Kızılırmak Mah. 1450. Sok. No:13, Çukurambar / Ankara 0312 911 77 77
Sağlık Rehberi

Gebelikte Tiroid İlacı Kullanılabilir mi?

Gebelikte tiroid hormon ilacı kesilmez, doz çoğunlukla artırılır. Doz değişikliğini, TSH takip aralığını ve doğum sonrası düzenlemeyi anlattım.

Tiroid hormon ilacı kullanan kadınların gebelik öğrenildiğinde sorduğu ilk soru, ilacın sürdürülüp sürdürülmeyeceğidir. Gebelikte tiroid hormon ilacı kesilmez; tersine, dozun çoğu kişide artırılması gerekir. Bebeğin ilk aylarda kendi tiroid bezi henüz çalışmadığı için hormon gereksinimi anneden karşılanır. Bu nedenle ilacı bırakmak, anne ve bebek yönünden istenmeyen bir tabloya yol açar. Bu yazıda doz artışının nedenini, izlem aralığını, takviyelerle bırakılacak arayı ve doğumdan sonraki düzenlemeyi anlatıyorum.

Gebelikte Tiroid Hormon İhtiyacı İlk Üç Ayda Neden Artar?

Gebelikte tiroid hormon ihtiyacı ilk üç ayda artar, çünkü bebeğin gelişimi bu dönemde tümüyle annenin hormonuna dayanır. Bebeğin kendi tiroid bezi ancak gebeliğin ortasına doğru çalışmaya başlar. O ana kadar beyin ve sinir sisteminin gelişimi anneden geçen hormonla sürdürülür. Gebeliğin ilk haftalarında salgılanan gebelik hormonu, tiroid bezini doğrudan uyarır. Bu uyarı sağlıklı bezde hormon üretimini kendiliğinden yükseltir. Tiroid bezi çıkarılmış ya da yetersiz çalışan kişilerde ise böyle bir yedek kapasite bulunmaz. Kanda hormonu taşıyan proteinlerin miktarı da gebelikte artar ve serbest hormon havuzu daralır. Bütün bu nedenler birleştiği için dışarıdan verilen hormonun miktarı yükseltilir. Gebelikte tiroid hastalığı ve hormon takibi sayfasında bu dönemin izlemini ayrıntılı biçimde anlattım.

Gebelik Öğrenilir Öğrenilmez İlaç Dozunda Nasıl Bir Değişiklik Yapılır?

Gebelik öğrenilir öğrenilmez ilaç dozunda bir artış yapılır ve bu değişiklik gecikmeden uygulanır. Doz değişikliğinin hekim kararıyla yapılmasını isterim. Uygulamada haftalık toplam doz üzerinden küçük bir doz artışı yapılır. Kimi kişide haftanın iki gününde ek bir tablet alınması yeterli olur. Gebelik öncesinde dozu oturmuş kişilerde bu ekleme daha kolay ayarlanır. Yeni tanı konulan kişilerde ise doz baştan hesaplanır ve kısa aralıklarla gözden geçirilir. Artışın ardından kan tahlilini iki ile dört hafta sonra isterim. İlaç biçiminin ya da üreticisinin gebelik döneminde değiştirilmesini uygun bulmuyorum. Bulantı nedeniyle tablet kusulursa aynı gün içinde yeniden alınmasını öneriyorum.

Gebelik Boyunca TSH Ölçümü Hangi Aralıklarla Tekrarlanır?

Gebelik boyunca TSH ölçümü, ilk yarıda dört haftada bir, ikinci yarıda ise daha seyrek aralıklarla tekrarlanır. Bu aralık doz değişikliği yapıldığında kısalır. Doz değiştirildikten sonra kanın yeni düzene oturması birkaç hafta sürer. Bu nedenle tahlili çok erken vermek yanıltıcı bir görüntü oluşturur. Ölçümde bakılan ilk değer bezi uyaran hormonun düzeyidir. Serbest hormon değeri de birlikte değerlendirilir. Gebelikte bu değerlerin yorumu gebe olmayan döneme göre değişir. Her üç aylık dönem için ayrı ölçütler kullanılır. Tiroid hormonları ve fonksiyon testleri sayfasında bu değerlerin ne anlattığını açıkladım.

Demir ve Kalsiyum Takviyesi Tiroid İlacından Kaç Saat Sonra Alınmalı?

Demir ve kalsiyum takviyesi, tiroid ilacından en az dört saat sonra alınmalıdır. Bu iki takviye bağırsakta hormonla birleşerek emilimi düşürür. Gebelikte ikisi de sık kullanıldığı için sıralamayı baştan yazılı olarak veririm. Uygulamada tiroid ilacını sabah aç karnına, takviyeleri ise öğleden sonra ya da akşam aldırıyorum. Gebelik vitaminlerinin çoğu demir ve kalsiyum içerir. Bu nedenle çoklu vitamin hapı da tiroid ilacıyla aynı saatte alınmaz. Mide koruyucu kullanan kişilerde emilim ayrıca azalır. Dört saatlik ara kuralına uyulduğunda doz artışına gerek kalmadan düzelen kişiler görüyorum. Takviye düzeni değiştiğinde tahlili yinelemeyi uygun buluyorum.

Doğumdan Sonra İlaç Dozu Gebelik Öncesi Düzeye Nasıl Çekilir?

Doğumdan sonra ilaç dozu, çoğu kişide gebelik öncesindeki düzeye kademeli olarak çekilir. Gebelikte artan hormon gereksinimi doğumla birlikte hızla geriler. Bu nedenle doğumu izleyen günlerde dozu eski değerine indiririm. Yeni tanı almış ve dozu gebelikte oturmuş kişilerde indirim daha dikkatli yapılır. Doz düşürüldükten sonra ilk tahlili yaklaşık altı hafta sonra isterim. Doğumdan sonraki aylarda tiroid bezinin geçici olarak bozulduğu bir tablo da görülebilir. Bu tabloda önce fazla çalışma, ardından yavaşlama ortaya çıkar. Emzirme döneminde tiroid hormon ilacı güvenle sürdürülür. İlaçların tiroid hormonlarına etkisi sayfasında birlikte kullanılan ilaçların etkisini ele aldım.

Tıbbi inceleme: · Yayımlanma:

Sık sorulan sorular

Gebe kalmadan önce tiroid ilacı dozunu ayarlatmak gerekir mi?
Gebelik planlayan kişilerde ilaç dozunun önceden gözden geçirilmesini isterim. Gebelik öncesinde değerlerin oturmuş olması, ilk haftalarda yapılacak artışı kolaylaştırır. Bu nedenle plan aşamasında bir kontrol randevusu vermeyi yeğliyorum.
Gebelikte tiroid hormon ilacını kesmek bebeği nasıl etkiler?
İlacın kesilmesi annede hormon düzeyinin düşmesine yol açar. Bebeğin ilk aylardaki sinir sistemi gelişimi anneden geçen hormona bağlı olduğu için bu düşüş istenmeyen bir durumdur. Bu nedenle ilacın gebelik boyunca kesintisiz sürdürülmesini isterim.
Tiroid ilacını kullanırken gebe kalmakta sakınca var mı?
Tiroid hormon ilacı gebe kalmaya engel oluşturmaz. Tersine, hormon düzeyinin dengede tutulması gebeliğin kurulmasını kolaylaştırır. Gebelik öğrenilir öğrenilmez doz gözden geçirilir ve izlem sıklaştırılır.
Sabah bulantısı nedeniyle ilacı kusarsam ne yapmalıyım?
Tablet alındıktan kısa süre sonra kusulmuşsa aynı gün içinde yeniden alınmasını öneriyorum. Bulantının yoğun olduğu dönemlerde ilacı akşam saatine almak çoğu kişide işi kolaylaştırır. Sık yinelenen kusmalarda durumu hekiminize bildirmenizi isterim.
Gebelikte tiroid ilacı dozu her kadında aynı ölçüde mi artırılır?
Artış miktarı kişiden kişiye değişir. Tiroid bezi tümüyle çıkarılmış kişilerde gereksinim daha belirgin biçimde yükselir. Bu nedenle doz tek bir kurala göre değil, tahlil sonuçlarına göre belirlenir.
Tiroid ilacı kullanan gebede bebeğin gelişimi ayrıca izlenir mi?
Gebelik takibi olağan düzeninde sürdürülür ve ek bir inceleme çoğu kişide gerekmez. Annenin hormon değerleri dengede tutulduğunda bebeğin gelişimi de olağan seyrini izler. İzlemi kadın hastalıkları hekimiyle birlikte yürütmeyi uygun buluyorum.
Gebelikte tiroid antikorlarına bakılması doz kararını değiştirir mi?
Antikor düzeyi doğrudan doz belirlemez, ancak izlemin sıklığını etkiler. Antikoru yüksek bulunan kişilerde bezin yetersiz kalma olasılığı artar. Bu kişilerde tahlil aralığını daha kısa tutarım.
Aşırı çalışan tiroidi olan gebede ilaç düzeni nasıl kurulur?
Bezin fazla çalıştığı gebelerde hormon ilacı değil, üretimi baskılayan ilaçlar gündeme gelir. Bu ilaçların seçimi ve dozu gebeliğin dönemine göre belirlenir. Takibi endokrin hekimiyle birlikte yürütmeyi uygun buluyorum.
Doğum sonrası dönemde tiroid yakınmaları yeniden başlayabilir mi?
Doğumdan sonraki aylarda tiroid bezinin geçici olarak bozulduğu bir tablo görülebilir. Bu tabloda önce çarpıntı ve huzursuzluk, ardından yorgunluk ve üşüme ortaya çıkar. Yakınmaların sürmesi durumunda tahlil isterim.
Emzirme döneminde tiroid ilacı sütle bebeğe geçer mi?
Tiroid hormon ilacı süte çok az miktarda geçer ve emzirmeye engel oluşturmaz. Emziren annelerde ilaç olağan düzeninde sürdürülür. Doz gözden geçirilirken emzirme durumu ayrıca hesaba katılır.
Gebelikte tiroid ilacı dozu artırılınca kilo alımı hızlanır mı?
Doz artışı gebelikteki kilo alımını doğrudan hızlandırmaz. Gebelikte görülen kilo değişimi büyük ölçüde beslenme ve sıvı tutulumuyla ilgilidir. Hormon düzeyi dengede tutulduğunda kilo seyri olağan sınırlarda kalır.
Tüp bebek tedavisi öncesinde tiroid hormonu kontrol edilir mi?
Yardımcı üreme tedavisi planlanan kişilerde tiroid değerlerinin önceden ölçülmesini isterim. Hormon düzeyinin dengede olması tedavinin sürecini kolaylaştırır. Değer uygun aralıkta değilse tedavi öncesinde doz ayarlanır.

Kaynakça

Bu içerik, aşağıdaki uluslararası otoriter tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.

  1. American Thyroid Association (ATA) — Thyroid Nodules
  2. National Cancer Institute (NCI) — Thyroid Cancer
  3. MedlinePlus — Thyroid Diseases
  4. PubMed — Thyroid nodule
  5. StatPearls (NCBI Bookshelf) — Thyroid