Kızılırmak Mah. 1450. Sok. No:13, Çukurambar / Ankara 0312 911 77 77
Sağlık Rehberi

Meme MR Çekiminde Kontrast Madde Neden Verilir?

Meme MR çekiminde kontrast madde kanlanma farkını görünür kılar. Boyanma eğrisini, veriliş hızını ve gelişebilen tepkileri anlattım.

Meme MR randevusu alan kişiler, damardan verilen ilacın neden gerektiğini sorar. Meme MR çekiminde kontrast madde, dokuların kanlanmasındaki farkı görünür kılmak için verilir. Kontrast verilmeden çekilen bir incelemede meme dokusu ile içindeki odak birbirine benzer görünür. Madde damara verildikten sonra yoğun kanlanan alanlar hızla parlar ve çevresinden ayrılır. Bu yazıda maddenin nasıl etki ettiğini, boyanma eğrisinin ne anlattığını, veriliş hızını, gelişebilen tepkileri ve kontrastsız incelemenin yerini anlatıyorum.

Kontrast Madde Tümör Damarlanmasını Nasıl Görünür Kılar?

Kontrast madde, tümör damarlanmasını dokular arasındaki kanlanma farkını artırarak görünür kılar. Hızlı büyüyen dokular kendilerine yeni damarlar yaptırır. Bu yeni damarların duvarı düzensizdir ve sızdırır. Damardan verilen madde bu sızıntı nedeniyle doku arasına hızla geçer. Geçen madde, o bölgenin görüntüde parlamasına yol açar. Olağan meme dokusunda damar duvarı sağlamdır ve sızıntı azdır. Bu nedenle olağan doku daha yavaş ve daha az boyanır. İki davranış arasındaki fark, odağın sınırlarını da ortaya çıkarır. Meme hastalıklarında tanı yöntemleri sayfasında bu incelemenin diğer yöntemlerle ilişkisini anlattım.

Boyanma Eğrisinin Zaman İçindeki Seyri Ne Anlatır?

Boyanma eğrisinin zaman içindeki seyri, dokunun kontrast maddeyi hangi hızda alıp hangi hızda bıraktığını anlatır. Çekim sırasında aynı kesitten arka arkaya görüntüler alınır. Her görüntüde odağın parlaklığı ölçülür. Ölçümler bir eğri üzerinde işaretlenir. Yavaş yükselen ve yükselmeyi sürdüren eğri çoğunlukla iyi huylu dokuyu düşündürür. Hızla yükselip sonra düşen eğri ise daha dikkatli araştırma gerektirir. Eğrinin biçimi tek başına tanı koydurmaz. Karar verirken odağın sınırı, içyapısı ve çevre dokuyla ilişkisi de birlikte değerlendirilir. Kuşkulu bulgularda değerlendirme örnekleme ile tamamlanır.

Kontrast Madde Damardan Hangi Hızda Verilir?

Kontrast madde damardan, düzenli ve önceden ayarlanmış bir hızda verilir. Bu iş için kola ince bir damar yolu açılır. Madde elle değil, hızı sabit tutan bir düzenekle gönderilir. Sabit veriliş hızı, boyanma eğrisinin doğru okunması için zorunludur. Madde verildikten hemen sonra aynı yoldan serum gönderilir. Serum, damar içinde kalan maddeyi ileri iter. Verilme sırasında kolda serinlik ya da hafif basınç duygusu olabilir. Damar yolundan sızıntı gelişirse işlem durdurulur ve bölgeye soğuk uygulanır. Çekim bittikten sonra bol su içilmesini istiyorum. Meme hastalıkları ve cerrahisi bölümünde bu incelemelerin hangi aşamada istendiğini topladım.

Kontrast Maddeye Karşı Gelişen Tepkiler Nasıl Yönetilir?

Kontrast maddeye karşı gelişen tepkiler seyrek görülür ve çoğu hafif seyreder. Hafif tepkiler bulantı, kaşıntı ya da deride kızarıklık biçiminde ortaya çıkar. Bu bulgular çoğunlukla kendiliğinden geriler. Çekim odasında bu durumlar için gerekli hazırlık bulunur. Ağır tepkiler çok daha seyrektir ve hemen ele alınır. Böbrek çalışması bozuk kişilerde madde kullanımı ayrıca değerlendirilir. Bu nedenle çekimden önce böbrek testleri istenir. Daha önce benzer bir maddeye tepki gelişmişse bunun bildirilmesini isterim. Gebelikte kontrastlı çekim ancak zorunlu durumlarda düşünülür.

Kontrastsız Meme MR İncelemesi Hangi Durumda Yeterli Olur?

Kontrastsız meme MR incelemesi, yalnız protez bütünlüğünün araştırıldığı durumlarda yeterli olur. Protezin yırtılıp yırtılmadığı kanlanmaya değil, yapının görünümüne bakılarak anlaşılır. Bu inceleme için ayrı çekim düzenleri kullanılır. Kanser araştırmasında ise kontrastsız çekim yetersiz kalır. Odak ile çevre doku arasındaki fark kontrast olmadan ortaya çıkmaz. Böbrek çalışması ağır bozuk kişilerde kontrast verilemediğinde başka yöntemlere yönelirim. Bu kişilerde ultrasonografi ile mamografi birlikte değerlendirilir. Kontrastsız çekimi tarama amacıyla uygun bulmuyorum. Meme kanseri araştırmasında hangi görüntülemenin istendiğini ilgili sayfada ele aldım.

Tıbbi inceleme: · Yayımlanma:

Sık sorulan sorular

Meme MR kontrast maddesi böbreklere zarar verir mi?
Böbrek çalışması olağan olan kişilerde madde idrarla atılır ve kalıcı bir yük bırakmaz. Böbrek çalışması ileri derecede bozuk kişilerde ise kullanım ayrıca değerlendirilir. Bu nedenle çekimden önce kan testleriyle böbrek çalışması gözden geçirilir.
Kontrast madde verilirken kolda yanma olur mu?
Madde verilirken kolda serinlik ya da hafif bir basınç duygusu olabilir. Keskin bir yanma beklenmez ve böyle bir duygu bildirildiğinde işlem durdurulur. Damar dışına sızıntı gelişirse bölgeye soğuk uygulanır ve kol yukarıda tutulur.
Kontrast madde vücuttan ne kadar sürede atılır?
Madde büyük bölümüyle idrar yoluyla atılır. Böbrek çalışması olağan olan kişilerde bu süreç saatler içinde tamamlanır. Çekim sonrasında bol su içilmesi atılımı kolaylaştırır.
Kontrast maddeye tepki gelişirse ikinci kez verilebilir mi?
Daha önce tepki gelişmiş kişilerde karar, tepkinin ağırlığına göre verilir. Hafif tepkilerde koruyucu ilaç hazırlığı yapılarak çekim yinelenebilir. Ağır tepki öyküsü varsa kontrastsız yöntemlere yönelirim.
Emziren kişiye kontrast madde verilebilir mi?
Verilen maddenin süte geçen bölümü çok azdır. Bu nedenle emzirmenin kesilmesini gerekli görmüyorum. Kaygı duyan kişilerde çekimden önce süt sağılarak saklanabilir.
Kontrast madde alerji testi gerektirir mi?
Bu madde için önceden yapılan deri testi güvenilir bilgi vermez. Bunun yerine ayrıntılı bir sorgulama yapılır ve önceki incelemelerdeki deneyim öğrenilir. Astım ve ilaç alerjisi öyküsü ayrıca kaydedilir.
Boyanma eğrisi kötü huylu olduğunu kesin gösterir mi?
Eğrinin biçimi yalnız bir ipucu sağlar. İyi huylu kimi yapılar da hızlı boyanma gösterebilir. Bu nedenle karar, eğriyle birlikte odağın sınırı ve içyapısı değerlendirilerek verilir.
Kontrastlı çekim sırasında damar yolu neden açılır?
Madde damar içine düzenli bir hızda verilmelidir. Bu düzen ancak önceden açılmış bir damar yolu ile sağlanır. Yol, çekim sırasında kişinin hareket etmesini de gerektirmez.
Meme MR çekiminde kontrast madde miktarı neye göre belirlenir?
Verilecek miktar kişinin vücut ağırlığına göre hesaplanır. Hesaplama çekimden önce yapılır ve düzeneğe girilir. Böylece hem yetersiz hem gereğinden çok madde verilmesi önlenir.
Kontrast madde tiroid testlerini etkiler mi?
Meme MR incelemesinde kullanılan madde iyot içermez. Bu nedenle tiroid testleri üzerinde beklenen bir etkisi bulunmaz. Bilgisayarlı tomografide kullanılan iyotlu maddeler ise ayrı bir konudur.
Çekimden sonra araç kullanmama engel var mı?
Yalnız kontrast madde verilen kişilerde araç kullanımına engel bir durum oluşmaz. Gevşetici ilaç alınmışsa o gün araç kullanılmaması gerekir. Bu ilacın etkisi saatler boyunca sürebilir.
Kontrastlı çekim yapılamıyorsa hangi yöntemler kullanılır?
Kontrast verilemeyen kişilerde inceleme mamografi ve ultrasonografi üzerinden yürütülür. Yoğun dokuda ultrasonografi taramaya eklenir. Gerekirse bulgunun niteliği doğrudan örnekleme ile belirlenir.

Kaynakça

Bu içerik, aşağıdaki uluslararası otoriter tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.

  1. MedlinePlus — Breast Diseases
  2. PubMed — Benign breast disease
  3. StatPearls (NCBI Bookshelf) — Benign Breast Disease
  4. National Cancer Institute (NCI) — Breast Changes