Tiroid Yetmezliği Kilo Aldırır mı?

Tiroid yetmezliği bulunan kişilerin bana ilk sorduğu konu, tartıdaki artışın bu hastalığa bağlanıp bağlanamayacağıdır. Tiroid yetmezliği kilo aldırır, ancak alınan kilonun tamamı yağ dokusundan gelmez. Bezin az çalıştığı dönemde enerji tüketimi yavaşlar ve dokularda su tutulumu artar. Bu iki etken birleştiğinde tartıda birkaç kilo tutarında bir yükselme görülür. Buna karşılık her kilo artışının kaynağında tiroid bulunmaz. Bu yazıda ödemin payını, yavaşlayan metabolizmanın günlük dengeyi nasıl değiştirdiğini, tedaviden sonraki gerileme sürecini ve kilo takibinin hangi ölçümlerle yürütüldüğünü anlatıyorum.

Tiroid Yetmezliğinde Alınan Kilonun Ne Kadarı Ödemdir?

Tiroid yetmezliğinde alınan kilonun önemli bir bölümü yağ değil, dokularda biriken sudur. Hormon eksikliğinde bağ dokusunda su çeken maddeler birikir. Bu maddeler suyu tutar ve doku hamurumsu bir kıvam alır. Şişlik en çok göz kapaklarında, el sırtında ve ayak bileklerinde göze çarpar. Parmakla bastırıldığında derin bir çukur bırakmayan bu şişlik, kalp ya da böbrek kaynaklı ödemden bu yönüyle ayrılır. Ödeme bağlı artış tedavi başlandıktan sonra görece hızlı geriler. Yağ dokusundaki artış ise daha yavaş çözülür. Tartıdaki yükselmenin tamamını yağ sanan kişiler gereksiz katı beslenme düzenlerine yönelir. Tiroid bezi ve görevleri sayfasında bezin enerji dengesindeki rolünü açıkladım.

Yavaşlayan Bazal Metabolizma Günlük Kalori İhtiyacını Nasıl Değiştirir?

Yavaşlayan bazal metabolizma, kişinin dinlenirken harcadığı enerjiyi düşürerek günlük kalori ihtiyacını azaltır. Bazal metabolizma, vücudun hiçbir şey yapmadan yalnız yaşamını sürdürmek için harcadığı enerjiyi anlatır. Günlük harcamanın büyük bölümü bu kalemden oluşur. Tiroid hormonu azaldığında hücrelerdeki yakıt tüketimi düşer. Vücut ısısının korunması için harcanan enerji de geriler. Kişi eski beslenme düzenini sürdürse bile günlük dengede fazlalık oluşur. Yorgunluk nedeniyle hareket isteği azaldığında bu fazlalık daha da büyür. Böylece tartıdaki artış iki yönden birden desteklenir. Hormon düzeyi yerine geldiğinde tüketim de eski düzeyine yaklaşır. Tiroid hormonları ve fonksiyon testleri sayfasında bu hormonların hangi ölçümlerle izlendiğini anlattım.

Hormon Düzeyi Dengelendikten Kaç Hafta Sonra Kilo Gerilemeye Başlar?

Hormon düzeyi dengelendikten sonra kilo gerilemesi hemen değil, birkaç hafta içinde belirginleşir. İlk düzelen değişiklik çoğunlukla dokulardaki su tutulumudur. Şişliğin çözülmesiyle tartıda birkaç kilo tutarında bir düşüş görülür. Bu düşüş kişiye hızlı bir kazanç gibi gelir, ancak yağ dokusu henüz değişmemiştir. Yağ dokusundaki gerileme enerji dengesinin düzelmesine bağlıdır. Bu nedenle beslenme düzeni ve hareket alışkanlığı aynı dönemde gözden geçirilir. Hormon ilacına başlayan kişilerde ölçümü birkaç hafta sonra yineliyorum. Doz yerine oturmadan tartıdaki değişimi yorumlamayı doğru bulmuyorum. Kilo beklenenden yavaş geriliyorsa beslenme günlüğünü birlikte inceliyoruz.

Hormon Değerleri Normalken Süren Kilo Artışı Tiroide Bağlanabilir mi?

Hormon değerleri normal sınırlarda seyrederken süren kilo artışı tiroide bağlanamaz. Bu durumda tartıdaki yükselmenin kaynağını başka yerlerde ararım. Uyku bozukluğu, hareketsiz geçen uzun saatler ve düzensiz öğünler ilk akla gelen nedenlerdir. Kortizol yüksekliğine yol açan tablolar da benzer bir görünüm yaratır. Bazı ilaçlar iştahı artırarak tartıyı yükseltir. Menopoz dönemindeki hormon değişimi de kas kütlesini azaltarak harcamayı düşürür. Kişi tiroid ilacı kullanıyorsa ilacın aç karnına ve düzenli saatte alınıp alınmadığını sorgularım. Değerler normalken dozu kilo vermek amacıyla artırmayı doğru bulmam. İlaçların tiroid hormonlarına etkisi sayfasında bu etkileşimleri ayrı ayrı ele aldım.

Kilo Takibi TSH Kontrollerinde Hangi Ölçümlerle Birlikte Değerlendirilir?

Kilo takibi, TSH kontrollerinde bel çevresi, ödem bulguları ve nabız ölçümüyle birlikte değerlendirilir. Tartı tek başına yanıltıcı bir ölçüdür. Aynı kilo, farklı kas ve yağ dağılımıyla çok değişik bir tabloya karşılık gelebilir. Bel çevresi ölçümü karın bölgesindeki yağlanmayı gösterir. Ödem bulgusu ise sıvı yükünü ortaya koyar. Nabız hızı hormon düzeyinin dokulardaki etkisini yansıtır. Kabızlık, üşüme ve cilt kuruluğu gibi eşlik eden belirtiler de aynı görüşmede sorgulanır. Tartının her gün değil, haftada bir ve aynı koşullarda alınmasını istiyorum. Tiroid hastalıklarının belirtileri sayfasında bu bulguların tümünü bir arada sıraladım.