Cerrahi Onkoloji

Cerrahi onkoloji, kanser hastalıklarının cerrahi tedavisiyle ilgilenen bir yan dal uzmanlığıdır. Bu alanda çalışan hekim, tümörün çıkarılmasının yanı sıra hastalığın bütün tedavi sürecini de yakından izler. Genel cerrahi uzmanlığımın üzerine aldığım bu yan dal eğitimi, günlük uygulamamın çerçevesini belirler. Kanser tedavisi tek bir bölümün değil, birlikte çalışan birçok bölümün ortak işidir. Bu bölüm sayfasında alanın kapsamını, hangi hastalık gruplarıyla ilgilendiğimi ve tedavi yolculuğunun nasıl ilerlediğini anlatıyorum.

Cerrahi Onkoloji Neyi Kapsar?

Cerrahi onkoloji, kanserin cerrahi yolla tedavisini kapsayan bir uzmanlık alanıdır. Alanın kapsamı yalnız ameliyat masasıyla sınırlı kalmaz. Tanı aşamasında doku örneği alınması da bu kapsam içinde yer alır. Hastalığın yaygınlığının belirlenmesi aynı biçimde bu alana girer. Tümörün çevre dokularla birlikte çıkarılması temel hedeflerden biridir. Lenf akımının değerlendirilmesi de cerrahi planın parçasıdır. Bazı hastalarda cerrahi, hastalığı önlemek amacıyla planlanır. Bazı hastalarda ise yakınmaları azaltmak için uygulanır.

Alanın bir başka yönü, tedavi sırasının doğru kurulmasıdır. Ameliyatın hangi aşamada yapılacağı hastalığın türüne göre değişir. Cerrahi öncesi ve sonrası tedavilerin uyumu da bu alanda planlanır. İzlem dönemi cerrahi onkolojinin ayrılmaz bir parçasıdır. Alanın temel başlıklarını cerrahi onkoloji hakkında temel başlıklar bölümünde topluyorum. Hastalarıma bu alanın tek bir ameliyattan ibaret olmadığını anlatıyorum. Tedavi yolculuğunun tümünü birlikte planladığımızı vurguluyorum. Ameliyatın hangi aşamada devreye gireceği hastalığın türüne ve evresine göre baştan belirlenir. Bu çerçeveyi ilk görüşmede çizdiğimde hastanın sürece bakışı belirgin biçimde değişir.

Bu Alan Genel Cerrahiden Nasıl Ayrılır?

Bu alan, genel cerrahi eğitiminin üzerine alınan ek yan dal eğitimiyle genel cerrahiden ayrılır. Genel cerrahi uzmanlığı geniş bir hastalık yelpazesini kapsar. Yan dal eğitimi ise kanser hastalıklarına odaklanır. Eğitim sırasında kanser biyolojisi ayrıntılı biçimde öğrenilir. Tümörün yayılım yolları ve lenf akımı ilkeleri çalışılır. Geniş çıkarım teknikleri bu dönemde uygulamalı olarak öğretilir. Patoloji raporlarının okunması da eğitimin parçasıdır. Onkoloji ve radyasyon onkolojisiyle ortak çalışma alışkanlığı aynı dönemde kazanılır.

Bu birikim, ameliyatın sınırlarını belirlemede belirleyici olur. Aynı hastalıkta iki farklı hastaya aynı girişim uygulanmaz. Karar, tümörün biyolojik davranışına göre değişir. Cerrahın ameliyat sonrası tedavileri bilmesi de planı güçlendirir. Böylece hastaya gereksiz girişim uygulanması önlenir. Hastalarıma bu farkı sade bir dille açıklıyorum. Amacın daha büyük ameliyat değil, daha doğru ameliyat olduğunu anlatıyorum. Gereğinden geniş yapılan bir girişim, hastaya ek yarar sağlamadan iyileşme süresini uzatır. Gereğinden dar yapılan bir girişim ise hastalığın yeniden ortaya çıkma olasılığını artırır.

Hangi Hastalık Gruplarıyla İlgileniyorum?

Hastalık gruplarıyla ilgilendiğim başlıklar meme, tiroid, paratiroid, böbreküstü bezi ve sindirim sistemi tümörleridir. Meme hastalıkları günlük uygulamamın en geniş bölümünü oluşturur. Tiroid ve paratiroid cerrahisi ikinci büyük başlığı kapsar. Böbreküstü bezi hastalıkları daha seyrek görülse de ayrı bir deneyim gerektirir. Mide ile kalın bağırsak tümörleri sindirim sistemi başlığı altında yer alır. Yumuşak dokudan gelişen tümörler de bu kapsamda değerlendirilir. İyi huylu hastalıkların cerrahisi aynı ilgi alanı içinde bulunur. Kanser dışı bez hastalıkları da aynı özenle ele alınır.

Bu grupların ortak yanı, hormon ve doku dengesiyle yakın ilişkili olmalarıdır. Her grupta tanı basamakları birbirinden ayrılır. Tedavi kararı da her grupta ayrı ölçütlere dayanır. Hastalarımı ilgilendikleri başlığa göre ilgili sayfalara yönlendiriyorum. Böylece her konunun ayrıntısı kendi sayfasında bulunabilir. Erken tanı bütün bu gruplarda tedavi seçeneklerini genişletir. Bu nedenle tarama ve kontrol alışkanlığını her görüşmede vurguluyorum. Aile öyküsü bulunan kişilerde kontrollerin daha erken yaşta başlatılması gerekir. Bu planı kişinin risk durumuna göre ayrı ayrı çıkarıyorum.

Meme Hastalıkları Bu Alanda Nerede Durur?

Meme hastalıkları bu alanın en geniş başlığı olarak günlük uygulamamın merkezinde durur. Memede ele gelen kitleler çoğunlukla iyi huylu hastalıklara bağlıdır. Buna karşılık her kitlenin ayrıntılı biçimde değerlendirilmesi gerekir. Tarama ve muayene bu değerlendirmenin ilk basamağını oluşturur. Görüntüleme yöntemleri bulguyu netleştirir. Gerektiğinde alınan doku örneği kesin ayrımı sağlar. Kanser saptanan hastalarda tedavi planı ayrıntılı biçimde kurulur. Memenin korunduğu girişimler bugün birçok hastada uygulanabilir.

Onarım cerrahisi de tedavi planının doğal parçasıdır. Koltuk altı lenf bezlerinin değerlendirilmesi ayrı bir başlıktır. Tedavi sonrası izlem uzun yıllar sürdürülür. Meme sağlığıyla ilgili başlıkların ayrıntısını kendi bölümlerinde anlatıyorum. Hastalarıma memedeki her değişikliği önemsemelerini söylüyorum. Ağrı bulunmamasının güven verici bir bulgu olmadığını da vurguluyorum. Meme bölümündeki sayfalarda tarama takviminden onarım seçeneklerine kadar her başlığı ayrı ayrı ele alıyorum. Böylece hastalarım aradıkları bilgiye doğrudan ulaşabilir.

Endokrin Bez Cerrahisi Neden Ayrı Bir Uzmanlık İster?

Endokrin bez cerrahisi, ince anatomik yapılarla çalışıldığı için ayrı bir uzmanlık birikimi ister. Tiroid bezinin hemen arkasında ses tellerini çalıştıran sinirler uzanır. Aynı bölgede kalsiyum dengesini yöneten küçük bezler bulunur. Bu yapıların korunması girişimin en önemli hedeflerinden biridir. Paratiroid bezleri çok küçük olduğu için bulunmaları özel deneyim gerektirir. Böbreküstü bezleri ise karnın derinliğinde ve büyük damarlara komşu konumdadır. Her üç bezde de hormon dengesi ameliyatın gidişini etkiler. Bu nedenle hazırlık dönemi cerrahinin kendisi kadar önemlidir.

Ameliyat sonrası hormon düzeni de ayrı bir izlem gerektirir. Bu izlemi endokrinoloji ile birlikte yürütüyorum. Bez hastalıklarının büyük bölümü iyi huyludur. Yine de tanı basamakları eksiksiz biçimde tamamlanır. Hastalarıma bez cerrahisinin yalnız kitleyi çıkarmak anlamına gelmediğini anlatıyorum. Hedef, hormon dengesini koruyarak hastalığı gidermektir. Ses tellerini çalıştıran sinirlerin korunması bu hedefin en önemli parçasıdır. Kalsiyum dengesini yöneten bezlerin yerinde bırakılması da aynı ölçüde önemsenir.

Sindirim Sistemi Tümörlerinde Cerrahi Nasıl Planlanır?

Sindirim sistemi tümörlerinde cerrahi, tümörün yeri ve lenf akımı göz önüne alınarak planlanır. Mide ve kalın bağırsak tümörleri bu başlığın ana konularıdır. Tümörün bulunduğu bölüm, çevresindeki lenf ağıyla birlikte değerlendirilir. Çıkarım sınırlarının yeterli olması tedavi açısından belirleyici olur. Sindirim yolunun yeniden birleştirilmesi planın ikinci basamağıdır. Ameliyat öncesinde hastalığın yaygınlığı ayrıntılı biçimde araştırılır. Karaciğer ve akciğer taraması bu değerlendirmenin parçasıdır. Bazı hastalarda ameliyattan önce ilaç ya da ışın tedavisi uygulanır.

Yumuşak dokudan gelişen tümörlerde yaklaşım farklılaşır. Bu tümörlerde çevre dokuyla birlikte geniş çıkarım hedeflenir. Konuların ayrıntısını diğer onkolojik cerrahiler bölümünde anlatıyorum. Beslenme desteği bu hasta grubunda ayrı bir önem taşır. Ameliyat öncesi beslenme durumunun düzeltilmesi iyileşmeyi kolaylaştırır. Hastalarıma bu hazırlığın süreci nasıl etkilediğini ayrıntılı biçimde açıklıyorum. Ameliyat sonrasında beslenme düzeninin kademeli olarak kurulması iyileşmeyi hızlandırır. Bu dönemde diyetisyen desteğinin hastaya belirgin katkı sağladığını gözlüyorum.

Tedavi Kararı Nasıl Alınır?

Tedavi kararı, çok disiplinli tümör konseyinde bütün bulgular tartışılarak alınır. Konseyde cerrahi, tıbbi onkoloji, radyasyon onkolojisi, radyoloji ve patoloji birlikte yer alır. Her hastanın görüntülemeleri ve patoloji sonuçları ekranda birlikte incelenir. Hastalığın evresi bu toplantıda netleştirilir. Tedavi sırası aynı toplantıda belirlenir. Farklı bakış açılarının bir araya gelmesi kararı güçlendirir. Tümör konseyi kararı yazılı olarak kayda geçirilir. Konseyin nasıl çalıştığını tümör konseyinin nasıl çalıştığı sayfasında anlatıyorum.

Karar alınırken hastanın genel durumu da tartılır. Eşlik eden hastalıklar planı doğrudan etkiler. Hastanın beklentileri görüşmede ayrıca konuşulur. Alınan kararı hastaya sade bir dille aktarıyorum. Gerekçeleri madde madde açıklamayı tercih ediyorum. Hasta ve yakınlarının soruları yanıtlanmadan süreci ilerletmiyorum. İkinci görüş isteyen hastaları hiçbir biçimde engellemiyorum. Kararın yazılı olarak verilmesi, hastanın başka bir hekime başvurmasını da kolaylaştırır. Belgelerin eksiksiz teslim edilmesini bu nedenle özellikle önemsiyorum.

Ameliyat Öncesi ve Sonrası Tedaviler Nerede Yer Alır?

Ameliyat öncesi ve sonrası tedaviler, cerrahinin etkisini güçlendiren basamaklar olarak planın içinde yer alır. Ameliyattan önce verilen tedaviler tümörü küçültmeyi hedefler. Küçülme sağlandığında daha sınırlı bir girişim uygulanabilir. Bazı hastalarda bu yaklaşım organın korunmasına olanak tanır. Tedaviye alınan yanıt aynı zamanda hastalığın davranışını gösterir. Ameliyattan sonra verilen tedaviler ise geride kalabilecek hücreleri hedefler. Bu tedavilerin türü patoloji sonucuna göre belirlenir. Işın tedavisi seçilmiş hastalarda ameliyat bölgesine uygulanır.

Hormon duyarlı tümörlerde hormon yolağına yönelik tedaviler kullanılır. Hücre yüzeyindeki hedeflere yönelen tedaviler de plana eklenebilir. Tedavilerin sırası her hastalıkta aynı değildir. Bu sıralamayı konsey kararına göre belirliyoruz. Hastalarıma ameliyatın tedavinin tamamı olmadığını anlatıyorum. Planın bütününe uyum sağlanması sonucu doğrudan etkiler. Tedavilerin aksatılmadan sürdürülmesi için randevu düzeninin baştan kurulması gerekir. Bu düzeni hastayla birlikte takvim üzerinde işaretliyorum.

Hasta Yolculuğu Hangi Adımlardan Geçer?

Hasta yolculuğu, ilk başvurudan izlem dönemine uzanan belirli adımlardan geçer. İlk adımda ayrıntılı bir öykü alınır ve muayene yapılır. İkinci adımda gerekli görüntüleme incelemeleri istenir. Üçüncü adımda doku tanısı için örnek alınır. Dördüncü adımda hastalığın yaygınlığı araştırılır. Beşinci adımda konsey kararı oluşturulur. Altıncı adımda tedavi başlar ve gerektiğinde ameliyat planlanır. Yedinci adımda patoloji sonucu değerlendirilir.

Son adımda izlem programı hazırlanır. Her adımın ne kadar süreceğini hastaya önceden anlatıyorum. Belirsizlik duygusunun en çok bekleme dönemlerinde arttığını gözlüyorum. Bu nedenle sonuç tarihlerini baştan paylaşıyorum. Randevuların tek elden düzenlenmesi süreci kolaylaştırır. Hasta yakınlarının görüşmelere katılmasını öneriyorum. Yazılı bilgilendirmenin sözlü anlatımı tamamladığını düşünüyorum. Her adımda hastanın hangi bölüme başvuracağını da aynı belgede belirtiyorum. Böylece tedavi süresince bilgi kaybı yaşanmaz.

Bu Bölümdeki Sayfalarda Neler Bulunur?

Bu bölümdeki sayfalarda cerrahi onkolojinin tanımından tek tek hastalık başlıklarına uzanan içerikler bulunur. İlk grup sayfalar alanın genel çerçevesini çizer. Kanserin nasıl geliştiğini anlatan sayfa bu grubun başında gelir. Alanın genel cerrahiden farkını açıklayan sayfa da aynı grupta yer alır. Konseyin işleyişini anlatan sayfa tedavi kararının nasıl oluştuğunu gösterir. İkinci görüş konusundaki sayfa hastaların en çok merak ettiği başlığı ele alır. İkinci grup sayfalar ise hastalık temellidir. Mide ve kalın bağırsak tümörleri bu grupta ayrı ayrı anlatılır.

Yumuşak dokudan gelişen tümörler de kendi sayfasında değerlendirilir. Meme, tiroid, paratiroid ve böbreküstü bezi başlıkları ayrı bölümlerde toplanır. Sayfaları hastaların sorduğu sorulardan yola çıkarak hazırlıyorum. Her sayfanın sonunda sık sorulan sorulara yanıt veriyorum. İçerikleri düzenli aralıklarla gözden geçiriyorum. Okuduklarının muayene yerine geçmediğini hastalarıma özellikle belirtiyorum. Yeni ortaya çıkan bir yakınmada gecikmeden başvurulmasını öneriyorum. Sayfalardaki bilgiler genel çerçeveyi çizer ve kişiye özel değerlendirmenin yerini tutmaz. Her hastanın planı kendi bulgularına göre ayrıca kurulur.