Kızılırmak Mah. 1450. Sok. No:13, Çukurambar / Ankara 0312 911 77 77
Sağlık Rehberi

Kriyoablasyon Hangi Meme Lezyonlarında Kullanılır?

Kriyoablasyon memede küçük ve seçilmiş lezyonlarda uygulanır. Buz sınırının izlenmesini, işlem süresini ve deri korumasını anlattım.

Dondurma yöntemiyle lezyon yok etme, kesi açmadan uygulanan girişimler arasında yer alır. Kriyoablasyon, memede saptanan ve örnekleme ile iyi huylu olduğu gösterilmiş küçük katı lezyonlarda kullanılır. Yöntem, seçilmiş kişilerde kötü huylu küçük odaklarda da araştırma kapsamında uygulanır. Lezyonun boyutu, deriye ve göğüs duvarına uzaklığı ve ultrasonografide seçilebilir olması kararı belirler. Bu yazıda işlemin doku üzerindeki etkisini, buz sınırının nasıl izlendiğini, işlem süresini, deri korumasını ve sonrasındaki izlemi anlatıyorum.

Dondurarak Yok Etme İşlemi Doku Üzerinde Nasıl Etki Eder?

Dondurarak yok etme işlemi, doku sıcaklığını hızla düşürerek hücre içinde buz kristalleri oluşturur. Kristaller hücre zarını ve hücre içindeki yapıları parçalar. Donma ve çözülme evreleri ardı ardına yinelendiğinde hasar derinleşir. İkinci evrede damar yatağı da bozulur ve bölgenin kanlanması kesilir. Kanlanması kesilen hücreler günler içinde ölür. Ölen doku vücut tarafından zamanla emilir ve yerini yara dokusu alır. Bu nedenle lezyon işlemin hemen ardından kaybolmaz, küçülmesi aylar sürer. İşlem sırasında oluşan buz topunun sınırı, hedeflenen dokunun tümünü içine almalıdır. Kriyoablasyon sayfasında yöntemin hangi araçlarla uygulandığını anlattım.

İşlem Sırasında Buz Topunun Sınırı Nasıl İzlenir?

İşlem sırasında buz topunun sınırı, ultrasonografi ekranında gerçek zamanlı olarak izlenir. Donan doku ses dalgasını geçirmez ve ekranda parlak bir kavis olarak görünür. Bu kavsin arkasında koyu bir gölge oluşur. Gölge, buzun ötesindeki dokuyu perdelediği için sınırın tümü tek görüntüde seçilemez. Bu nedenle prob açısı işlem boyunca değiştirilir ve buz topu ayrı yönlerden ölçülür. Buz topunun lezyonun her yönünde bir miktar sağlam dokuyu da içine alması istenir. Deriye ve göğüs duvarına olan uzaklık aynı anda gözetilir. Sınır beklenenden hızlı ilerlerse donma durdurulur ve doku çözülmeye bırakılır. İzlem yalnız işlem sırasında değil, çözülme evresinde de sürdürülür.

Kriyoablasyon Kaç Dakika Sürer ve Hangi Uyuşturma ile Yapılır?

Kriyoablasyon çoğunlukla otuz ile kırk beş dakika arasında sürer ve yerel uyuşturma ile yapılır. Uyuşturma ilacı deri altına ve lezyonun çevresine verilir. Derin uyutma gerekmediği için kişi işlem boyunca uyanık kalır. İşlem öncesinde giriş yerine küçük bir kesi açılır. Bu kesiden soğutucu uç ultrasonografi eşliğinde lezyon içine ilerletilir. Donma evresi başladığında bölgede uyuşma ve ağırlık duygusu oluşur. Soğuk, sinir uçlarını da baskıladığı için ağrı çoğu kişide hafif kalır. İşlem bittiğinde kesi dikiş gerektirmez ve yara bandıyla kapatılır. Kişi aynı gün evine döner.

Deriye Yakın Lezyonlarda Donma Hasarı Nasıl Önlenir?

Deriye yakın yerleşen lezyonlarda donma hasarı, buz topu ile deri arasına sıvı verilerek önlenir. Bu sıvı ince bir yastık oluşturur ve iki yapıyı birbirinden ayırır. Aynı amaçla deri yüzeyine ılık serum uygulanır. İşlem boyunca derinin rengi ve ısısı izlenir. Deride beyazlaşma başlarsa donma durdurulur. Göğüs duvarına yakın lezyonlarda da benzer bir ayırma yapılır. Kas ve kaburga dokusunun donmaması için soğutucu ucun yönü değiştirilir. Bu önlemler alınmadığında deride kabarcık ve iz kalabilir. Deriye çok yakın duran lezyonlarda ise yöntemi baştan uygun bulmuyorum. Meme kanseri saptanan kişilerde yöntemin yeri ise ayrı ölçütlere göre belirlenir.

İşlemden Sonra Lezyonun Küçülmesi Hangi Görüntülemeyle İzlenir?

İşlemden sonra lezyonun küçülmesi ultrasonografi ile izlenir. İlk kontrolü çoğunlukla birkaç ay sonraya veririm. Bu kontrolde ölen dokunun sınırları ve boyutu kaydedilir. İlk haftalarda bölge işlem öncesinden daha büyük görünebilir. Bunun nedeni donan dokunun çevresinde gelişen ödemdir. Ödem çekildikçe alan küçülür ve sınırları belirginleşir. Küçülme beklenen hızda ilerlemezse ya da alan yeniden büyürse örnekleme yinelenir. Kötü huylu bir odak dondurulmuşsa izlem manyetik rezonans incelemesiyle desteklenir. Meme hastalıklarında tanı yöntemleri sayfasında bu incelemelerin hangi sırayla istendiğini açıkladım.

Tıbbi inceleme: · Yayımlanma:

Sık sorulan sorular

Kriyoablasyon meme ameliyatının yerini tutar mı?
Kriyoablasyon, kesi açılarak yapılan çıkarma işleminin yerini her durumda tutmaz. Yöntem, boyutu ve yerleşimi uygun seçilmiş lezyonlarda gündeme gelir. Kötü huylu odaklarda cerrahi çıkarma bugün için temel yol olmayı sürdürür.
Kriyoablasyon uygulanan memede iz kalır mı?
Giriş için açılan kesi çok küçüktür ve dikiş gerektirmez. Bu nedenle deride belirgin bir iz çoğunlukla kalmaz. Dondurulan alan emildikçe yerinde ince bir yara dokusu oluşur ve bu doku elle sert bir bölge olarak duyulabilir.
Dondurma işlemi sırasında ağrı duyulur mu?
İşlem bölgesel uyuşturma altında yapıldığı için keskin bir ağrı beklenmez. Donma başladığında soğuk, sinir uçlarını da baskılar ve bölge uyuşur. Kişilerin çoğu bası ve ağırlık duygusu tanımlar.
Kriyoablasyondan sonra yeniden biyopsi gerekir mi?
Dondurulan alandan sonradan örnek almak güçleşir, çünkü doku yapısı bozulmuştur. Bu nedenle örnekleme işlemden önce tamamlanır. İzlem sırasında beklenmeyen bir değişiklik görülürse örnekleme yine de gündeme gelir.
Kriyoablasyon her meme lezyonuna uygulanabilir mi?
Yöntem her lezyona uygun düşmez. Ultrasonografide seçilemeyen, deriye ya da göğüs duvarına çok yakın duran ve boyutu büyük olan lezyonlarda uygulanmaz. Yaygın kireçlenme biçiminde görülen bulgularda da yöntemin yeri bulunmaz.
Dondurma işleminden sonra kolun hareketi kısıtlanır mı?
Kol hareketlerinde kalıcı bir kısıtlanma beklenmez. İlk gün bölgede gerginlik duyulabilir ve kolun zorlayıcı kullanımından kaçınılması istenir. İkinci günden başlayarak olağan günlük hareketlere dönülür.
Dondurulan lezyon ne kadar sürede küçülür?
Küçülme hemen değil, aylar içinde gerçekleşir. Ölen doku önce ödemle çevrelenir, sonra yavaşça emilir. Bu nedenle ilk kontrolde alanın işlem öncesinden büyük görünmesi beklenen bir durumdur.
Kriyoablasyon uygulanan kişi sonradan emzirebilir mi?
Dondurulan alan sınırlı olduğu için süt üreten dokunun büyük bölümü korunur. Emzirme çoğu kişide etkilenmeden sürer. İşlem meme başına ve ana kanallara çok yakın yapılmışsa değerlendirmeyi ayrıca yaparım.
Aynı seansta birden çok lezyon dondurulabilir mi?
Aynı seansta birden çok lezyonun dondurulması kimi kişilerde mümkün olur. Karar, lezyonların yerleşimine ve birbirine uzaklığına göre verilir. İşlem süresi uzayacaksa girişimi ayrı seanslara bölmeyi yeğlerim.
Kriyoablasyondan sonra mamografi görüntüsü değişir mi?
Dondurulan bölgede zamanla yara dokusu oluşur ve bu doku çekimde yeni bir görünüm yaratır. Bu görünümün sonradan yanlış yorumlanmaması için işlem raporunun saklanması gerekir. Yeni çekimi eskisiyle yan yana okumak bu ayrımı kolaylaştırır.
Kriyoablasyondan sonra hangi belirtilerde başvurmalıyım?
Artan ağrı, ateş, bölgede kızarıklık ve durmayan sızıntı beklemeden başvurmayı gerektirir. Deride kabarcık ya da renk değişikliği görülmesi de bildirilmelidir. Bu bulgular dışında hafif şişlik ve morarma olağan seyrin parçasıdır.
Dondurulan bölgede yeniden lezyon çıkabilir mi?
Dondurma işlemi yalnız hedeflenen alanı ortadan kaldırır. Memenin başka bölgelerinde yeni bir lezyon gelişmesi bu işlemle engellenmez. Aynı bölgede yineleme olup olmadığı düzenli görüntüleme ile izlenir.

Kaynakça

Bu içerik, aşağıdaki uluslararası otoriter tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.

  1. MedlinePlus — Breast Diseases
  2. PubMed — Benign breast disease
  3. StatPearls (NCBI Bookshelf) — Benign Breast Disease
  4. National Cancer Institute (NCI) — Breast Changes