Cilt Koruyucu Mastektomi

Cilt koruyucu mastektomi, meme bez dokusunun tamamının çıkarıldığı ancak memeyi saran derinin yerinde bırakıldığı ameliyattır. Korunan deri, onarımda kullanılacak doğal bir kılıf oluşturur. Bu teknik sayesinde memenin dış hatları büyük ölçüde sürdürülür. Hastalarım memelerini kaybedeceklerini düşündükleri anda bu seçeneği duyduklarında gözle görülür biçimde rahatlıyor. Bu sayfada ameliyatın kapsamını, kimlere uygun düştüğünü, nasıl uygulandığını ve iyileşme döneminde nelere dikkat edildiğini anlatıyorum.

Cilt Koruyucu Mastektomi Nedir?

Cilt koruyucu girişim, meme dokusunun bütünüyle alınıp deri örtüsünün korunması anlamına gelir. Meme başı ve areola bu teknikte çıkarılır. Derinin geri kalanı ise olabildiğince yerinde bırakılır. Meme dokusu, korunan derinin altından dikkatle sıyrılarak ayrılır. Göğüs kasları her zaman olduğu gibi yerinde durur. Koltuk altı değerlendirmesi de aynı seansta yapılır. Girişim genel anestezi altında yürütülür. Bu yöntem memenin tamamının alındığı ameliyat seçenekleri içinde onarıma en uygun olanıdır.

Korunan deri boş bir kese gibi kalır. Bu kesenin içi aynı seansta protezle ya da kendi dokusuyla doldurulur. Böylece hastanın memesiz bir dönem yaşaması önlenir. Ameliyatın onkolojik hedefi geleneksel yöntemle aynı kalır. Bez dokusunun geride bırakılmaması temel kuraldır. Derinin hemen altındaki ince doku tabakası da özenle temizlenir. Çıkarılan tüm doku işaretlenerek patolojiye gönderilir. İnceleme sonucu tedavinin kalan basamaklarını belirler. Bu tekniğin hastalık denetimini zayıflatmadığını biliyorum. Ameliyatın adı hastaların gözünde çoğu zaman tek başına anlam taşır. Oysa asıl belirleyici olan bez dokusunun eksiksiz çıkarılmasıdır. Aynı ad altında yapılan iki girişim birbirinden çok farklı yürüyebilir. Bu nedenle hastalarıma adı değil, kapsamı anlatıyorum. Kapsamı bilen hasta sonucu da daha gerçekçi değerlendirir.

Deri Zarfının Korunması Neden Önemlidir?

Deri zarfının korunması, onarımın doğal bir sonuç vermesini sağladığı için önemlidir. Memenin dış hatları deri tarafından belirlenir. Bu hatlar korunduğunda yeniden oluşturulan meme kendi yerine oturur. Meme altı kıvrımı da böylece bozulmadan kalır. Kıvrımın korunması simetri açısından belirleyici bir ayrıntıdır. Geleneksel yöntemde deri geniş biçimde alınır ve göğüs duvarı düz kalır. Sonradan yapılan onarımda ise deri yeniden kazanılmak zorundadır.

Doku genişletici kullanımı bu nedenle gündeme gelir. Genişletici uygulaması hastaya ek bir girişim ve uzun bir bekleyiş getirir. Deri zarfı korunduğunda bu aşamaya çoğu zaman gerek kalmaz. Onarım tek seansta tamamlanır. Hastanın ameliyattan memeli olarak çıkması ruhsal açıdan güçlü bir kazanımdır. Beden algısındaki sarsıntı belirgin biçimde hafifler. Giysi uyumu da ilk günden itibaren korunur. Bu kazanımların hastanın tedaviye uyumunu artırdığını gözlüyorum. Buna karşılık deri korunurken onkolojik güvenlikten ödün verilmez. Derinin altındaki doku payı gereğinden kalın bırakılırsa bez dokusu geride kalır. Bu nedenle korunan alanın kalınlığını ameliyat boyunca denetliyorum. Kuşkulu bölgelerden ayrıca örnek alınabilir. Örnek sonucuna göre gerekirse o bölgedeki deri çıkarılır. Güvenlikle görünüm arasındaki dengeyi her zaman güvenlikten yana kuruyorum.

Hangi Hastalara Uygulanabilir?

Hastalara bu teknik, tümörün deriyi tutmadığı durumlarda uygulanabilir. Memede birden çok odak bulunan hastalar bu grubun başında gelir. Geniş kanal içi hastalık saptanan kişilerde de yöntem öne çıkar. Tümörün deriye uzak yerleşmesi temel koşuldur. Kalıtsal yatkınlık nedeniyle koruyucu amaçla ameliyat olacak kişilerde teknik sıklıkla seçilir. Memenin hacmi çok büyük değilse sonuç daha dengeli olur. Hastanın onarımı kabul etmesi de kararın parçasıdır.

Tümörün deriyi tuttuğu hastalarda bu yol uygun düşmez. Deride çekinti, kızarıklık ya da portakal kabuğu görünümü varsa deri korunamaz. İltihabi seyirle giden tablolar da seçeneği ortadan kaldırır. Çok büyük tümörlerde deri altındaki doku payı yetersiz kalır. Daha önce memeye ışın tedavisi uygulanmış hastalarda deri dolaşımı zayıflar. Bu kişilerde onarımın planı yeniden kurulur. Yoğun sigara kullanımı ve denetimsiz şeker hastalığı da uygunluğu sınırlar. Kararı hastanın bulgularına ve genel durumuna göre veriyorum. Uygun düşmeyen bir hastada tekniği zorlamayı doğru bulmuyorum. Uygun düşmeyen bir seçeneği hastaya umut olarak sunmayı da doğru bulmuyorum. Geleneksel yöntemle ameliyat edilen hastada onarım sonraki bir dönemde yapılabilir. Doku genişletici kullanılarak deri yeniden kazanılır. Bu yolun da doyurucu sonuç verdiğini hastalarıma anlatıyorum.

Meme Başı Bu Ameliyatta Korunur mu?

Meme başı, bu ameliyatta kural olarak çıkarılır. Meme başının altındaki kanallar bez dokusunun doğrudan uzantısıdır. Bu kanalların geride bırakılması hastalığın sürmesine yol açabilir. Meme başının da korunduğu girişim ayrı bir teknik olarak tanımlanır. Bu teknik meme başı koruyucu mastektomi adıyla anılır. İki yöntem arasındaki tek fark meme başının durumudur. Meme başı korunacaksa altındaki doku ayrıca incelenir.

İncelemede hücre saptanırsa meme başı aynı seansta çıkarılır. Bu nedenle olasılığı hastayla ameliyattan önce konuşuyorum. Meme başı alınan hastalarda sonradan yeniden oluşturma yapılabilir. Yeniden oluşturma küçük bir girişimle tamamlanır. Areola görünümü ise renklendirme yöntemiyle kazandırılır. Bu aşama onarımın en son basamağı olarak planlanır. Sonuç birçok hastada doğala çok yakın bir görünüm verir. Hastalarıma bu aşamaları baştan çizerek anlatıyorum. Beklentisi netleşen hastanın sonucu daha kolay kabullendiğini görüyorum. Meme başının korunup korunamayacağı kimi zaman ameliyat masasında belirlenir. Bu belirsizliği önceden paylaşmayı zorunlu sayıyorum. Kararın gerekçesini sonradan da ayrıntısıyla anlatıyorum. Böylece hasta kendisinden bir şey saklanmadığını bilir.

Koruyucu Amaçlı Ameliyatlarda Neden Tercih Edilir?

Koruyucu amaçlı ameliyatlarda bu teknik, hastalık bulunmadığı için daha rahat tercih edilir. Kalıtsal yatkınlık taşıyan kişilerde meme dokusu önleyici amaçla alınır. Deride tümör bulunmadığından deri örtüsünün tamamı korunabilir. Meme başının korunması da bu grupta daha sık mümkün olur. Onarım aynı seansta tamamlanır. Kişi ameliyattan kendi meme hattıyla çıkar. Bu sonuç kararın verilmesini belirgin biçimde kolaylaştırır.

Koruyucu ameliyat kararı hiçbir zaman aceleye getirilmez. Genetik inceleme sonucu ve aile öyküsü birlikte değerlendirilir. Kişinin yaşı, doğum planı ve izleme uyumu gözetilir. Bazı kişiler için sıkı izlem yeterli bir yol olur. Bazıları ise izlemin getirdiği kaygıyı taşımak istemez. Karar öncesinde ruh sağlığı desteği almasını öneriyorum. Her iki memenin birlikte alınması bu grupta sık gündeme gelir. Çift taraflı girişimde simetri daha kolay sağlanır. Kararın olgunlaşması için gereken süreyi hiçbir zaman kısaltmıyorum. Koruyucu girişim yerine sıkı izlemi seçen kişileri de destekliyorum. İzlem düzeni görüntüleme ve muayenenin birlikte yürütülmesine dayanır. Kişinin kararını zaman içinde değiştirmesi son derece doğaldır. Her iki yolda da kişinin yanında durmayı görev sayıyorum.

Kesi Yeri Nasıl Seçilir?

Kesi yeri, memenin biçimine ve onarım planına göre seçilir. Meme başı çevresinden yapılan dairesel kesi en sık kullanılan yoldur. Bu kesi meme başı çıkarıldığında doğal bir açıklık bırakır. Açıklıktan meme dokusunun tamamına ulaşılır. Meme altı kıvrımına yerleştirilen kesi giysi altında görünmez. Yandan uzanan kesiler ise koltuk altına ulaşımı kolaylaştırır. Memenin hacmi büyükse deri fazlasını almak üzere ek kesi planlanır.

Kesi seçimi deri dolaşımını doğrudan etkiler. Uzun ve birbirini kesen hatlar dolaşımı zayıflatır. Bu nedenle kesi sayısını en azda tutmaya çalışıyorum. Daha önce yapılmış biyopsi izleri de plana katılır. Eski izin yakınından geçen yeni bir kesi dolaşım sorunu doğurur. Kesi yerini ameliyattan önce hastayla birlikte çizerek konuşuyorum. Plastik cerrahi ile ortak planlama bu aşamada büyük kolaylık sağlar. Ayakta ve yatarken yapılan işaretlemeler birbirinden farklı çıkar. Bu nedenle çizimi her zaman ayakta yapıyorum. Meme altı kıvrımının yeri çizim sırasında ayrıca işaretlenir. Bu kıvrım onarımın oturacağı doğal sınırı belirler. Kıvrımın bozulması sonradan düzeltilmesi güç bir sorun doğurur. Çizim aşamasına ameliyatın kendisi kadar özen gösteriyorum.

Ameliyat Nasıl Uygulanır?

Ameliyat, planlanan kesiden girilerek deri ile bez dokusu arasındaki katmanın ayrılmasıyla uygulanır. Bu katman anatomik olarak tanımlı bir düzlem oluşturur. Düzlemin doğru bulunması ameliyatın kilit adımıdır. Çok yüzeyel ilerlenirse deri incelir ve dolaşımı bozulur. Çok derin ilerlenirse geride bez dokusu kalır. Deri altında ince bir yağ tabakası bilinçli olarak bırakılır. Bu tabaka deriyi besleyen damarları taşır.

Meme dokusu göğüs kasının üzerinden bütünlüğü bozulmadan sıyrılır. Dokunun köprücük kemiğine ve koltuk altına uzanan uzantıları da temizlenir. Koltuk altı değerlendirmesi aynı kesiden yapılabilir. Kanama denetimi tamamlandıktan sonra boşaltıcı boru yerleştirilir. Ardından onarım aşamasına geçilir. Deri kenarlarının canlılığı ameliyatın sonunda yeniden değerlendirilir. Dolaşımı bozuk görünen kenarlar gerektiğinde alınır. Kesi katmanlar halinde ve gerginlik oluşturmadan kapatılır. Çıkarılan tüm doku işaretlenerek patolojiye gönderilir. Doku yönleri işaretlenmeden gönderildiğinde rapor eksik yorumlanır. Bu nedenle işaretlemeyi ameliyatın vazgeçilmez bir adımı sayıyorum. Onarım yapılmışsa çıkarılan dokunun hacmi ayrıca kaydedilir. Bu kayıt karşı memeyle uyum sağlamada yol gösterir.

Eş Zamanlı Onarım Nasıl Planlanır?

Zamanlı onarım, korunan deri kesesinin aynı ameliyatta doldurulmasıyla planlanır. Onarım yöntemi ameliyattan önce plastik cerrahiyle birlikte belirlenir. Protez ile onarım daha kısa bir girişim olarak uygulanır. Protez, göğüs kasının altına ya da özel bir destek dokusunun arkasına yerleştirilir. Kendi dokusuyla yapılan onarım daha doğal bir sonuç verir. Karından ya da sırttan alınan doku bu amaçla kullanılır. Kendi dokusuyla onarım daha uzun bir iyileşme dönemi gerektirir.

Eş zamanlı onarım hastanın memesiz bir dönem yaşamasını önler. Bu yaklaşımın ruhsal toparlanmayı hızlandırdığını görüyorum. Seçim hastanın vücut yapısına ve beklentisine göre yapılır. Zayıf hastalarda kendi dokusundan yararlanmak güçleşir. Işın tedavisi planlanan hastalarda zamanlama yeniden değerlendirilir. Geçici bir doku genişletici yerleştirmek bu durumda daha güvenli olur. Onarımın onkolojik güvenliği azaltmaması temel kuraldır. Bu nedenle plana her zaman hastalığın gereklerinden başlıyorum. Karşı memeye simetri işlemi sonraki bir dönemde uygulanabilir. Simetri işlemi küçültme, dikleştirme ya da büyütme biçiminde planlanır. Bu aşamayı onarımın oturması beklendikten sonra yapıyoruz. Erken yapılan simetri işlemleri sonradan yeniden düzeltme gerektirir. Bu nedenle aşamaları sabırla ilerletmeyi yeğliyorum.

Deri Dolaşımı ve Nekroz Riski Nasıl Yönetilir?

Deri dolaşımının korunması, bu ameliyatın en dikkat isteyen başlığıdır. Korunan deri beslenmesini altındaki ince damar ağından alır. Bu ağ zedelenirse deri kenarında kararma gelişir. Kararan bölge küçükse kendiliğinden iyileşir. Geniş bir alan etkilenirse doku alınır ve yara yeniden kapatılır. Bu durum onarımın gecikmesine yol açabilir. Bu nedenle deri kalınlığını ameliyat boyunca göz önünde tutuyorum.

Deri kenarlarının canlılığı ameliyatın sonunda dikkatle değerlendirilir. Kuşkulu bölgeler aynı seansta düzeltilir. Gergin kapatılan deri de dolaşım sorunu doğurur. Bu nedenle onarımın hacmini deriye göre ayarlıyorum. Aşırı dolgun bir protez deriyi zorlar. İlk günlerde deri rengini yakından izliyorum. Renk değişikliği erken saptandığında girişimin kapsamı sınırlı kalır. Pansuman sırasında bu değerlendirmeyi kendim yapıyorum. Erken davranmanın sonucu belirgin biçimde değiştirdiğini biliyorum. Hastaların da bu değişikliği fark edebilmesi için ne arayacaklarını anlatıyorum. Derinin soluklaşması ya da mor bir renk alması uyarıcı sayılır. Ağrının artması ve gerginlik hissi de değerlendirilmelidir. Bu bulguları gördüklerinde beklemeden başvurmalarını istiyorum.

Sigara ve Diğer Etkenler Süreci Nasıl Etkiler?

Sigara ve diğer etkenler, deri dolaşımını bozarak süreci doğrudan etkiler. Sigaradaki maddeler küçük damarları daraltır. Daralan damarlar korunan deriyi yeterince besleyemez. Bu nedenle sigara kullanan hastalardan ameliyattan önce ara vermelerini istiyorum. Aranın ameliyattan belirgin bir süre önce başlaması gerekir. Sigarayı bırakamayan hastalarda tekniği yeniden değerlendiriyorum. Şeker hastalığı da yara iyileşmesini yavaşlatır.

Kan şekeri dengesi ameliyattan önce sağlanır. Daha önce uygulanmış ışın tedavisi deriyi kalıcı biçimde zayıflatır. Bu kişilerde onarım kendi dokusuyla planlanır. İleri yaş tek başına engel oluşturmaz. Damar hastalığı bulunanlarda ise değerlendirme derinleştirilir. Aşırı kilo da yara sorunlarını artırır. Beslenmenin ve uykunun iyileşmeye katkısını hafife almıyorum. Bu etkenleri ameliyattan önce tek tek gözden geçiriyorum. Hazırlığı tamamlanan hastada sonucun belirgin biçimde iyileştiğini görüyorum. Hazırlık dönemini hastaya yüklenen bir engel olarak görmüyorum. Bu dönem ameliyatın sonucunu doğrudan belirleyen bir yatırımdır. Gerekli zamanı ayırmayan hastada sorunların arttığını biliyorum. Bu nedenle hazırlığı ameliyat planının ayrılmaz parçası sayıyorum.

Işın Tedavisi Gerekirse Onarım Nasıl Etkilenir?

Işın tedavisi gerektiğinde onarım, dokudaki büzüşme nedeniyle etkilenebilir. Tedavi deri ve alttaki dokuda zamanla sertleşme yapabilir. Protezle onarılan memede sertleşme daha belirgin ortaya çıkar. Meme biçiminde değişiklik ve gerginlik hissi gelişebilir. Bu nedenle ışın tedavisi öngörülen hastalarda plan farklı kurulur. Geçici bir doku genişletici yerleştirmek yaygın bir çözümdür. Kalıcı onarım tedavi tamamlandıktan sonra yapılır.

Kendi dokusuyla yapılan onarım ışın tedavisine daha dayanıklı kalır. Bu nedenle tedavi kesinleşmişse kendi dokusu öne çıkar. Işın tedavisinin gerekip gerekmeyeceği ameliyat öncesinde her zaman bilinemez. Doku inceleme sonucu bu kararı sonradan değiştirebilir. Bu belirsizliği hastalarıma baştan anlatıyorum. Planı esnek tutmak bu nedenle zorunlu olur. Karar konsey masasında ortak akılla verilir. Onarımın sonucunu güvenceye almak için aşamaları bölmeyi tercih ediyorum. Aceleyle tamamlanan bir onarımın sonradan bozulabildiğini biliyorum. Işın tedavisi sırasında deri bakımının düzenli yapılması da sonucu etkiler. Tedaviyi yürüten ekiple sürekli iletişim halinde kalıyorum. Onarımın durumu tedavi boyunca belirli aralıklarla değerlendirilir. Gerekirse plan tedavi sürerken yeniden düzenlenir.

Ameliyat Sonrası İyileşme ve İzlem Nasıl Yürütülür?

Ameliyat sonrası iyileşme, yara bakımı ve düzenli kontrollerle yürütülür. Hasta ameliyattan kısa süre sonra ayağa kaldırılır. Boşaltıcı borudan gelen sıvı her gün ölçülür. Miktar azaldığında boru çıkarılır. Pansuman değişimi tarif edilen aralıklarla yapılır. Deri rengi ilk günlerde yakından izlenir. Ateş, artan kızarıklık ya da akıntı durumunda hemen başvurulması gerekir.

Kol egzersizlerine ilk günlerden itibaren yavaşça başlanır. Onarım yapılan hastalarda egzersizler daha ölçülü ilerletilir. Destekleyici ve baskısız bir sütyen kullanılması önerilir. Memede duyu azalması ameliyatın beklenen bir sonucudur. Duyu zamanla kısmen geri gelir. İzlem muayene ve gerektiğinde görüntülemeyle sürdürülür. Onarılmış memede görüntüleme yöntemi hastaya göre seçilir. Karşı meme düzenli aralıklarla izlenir. Yeni bir bulgu fark edildiğinde kontrol günü beklenmeden başvurulmalıdır. İzlem yalnızca memeye değil, hastanın bütününe yönelir. Kol hareketleri ve omuz esnekliği her kontrolde gözden geçirilir. Ruhsal toparlanma sürecini de aynı görüşmelerde soruyorum. Destek gereken hastaları ilgili uzmana yönlendiriyorum.