Tiroid Hastalığında İyotlu Tuz Kullanılmalı mı?

Guatr tanısı konulan kişilerin çoğu, mutfakta kullandıkları tuzu değiştirmeleri gerekip gerekmediğini sorar. Tiroid hastalığı bulunan kişilerin büyük bölümünde iyotlu tuz olağan miktarda kullanılır. İyot, tiroid hormonunun yapı taşıdır ve dışarıdan alınmadığında bez hormon üretemez. Buna karşılık aşırı çalışan bez varlığında iyot alımı sınırlandırılır. Bu yazıda iyodun guatr gelişimindeki yerini, hangi durumda kısıtlandığını, günlük gereksinimin hangi besinlerden karşılandığını ve yosun ürünlerinin testlere etkisini anlatıyorum.

İyotlu Tuz Guatr Gelişimini Nasıl Önler?

İyotlu tuz, guatr gelişimini bezin gereğinden çok çalışmasını engelleyerek önler. Tiroid bezi hormon üretmek için kana geçen iyodu toplar. Alınan iyot yetersiz kaldığında üretim düşer ve beyin bezi daha çok uyarır. Sürekli uyarı altında kalan bez büyür ve boyunda guatr olarak belirir. Uyarı yıllarca sürdüğünde bez içinde düğümler oluşur. İyotlu tuz bu zinciri en başta keser. Tuzun iyodu ışıkta ve sıcakta zamanla uçar, bu nedenle kapalı kapta ve serin yerde saklanmasını isterim. Yemeğe pişirme sırasında değil, tabakta eklenmesi de iyodun korunmasına yardımcı olur. Tiroid hastalıkları nelerdir sayfasında guatrın türlerini ayrı ayrı ele aldım.

Aşırı Çalışan Tiroidde İyot Alımı Neden Sınırlandırılır?

Aşırı çalışan tiroidde iyot alımı, bezin elindeki ham maddeyi daha çok hormona çevirmesini önlemek için sınırlandırılır. Bezden bağımsız çalışan bir nodül bulunduğunda iyot yüklenmesi hormon üretimini birden yükseltir. Bu tablo çarpıntı, terleme ve kilo kaybıyla kendini gösterir. Yükleme çoğu kez tuzdan değil, görüntülemede kullanılan iyotlu maddeden ya da yosun içeren takviyelerden kaynaklanır. Mutfakta kullanılan iyotlu tuzun getirdiği miktar bu tabloyu tek başına doğurmaz. Yine de aşırı çalışma saptanan kişilerde iyot alımını gözden geçiririm. Radyoaktif iyot tedavisi planlanan kişilerde kısıtlama ayrı bir amaç taşır. Bu dönemde iyot içeren ilaç ve takviyeler de bırakılır. O dönemde bezin aç bırakılması, verilen iyodun bez tarafından daha çok tutulmasını sağlar. Kısıtlamanın süresini ve kapsamını tedaviyi yürüten hekim belirler.

Günlük İyot İhtiyacı Hangi Besinlerden Karşılanır?

Günlük iyot ihtiyacı, iyotlu tuzun yanında deniz ürünleri, süt ve yumurta gibi besinlerden karşılanır. Deniz balıkları iyot bakımından zengin bir kaynaktır. Süt ve süt ürünleri de günlük alımın önemli bir bölümünü karşılar. Yumurta sarısı iyot içeren bir başka kaynaktır. Deniz ürünlerini tüketmeyen kişilerde tuzun payı daha da artar. Toprakta iyot az olan bölgelerde sebze ve tahıllardan gelen miktar düşük kalır. Ülkemizde iyot eksikliği tuzun iyotlanmasıyla belirgin biçimde azalmıştır. Gebelikte ve emzirme döneminde gereksinim artar. Bu dönemlerde alımın yeterli olup olmadığını izlemeyi uygun buluyorum. Takviyenin kendi kararıyla değil, hekim önerisiyle başlatılmasını isterim.

Deniz Yosunu ve Yosun Tabletleri Tiroid Testlerini Bozar mı?

Deniz yosunu ve yosundan üretilen tabletler, taşıdıkları yoğun iyot nedeniyle tiroid testlerini bozabilir. Bu ürünlerde iyot miktarı ambalajdan ambalaja büyük değişiklik gösterir. Bir kerede alınan yüksek miktar bezi geçici olarak baskılar. Aynı yükleme bir başka kişide bezin fazla çalışmasını tetikler. İki karşıt tablonun aynı üründen doğması, kullanımı öngörülemez duruma getirir. Zayıflama karışımlarının bir bölümünde de yosun özü bulunur. Cilt ve saç için önerilen karışımlarda da aynı içerik görülebilir. Testleri bozulan kişilerde kullanılan takviyeleri tek tek sorgularım. Ürün bırakıldıktan sonra değerlerin düzelmesi haftalar sürebilir. Bu nedenle tiroid hastalığı bulunan kişilerde yosun içeren ürünlerden uzak durulmasını öneriyorum.

İyot Alımı Değiştikten Sonra Tiroid Testleri Ne Zaman Tekrarlanır?

İyot alımı değiştikten sonra tiroid testleri, yaklaşık altı ile sekiz hafta sonra tekrarlanır. Bu süre bezin yeni düzene uyum sağlaması için gerekir. Daha erken verilen tahlil geçici dalgalanmayı gösterir. Geçici dalgalanmaya bakarak ilaç değiştirmek gereksiz doz oynamasına yol açar. Yosun ürünü ya da iyotlu ilaç kullanılmışsa bekleme süresini daha uzun tutarım. Görüntülemede iyotlu madde verilen kişilerde etki aylarca sürebilir. Bu kişilerde ölçüm zamanını görüntüleme tarihine göre planlarım. Test sonucu beklenenden uzak çıktığında ölçümü yinelemeyi yeğliyorum. Tek bir tahlil üzerinden tedavi değiştirmemeye özen gösteriyorum. Tiroid hastalıkları ve cerrahisi sayfasında izlemin nasıl kurulduğunu anlattım.