Meme Kanseri Cerrahisi ve Tedavisi

Meme kanseri cerrahisi ve tedavisi, birbirini tamamlayan birden çok basamaktan oluşur. Tedavi yalnızca ameliyattan ibaret değildir; ilaç tedavileri, ışın tedavisi ve uzun izlem de aynı planın parçası olarak yer alır. Hangi basamağın hangi sırayla uygulanacağını tümörün özellikleri ile hastanın genel durumu belirler. Bu bölümde yer alan sayfalarda her başlığı ayrı ayrı ele aldım. Bu sayfada ise bütün tabloyu özetliyorum ve hangi konunun nerede anlatıldığını gösteriyorum.

Meme Kanseri Tedavisi Hangi Basamaklardan Oluşur?

Meme kanseri tedavisi, cerrahi ve cerrahi dışı uygulamaların bir araya gelmesiyle oluşur. İlk basamak, tanının ve hastalığın yaygınlığının netleştirilmesidir. İkinci basamakta plan, çok uzmanlı bir toplantıda belirlenir. Üçüncü basamak çoğu hastada cerrahi olarak uygulanır. Bazı hastalarda ise ilaç tedavisi cerrahiden önce başlatılır. Dördüncü basamakta ışın tedavisi gerekli görülen kişilere uygulanır. Beşinci basamakta hormona duyarlı tümörlerde uzun süreli ilaç tedavisi sürdürülür. Hedefe yönelik tedaviler uygun hastalarda plana katılır. Ameliyat sonrasındaki bakım ve kol egzersizleri de tedavinin bir parçası sayılır. Son basamakta düzenli izlem başlar. Bu basamakların sırası hastadan hastaya değişir. Her basamağı ilgili sayfada ayrıntılı biçimde anlattım. Basamakların tümü her hastada uygulanmaz. Hangi başlıkların plana gireceği tanı tamamlandıktan sonra netleşir. Bu haritayı hastama ilk görüşmede çiziyorum.

Tedavi Planı Nasıl Belirlenir?

Tedavi planı, çok uzmanlı bir değerlendirme sonunda belirlenir. Genel cerrahi, tıbbi onkoloji, radyasyon onkolojisi, radyoloji ve patoloji uzmanları aynı masada bir araya gelir. Toplantıda görüntülemeler ve patoloji raporu birlikte incelenir. Tümörün büyüklüğü, yerleşimi ve yaygınlığı değerlendirilir. Koltuk altı lenf bezlerinin durumu planın yönünü belirler. Hormon almaçları ve hedeflenebilir özellikler ilaç seçimini etkiler. Hastanın yaşı, eşlik eden hastalıkları ve beklentileri karara katılır. Ortak plan gerekçeleriyle birlikte kaydedilir. Planın nasıl oluşturulduğunu tümör konseyi sayfasında ayrıntılı açıkladım. Plan, yeni bir bulgu ortaya çıktığında yeniden gözden geçirilir. Son söz her zaman hastaya aittir. Kararı hastamla birlikte gözden geçiriyorum. Planın yazılı olarak verilmesi hastanın süreci izlemesini kolaylaştırır. Anlaşılmayan bir başlık kaldığında görüşmeyi yineliyorum.

Cerrahi Seçenekler Nelerdir?

Cerrahi seçenekler, memeye ve koltuk altına yönelik girişimler olarak iki ana başlıkta toplanır. Memeye yönelik girişimlerde temel ayrım, memenin korunması ile tümüyle alınması arasında kurulur. Memeyi koruyan girişimde tümör ve çevresindeki bir miktar sağlıklı doku çıkarılır. Memenin alındığı girişimlerde ise tüm meme dokusu çıkarılır. Bu girişimin deriyi ve meme başını koruyan biçimleri de bulunur. Koltuk altına yönelik girişimlerde bekçi lenf bezi değerlendirmesi ilk sırada yer alır. Gerekli görülen hastalarda daha geniş bir girişim uygulanır. Meme görünümünü gözeten yaklaşımlar plana ayrıca katılır. Onarım seçenekleri aynı oturumda ya da sonraki bir dönemde planlanır. Her seçeneğin uygulama ölçütleri birbirinden ayrılır. Bu ölçütleri ilgili sayfalarda tek tek sıraladım. Seçenekleri karar aşamasından önce hastamla birlikte konuşuyorum. Seçeneklerin tümünü aynı görüşmede aktarmayı önemsiyorum. Yalnızca bir seçenek sunulmasının hastayı zorladığını gözlüyorum.

Memeyi Koruyan Cerrahi Kimlere Uygundur?

Memeyi koruyan cerrahi, tümörün memedeki yaygınlığı sınırlı olan hastalara uygundur. Tümörün büyüklüğü ile meme hacmi arasındaki denge kararı doğrudan etkiler. Memede tek odak bulunması bu seçeneği kolaylaştırır. Yaygın kireçlenme odakları bulunan kişilerde ise seçenek yeniden değerlendirilir. Girişim sonrasında ışın tedavisinin uygulanabilmesi gerekir. Işın tedavisine engel bir durum bulunması kararı değiştirir. Kalıtsal gen değişikliği saptanan kişilerde plan yeniden gözden geçirilir. Ameliyat öncesinde uygulanan ilaç tedavisi bu seçeneği bazı hastalarda mümkün kılar. Çıkarılan dokunun sınırlarında tümör bulunmaması gerekir. Sınırda tümör saptandığında ek girişim gündeme gelir. Seçim ölçütlerinin ayrıntısını ilgili cerrahi sayfasında anlattım. Bu kararı hastamın beklentileriyle birlikte veriyorum. Memenin korunması, hastalığın ele alınmasından ödün verilmesi anlamına gelmez. Bu noktayı her görüşmede ayrıca vurguluyorum.

Memenin Alınması Hangi Durumlarda Gerekir?

Memenin alınması, belirli durumlarda öne çıkan bir seçenek olarak gerekir. Memede birden çok odak bulunması bu durumların başında gelir. Tümörün meme hacmine göre büyük olması da aynı kararı gerektirir. Yaygın kireçlenme odakları bulunan hastalarda seçenek daralır. Işın tedavisinin uygulanamayacağı kişilerde bu yol izlenir. Memeyi koruyan girişimden sonra sınırda tümör sürdüğünde karar değişir. Kalıtsal gen değişikliği taşıyan bazı hastalarda bu seçenek öne çıkar. Hastanın kendi tercihi de karara katılır. Deriyi ve meme başını koruyan biçimleri onarımı kolaylaştırır. Her biçimin uygulama ölçütleri birbirinden ayrılır. Bu ölçütleri ilgili sayfalarda ayrı ayrı açıkladım. Kararı hiçbir zaman tek başıma vermiyorum. Memenin alınması gereken hastalarda onarım seçenekleri aynı görüşmede aktarılır. Kararın duygusal yükünü hafifletmek için yeterli zaman ayırıyorum.

Onkoplastik Yaklaşım Ne Katkı Sağlar?

Onkoplastik yaklaşım, tümörün çıkarılmasıyla meme görünümünün korunmasını birleştirerek katkı sağlar. Bu yaklaşımda kanser cerrahisinin ilkelerinden ödün verilmez. Çıkarılan dokunun bıraktığı boşluk, çevre doku kaydırılarak doldurulur. Meme biçimindeki bozulma böylece azaltılır. Gerekli görülen hastalarda karşı memeye de denge sağlayan bir girişim planlanır. Bu yaklaşım, memeyi koruyan cerrahinin uygulanabileceği hasta grubunu genişletir. Büyük memesi bulunan kişilerde küçültme teknikleriyle birlikte yürütülür. Girişim öncesinde plan çizilerek belirlenir. Sonucun değerlendirilmesi iyileşme tamamlandıktan sonra yapılır. Işın tedavisi görünümü bir miktar değiştirebilir. Bu nedenle beklentiler baştan açıkça konuşulur. Yaklaşımın ayrıntısını ilgili sayfada anlattım. Bu yaklaşım genel cerrahi ile plastik cerrahi tekniklerini bir araya getirir. Uygulanabilirliği memenin hacmine ve tümörün yerleşimine göre değişir.

Koltuk Altına Yönelik Girişimler Nasıl Planlanır?

Koltuk altına yönelik girişimler, lenf bezlerinin durumuna göre planlanır. Muayene ve görüntüleme ile tutulum araştırılır. Şüpheli görülen lenf bezinden iğneyle örnek alınır. Tutulum saptanmayan hastalarda bekçi lenf bezi değerlendirmesi uygulanır. Bu yöntemde tümörün ilk uğradığı lenf bezi işaretlenerek çıkarılır. Bezde tümör bulunmadığında diğer bezler yerinde bırakılır. Yöntemin nasıl uygulandığını bekçi lenf bezi biyopsisi sayfasında açıkladım. Yaygın tutulum saptanan hastalarda daha geniş bir girişim gerekir. Geniş girişim sonrasında kolda şişme olasılığı artar. Bu nedenle girişimin kapsamı olabildiğince sınırlı tutulur. Kol egzersizleri girişim sonrasında kademeli biçimde başlatılır. Kapsamı her hasta için ayrı ayrı belirliyorum. Koltuk altındaki girişimin kapsamı, memedeki girişimden bağımsız olarak kararlaştırılır. Bu ayrımı hastalarıma ayrıca açıklıyorum.

Meme Onarımı Hangi Yollarla Yapılır?

Meme onarımı, kişinin kendi dokusuyla ya da protezle yapılır. Protezle onarımda memenin yerine yerleştirilen bir yapı kullanılır. Deri yeterli olmadığında önce genişletici bir düzenek yerleştirilir. Kendi dokusuyla onarımda karın ya da sırt bölgesinden doku aktarılır. Aktarılan doku memenin doğal kıvamına daha yakın bir görünüm verir. Onarım aynı oturumda ya da daha sonraki bir dönemde planlanabilir. Işın tedavisi uygulanacak hastalarda zamanlama ayrıca değerlendirilir. Meme başı ve çevresindeki halka daha sonraki bir aşamada oluşturulur. Karşı memeye denge sağlayan girişimler de gündeme gelir. Yöntemlerin ayrıntısını meme onarımı sayfasında ayrı ayrı anlattım. Onarım istemeyen hastalarda dıştan takılan protezler kullanılır. Seçimi hastanın beklentilerine göre birlikte yapıyoruz. Onarım kararının sonradan verilmesi de her zaman mümkündür. Bu nedenle acele edilmesini önermiyorum.

İlaç Tedavileri Hangi Amaçla Uygulanır?

İlaç tedavileri, bedende kalmış olabilecek hücrelere ulaşmak amacıyla uygulanır. Kemoterapi hızlı çoğalan hücreleri hedef alır. Uygulama cerrahiden önce ya da sonra planlanır. Cerrahiden önce uygulandığında tümörün küçülmesi ve yanıtın görülmesi sağlanır. Hormona duyarlı tümörlerde ağızdan alınan tedavi uzun süre sürdürülür. Bu tedavi hormonun tümör üzerindeki etkisini keser. Hedefe yönelik ilaçlar tümör hücresindeki belirli bir özelliği hedef alır. Sağlıklı hücrelere verdikleri zarar bu nedenle daha sınırlı kalır. Bağışıklık sistemini yönlendiren tedaviler belirli alt tiplerde plana katılır. Her grubun uygulama düzeni ve etkileri birbirinden ayrılır. Bu başlıkları ilgili tedavi sayfalarında ayrı ayrı açıkladım. Hangi grubun uygulanacağını tıbbi onkoloji uzmanıyla birlikte belirliyoruz. İlaç tedavilerinin tamamı her hastaya uygulanmaz. Seçim, patoloji raporundaki özelliklere göre daraltılır.

Işın Tedavisi Sürece Nasıl Katılır?

Işın tedavisi, cerrahi sonrasında kalan doku üzerindeki riski azaltmak amacıyla sürece katılır. Memeyi koruyan cerrahi uygulanan hastaların büyük bölümünde bu tedavi plana eklenir. Memenin alındığı hastalarda ise belirli ölçütlere göre karar verilir. Koltuk altında yaygın tutulum saptanan kişilerde de uygulanır. Tedavi genellikle ilaç tedavisi tamamlandıktan sonra başlatılır. Uygulama günlük seanslar biçiminde sürdürülür. Toplam süre hastanın durumuna göre belirlenir. Deride kızarıklık ve yorgunluk en sık görülen etkiler arasında yer alır. Bu etkiler tedavi bittikten sonra geriler. Uygulama sırasında deri bakımına özen gösterilmesi gerekir. Ayrıntıları ilgili tedavi sayfasında anlattım. Zamanlamayı radyasyon onkolojisi uzmanıyla birlikte planlıyoruz. Uygulama öncesinde ayrıntılı bir planlama çekimi yapılır. Bu çekim, ışının yalnızca hedeflenen bölgeye yönlendirilmesini sağlar.

Ameliyat Sonrası Bakım ve Rehabilitasyon Nasıl Sürdürülür?

Ameliyat sonrası bakım, yara iyileşmesi ve kol hareketleri çevresinde sürdürülür. Yara bölgesinin temiz ve kuru tutulması gerekir. Yerleştirilen boşaltma düzeneği çıkarılana kadar günlük kayıt tutulur. Kızarıklık, akıntı ve artan ağrı durumunda gecikmeden başvurulur. Kol hareketleri hafif egzersizlerle kademeli biçimde artırılır. Erken dönemde ağır yük taşınması önerilmez. Fizyoterapi desteği gerekli görülen hastalarda plana eklenir. Kolda ortaya çıkan şişme erken dönemde değerlendirilir. Girişim yapılan taraftaki koldan kan alınmaması ve ölçüm yapılmaması önerilir. Deri bakımı ve tırnak kesiminde dikkatli olunması gerekir. Günlük bakımın ayrıntısını ilgili sayfalarda ayrı ayrı anlattım. Egzersiz programını hastanın durumuna göre düzenliyoruz. Bakım döneminde yakınların desteği süreci belirgin biçimde kolaylaştırır. Bu nedenle bilgilendirmeyi yakınla birlikte yapıyorum.

Tedavi Bittikten Sonra İzlem Nasıl Düzenlenir?

Tedavi bittikten sonra izlem, düzenli görüşmelerle uzun bir dönem boyunca düzenlenir. Görüşmeler ilk yıllarda daha sık planlanır. Her görüşmede öykü alınır ve elle muayene yapılır. Yılda bir kez görüntüleme istenir. Karşı taraftaki meme aynı dikkatle değerlendirilir. Hormon tedavisi kullanan hastalarda ilacın etkileri sorgulanır. Kemik sağlığı bu dönemde ayrıca izlenir. Yakınma bulunmayan hastalarda geniş kapsamlı tetkikler düzenli olarak istenmez. Yeni ortaya çıkan her yakınma ise gecikmeden incelenir. Beslenme, hareket ve uyku düzeni görüşmelerde konuşulur. Ruhsal destek gerektiğinde plana eklenir. İzlem planını her hasta için ayrı ayrı düzenliyorum. İzlem döneminin de tedavinin bir parçası olduğunu vurgulamam gerekir. Görüşmelerin aksatılmamasını hastalarımdan özellikle istiyorum.