Meme Kanserinde Evre Neye Göre Belirlenir?

Meme kanseri tanısı konan kişilerin ilk sorusu çoğu kez hastalığın evresidir. Evre; tümörün boyutu, koltuk altı lenf bezlerinin durumu ve uzak yayılım bulgusu bir arada değerlendirilerek belirlenir. Bu üç başlık uluslararası kabul görmüş bir düzen içinde harf ve sayılarla kodlanır. Evre tek bir ölçüme değil, görüntüleme ve patoloji bulgularının birleşimine dayanır. Bu yazıda boyutun nasıl ölçüldüğünü, lenf bezi tutulumunun evreyi nasıl değiştirdiğini ve evrenin tedavi sırasını nasıl kurduğunu anlatıyorum.

Tümör Boyutu Evrelemede Nasıl Ölçülür?

Tümör boyutu evrelemede en uzun çapı üzerinden ölçülür. Ölçüm önce görüntülemeyle yapılır, sonra çıkarılan dokuda yinelenir. Mamografi ve ultrasonografi bulguları birlikte değerlendirilir. İki yöntemin verdiği ölçüler ayrışırsa manyetik rezonans incelemesi istenir. Kesin boyut, patoloji incelemesinde mikroskop altında saptanan çaptır. Aynı memede birden çok odak bulunuyorsa boyut en büyük odağa göre yazılır. Çevre dokuya ya da göğüs duvarına uzanım varsa evre boyuttan bağımsız olarak yükselir. Deride ödem ve çekilme bulunması da aynı biçimde evreyi yukarı taşır. Meme kanseri sayfasında tanı ve tedavi başlıklarını bir arada topladım.

Tutulan Lenf Bezi Sayısı Evreyi Nasıl Yükseltir?

Tutulan lenf bezi sayısı arttıkça evre basamak basamak yükselir. Koltuk altındaki bezlerin hiçbirinde tümör bulunmaması en alttaki basamağı oluşturur. Birkaç bezde tutulum saptanması bir üst basamağa geçişi getirir. Tutulumun daha çok sayıda bezde görülmesi evreyi bir kez daha yukarı taşır. Köprücük kemiği çevresindeki bezlerin tutulması ayrı bir basamak sayılır. Göğüs kemiği yanındaki bezlerde tutulum bulunması da evreyi değiştirir. Sayım, çıkarılan tüm bezlerin tek tek incelenmesiyle yapılır. Patoloji raporunda tutulan bez sayısı ile çıkarılan bez sayısı yan yana yazılır.

Ameliyat Öncesi ve Sonrası Evre Neden Farklı Olabilir?

Ameliyat öncesi ve sonrası evre, dayandıkları bilgi ayrı olduğu için farklılaşabilir. Ameliyat öncesi evre görüntüleme bulgularına dayanır. Ameliyat sonrası evre ise çıkarılan dokunun mikroskop altındaki incelemesine dayanır. Görüntülemede seçilemeyen küçük odaklar patolojide ortaya çıkar. Koltuk altında şüpheli görülmeyen bir bezde tutulum bulunabilir. Ameliyattan önce ilaç tedavisi uygulanmışsa tümör küçülmüş olarak bulunur. Bu durumda rapora tedavi sonrası evre olduğunu gösteren bir işaret eklenir. İki evre arasındaki fark, tedavi planının gözden geçirilmesini gerektirir.

Uzak Yayılım Araştırması Her Hastaya Yapılır mı?

Uzak yayılım araştırması her hastaya yapılmaz. Küçük tümörü bulunan ve lenf bezi tutulumu gösterilmemiş kişilerde bu inceleme istenmez. Böyle bir tabloda yayılım olasılığı seyrektir ve gereksiz inceleme kaygı yaratır. İnceleme, tümörü büyük ya da lenf bezi tutulumu belirgin kişilerde gündeme gelir. Kemik ağrısı, inatçı öksürük ya da karın yakınması varsa araştırma yaşa bakılmadan yapılır. Kan tetkiklerinde açıklanamayan bozukluklar da incelemeyi gerektirir. Araştırmada akciğer, karaciğer ve kemikler hedef alınır. Hangi yöntemin seçileceğini bulgunun niteliği belirler.

Evre Belirlendikten Sonra Tedavi Sırası Nasıl Kurulur?

Evre belirlendikten sonra tedavi sırası, tümörün biyolojik özellikleriyle birlikte kurulur. Küçük ve lenf bezi tutulumu bulunmayan tümörlerde ilk adım çoğunlukla cerrahidir. Büyük tümörlerde ve yaygın lenf bezi tutulumunda ilaç tedavisi öne alınabilir. İlaç tedavisiyle küçülen tümörde memenin korunması olanaklı duruma gelir. Cerrahiden sonra ışın tedavisi gereksinimi ayrıca değerlendirilir. Hormon duyarlılığı gösterilen tümörlerde uzun süreli ilaç tedavisi planlanır. Kararlar cerrahi, tıbbi onkoloji ve radyasyon onkolojisi birimlerinin ortak toplantısında alınır. Evre tek başına tedaviyi belirlemez, yol haritasının çerçevesini çizer. Meme kanseri türleri sayfasında bu biyolojik ayrımları anlattım.