölçümü herkeste yapıyorum.

Ameliyattan Sonra Kalsiyum ve Parathormon Hangi Saatlerde Ölçülür?

Ameliyattan sonra kalsiyum ve parathormon ölçümlerini ilk saatlerde ve izleyen sabah yapıyorum. Erken ölçüm bezlerin ne düzeyde etkilendiğini gösterir. Parathormon düzeyi kalsiyumdan daha erken düşer. Bu nedenle erken parathormon sonucu yol gösterici olur. Sabah ölçümünde değerler bir gecelik seyri yansıtır. Düşüş sürüyorsa ölçümü aynı gün yineliyorum. Albümin düzeyini de birlikte isterim, çünkü kalsiyum sonucunun yorumu buna bağlıdır. Taburculuk kararını bu değerlerin seyrine göre veriyorum. Evde sürecek izlem için ölçüm günlerini yazılı olarak bildiriyorum.

Kalsiyum Normalken Süren Karıncalanma Magnezyum Eksikliğine Bağlı Olabilir mi?

Kalsiyum normalken süren karıncalanma magnezyum eksikliğine bağlı olabilir. Magnezyum, paratiroid salgısının üretimi ve etkisi için gereklidir. Düzeyi düştüğünde salgı yeterli olsa bile etkisini gösteremez. Bu durumda kalsiyum desteği beklenen rahatlamayı sağlamaz. Uzun süren ishal ve yetersiz beslenme magnezyumu azaltır. Mide asidini baskılayan ilaçların uzun kullanımı da aynı sonucu doğurur. Yakınma sürüyorsa magnezyum düzeyini ayrıca ölçtürüyorum. Eksiklik saptanırsa destek başlatıyorum. Magnezyum yerine konduğunda karıncalanma çoğu kişide kısa sürede geriler.

Uyuşma Geçtikten Sonra Kalsiyum Kontrolleri Ne Sıklıkla Sürer?

Uyuşma geçtikten sonra kalsiyum kontrolleri bir süre daha seyrek aralıklarla sürdürülür. İlk haftalarda ölçümü sık yaparım. Değerler kararlı seyrettikçe aralığı açıyorum. Destek azaltılırken ölçümleri yeniden sıklaştırıyorum. İlk yıl içinde birkaç kez kalsiyum ve parathormon isterim. D vitamini düzeyini de aynı dönemde değerlendiriyorum. Belirti yeniden ortaya çıkarsa takvimi beklemeden ölçüm yaptırıyorum. İzlem süresini girişimin kapsamına ve ilk günlerdeki düşüşün derinliğine göre belirliyorum. Tiroid ameliyatının riskleri sayfasında bu izlemin yerini ayrıca anlattım.

Tıbbi inceleme: · Yayımlanma: · Son güncelleme:

Sık sorulan sorular

Uyuşma hissi ameliyattan kaç saat sonra başlar?
Uyuşma çoğunlukla ameliyatı izleyen ilk gün içinde belirir. Kimi hastamda ise ikinci gün ortaya çıkar. Bu nedenle izlemi taburculuktan sonra da sürdürüyorum.
Uyuşma varken evde kalsiyum hapı almaya kendim karar verebilir miyim?
Taburculuk sırasında hangi durumda ne kadar destek alacaklarını yazılı olarak veriyorum. Bu yazılı düzenin dışına çıkmamalarını istiyorum. Belirti beklenenden ağırsa hapı almadan önce bana ulaşmaları gerekir.
Elde uyuşma olması sinir kesildiği anlamına gelir mi?
Ameliyattan sonraki uyuşma sinir kesilmesiyle ilgili değildir. Yakınma kandaki kalsiyumun düşmesinden kaynaklanır. Kalsiyum yerine konduğunda his kısa sürede eski durumuna döner.
Uyuşma sırasında su ve tuz tüketimini değiştirmek gerekir mi?
Sıvı alımını olağan düzeyinde sürdürmelerini söylüyorum. Tuz kısıtlaması bu tabloda bir yarar sağlamaz. Beslenme değişikliği yerine kan değerlerine göre destek veriyorum.
Ameliyattan önce kalsiyum düşüklüğü riskini azaltmak için hazırlık yapılır mı?
Ameliyat öncesinde D vitamini düzeyini ölçtürüyorum. Eksiklik saptanırsa girişimden önce yerine koyuyorum. Bu hazırlık ameliyat sonrası düşüşü daha yumuşak seyrettirir.
Uyuşma yalnızca tek elde olursa yine kalsiyumla mı ilgilidir?
Kalsiyum düşüklüğüne bağlı uyuşma genellikle iki yanlı duyulur. Tek elde sınırlı kalan uyuşma kol sinirlerinin baskılanmasını düşündürür. Böyle bir tabloda ameliyat masasındaki kol konumunu da gözden geçiriyorum.
Taburcu olduktan sonra uyuşma başlarsa hemen başvurmalı mıyım?
Hafif karıncalanmada önce yazılı olarak verdiğim destek düzenini uygulamalarını istiyorum. Yakınma artıyor ya da kas kasılması ekleniyorsa gecikmeden başvurmaları gerekir. Bu durumda kan kalsiyumunu aynı gün ölçtürüyorum.
Parathormon ölçümü uyuşma olmadan da istenir mi?
Parathormon ölçümünü belirti beklemeden yapıyorum. Erken sonuç bezlerin durumunu kalsiyumdan önce gösterir. Bu bilgi taburculuk ve destek kararını kolaylaştırır.
Uyuşma dönemi geçtikten sonra kalsiyumdan zengin beslenme sürdürülmeli midir?
Kalsiyumdan zengin besinleri günlük düzenin bir parçası olarak sürdürmelerini öneriyorum. Süt ürünleri, yeşil yapraklı sebzeler ve kuru baklagiller bu gruba girer. Beslenme desteği tek başına ilaç yerine geçmez.
Bezin yalnız yarısı alındığında da uyuşma görülür mü?
Yarım bez alınan girişimlerde paratiroid bezlerinin yalnız bir bölümü etkilenir. Bu nedenle uyuşma çok daha seyrek ortaya çıkar. Yine de ölçümü bu hastalarımda da yapıyorum.
Uyuşma ile birlikte kas kasılması olursa ne yapmalıyım?
El ya da ayak kaslarında kasılma daha derin bir düşüşü gösterir. Böyle bir durumda beklemeden sağlık kuruluşuna başvurmaları gerekir. Damar yoluyla verilen destek bu tabloyu kısa sürede geriletir.
Uyuşma kalıcı hale gelirse tedavi nasıl sürdürülür?
Uzun süren düşüşte kalsiyum ve etkin D vitamini desteğini sürekli düzene çeviriyorum. Kan ve idrar değerlerini belirli aralıklarla izliyorum. Doz ayarını bu ölçümlere göre yeniliyorum.

Kaynakça

Bu içerik, aşağıdaki uluslararası otoriter tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.

  1. American Thyroid Association (ATA) — Thyroid Nodules
  2. National Cancer Institute (NCI) — Thyroid Cancer
  3. MedlinePlus — Thyroid Diseases
  4. PubMed — Thyroid nodule
  5. StatPearls (NCBI Bookshelf) — Thyroid