Kızılırmak Mah. 1450. Sok. No:13, Çukurambar / Ankara 0312 911 77 77
Sağlık Rehberi

Paratiroid Adenomu Nasıl Bulunur?

Paratiroid adenomu ultrason ve sintigrafi ile aranır, tanı kan değerleriyle konur. İki incelemenin nasıl birbirini tamamladığını anlattım.

Kan değerleri bezlerin aşırı çalıştığını gösterdiğinde sıra hastalıklı bezin yerini bulmaya gelir. Paratiroid adenomu, boyun ultrasonu ve sintigrafi incelemesinin birlikte kullanılmasıyla aranır. Görüntüleme tanı koymaz, yalnız ameliyat planını hazırlar. Bu nedenle iki incelemenin sonucunu kan değerleriyle birlikte okurum. Bu yazıda ultrasonun neyi gösterdiğini, sintigrafinin nasıl çalıştığını, çekim öncesi hazırlığı ve küçük bezlerin neden gözden kaçtığını anlatıyorum.

Paratiroid Görüntülemesinde Ultrason Neyi Ortaya Koyar?

Paratiroid görüntülemesinde ultrason, tiroid bezinin arkasında yerleşen büyümüş bezi doğrudan ortaya koyar. İnceleme boyun bölgesine jel sürülerek yapılır. Işın kullanılmadığı için gebelerde ve çocuklarda da uygulanabilir. Büyümüş bez, tiroid dokusundan daha koyu görünen oval bir yapı olarak seçilir. Bezin damarlanması renkli inceleme ile değerlendirilir. Aynı incelemede tiroid nodülleri de gözden geçirilir. Ultrasonun verdiği bilgi uygulayan kişinin deneyimine göre değişir. Paratiroid cerrahisi sayfasında görüntülemenin ameliyat planındaki yerini anlattım.

Sintigrafi İncelemesi Bezin Yerini Nasıl İşaretler?

Sintigrafi incelemesi, damardan verilen işaretleyici maddenin aşırı çalışan bezde daha uzun kalmasını görüntüye dönüştürerek bezin yerini işaretler. Madde önce tiroid ve paratiroid dokusunun ikisine birden dağılır. Tiroid dokusu maddeyi kısa sürede bırakır. Aşırı çalışan bez ise maddeyi daha uzun tutar. Bu fark, erken ve geç çekilen görüntülerin karşılaştırılmasıyla ortaya çıkar. Görüntüler gerektiğinde kesitsel biçimde de alınır. Kesitsel görüntü bezin derinliğini ve komşuluklarını gösterir. Sintigrafi ve ultrason birbirini tamamladığı için iki inceleme birlikte istenir.

Sintigrafi Öncesinde İlaç ve Beslenme Düzeni Nasıl Ayarlanır?

Sintigrafi öncesinde ilaç ve beslenme düzeni, incelemeyi bozabilecek etkenler kaldırılacak biçimde ayarlanır. Tiroid işlevini etkileyen tedaviler hekim bilgisi altında düzenlenir. İyot içeren röntgen maddesi verilmiş kişilerde inceleme bir süre ertelenir. Deniz ürünü ağırlıklı beslenmenin çekimden önceki günlerde azaltılmasını öneririm. Kalsiyum içeren takviyeler de gözden geçirilir. İşlem öncesinde uzun süre aç kalmak gerekmez. Kullanılan bütün ilaçların listesini yanınızda getirmenizi isterim. Hazırlık düzgün yapıldığında görüntünün yorumlanması kolaylaşır.

Küçük Adenomlar Ultrasonda Neden Gözden Kaçabilir?

Küçük adenomlar ultrasonda gözden kaçabilir, çünkü hem boyutları sınırlı kalır hem de çevre dokuya benzer bir görünüm verir. Boyun derinliğinde yerleşen bezler ses dalgalarının ulaşamadığı alanda bulunur. Köprücük kemiğinin arkasındaki yerleşim incelemeyi güçleştirir. Yemek borusunun arkasına oturan bezler de görüntüye girmez. Büyük guatrı olan kişilerde tiroid dokusu bezi gölgeler. Birden çok bezin büyüdüğü tablolarda her biri küçük kalır. Bu durumlarda sintigrafi ve kesitsel görüntüleme devreye girer. Paratiroid adenomu sayfasında bu bezin özelliklerini ayrıntılı biçimde anlattım.

Görüntüleme Bulgusu Kan Sonuçlarıyla Uyuşmazsa Karar Nasıl Değişir?

Görüntüleme bulgusu kan sonuçlarıyla uyuşmadığında kararı kan sonuçları belirler. Tanı görüntüleme ile değil, kalsiyum ve parathormon değerleri ile konur. Görüntüleme yalnız bezin yerini bulmaya yarar. İki inceleme farklı taraf gösteriyorsa çekimler yinelenir. Yine de uyum sağlanamazsa kesitsel görüntüleme eklenir. Cerrahi planlaması bu durumda boynun iki tarafını da kapsar. Ameliyat sırasında yapılan hormon ölçümü kararı yönlendirir. Paratiroid bezi ve kalsiyum sayfasında bu değerlerin birlikte nasıl okunduğunu anlattım.

Tıbbi inceleme: · Yayımlanma:

Sık sorulan sorular

Ultrason incelemesi için hazırlık gerekir mi?
Boyun ultrasonu için aç kalmak ya da ilaç kesmek gerekmez. İnceleme sırasında boynu açıkta bırakan bir giysi seçmenizi isterim. Takıların çıkarılması da işlemi kolaylaştırır.
Sintigrafi incelemesinde verilen madde vücutta kalır mı?
Verilen işaretleyici madde saatler içinde idrarla atılır. Bu nedenle çekim sonrasında bol sıvı alınmasını öneririm. Maddenin kalıcı bir birikim bırakması beklenmez.
Paratiroid sintigrafisi kaç aşamada tamamlanır?
Sintigrafi erken ve geç görüntüler alındığı için iki aşamada tamamlanır. Çekimlerin arasında kişi bekleme alanında dinlenir. İşlem sırasında ağrı duyulmaz.
Gebelikte paratiroid görüntülemesi yapılabilir mi?
Gebelikte ışın kullanmayan boyun ultrasonu güvenle yapılır. Sintigrafi ve tomografi bu dönemde istenmez. Gebelikte tanı ve izlem kan değerleri üzerinden yürütülür.
Emziren kişide sintigrafi sonrası neye dikkat edilmelidir?
Emziren kişilerde çekim sonrasında sütün bir süre verilmemesi gerekir. Bekleme süresi kullanılan maddeye göre belirlenir. Bu süreyi çekim öncesinde nükleer tıp birimiyle birlikte planlarım.
Tiroid nodülü varlığı paratiroid görüntülemesini zorlaştırır mı?
Büyük nodüller ve yaygın guatr bezi gölgeleyerek incelemeyi güçleştirir. Nodül ile paratiroid bezi görüntüde birbirine benzeyebilir. Bu durumda sintigrafi ve kesitsel görüntüleme ayırt etmeyi kolaylaştırır.
İki inceleme aynı gün yapılabilir mi?
Ultrason ve sintigrafi aynı gün içinde planlanabilir. Sıralamayı merkezin çalışma düzeni belirler. Randevuları tek güne toplamak kişinin yolunu kısaltır.
Görüntülemede birden çok bez büyük görünürse ne düşünülür?
Birden çok bezin büyümesi bezlerin tümünün aşırı çalıştığını düşündürür. Bu tablo kalıtsal hastalıklarda ve böbrek yetmezliğinde daha sık görülür. Cerrahi planı bu durumda dört bezi birden kapsar.
Boyun tomografisi ilk basamakta istenir mi?
Tomografi ilk basamakta istenmez, çünkü ultrason ve sintigrafi çoğu kişide yeterli bilgi verir. Bu iki inceleme bezi göstermediğinde kesitsel görüntüleme gündeme gelir. Karar kişinin yaşı ve önceki ameliyat öyküsü gözetilerek verilir.
İnce iğne örneklemesi paratiroid bezinden yapılır mı?
Paratiroid bezinden iğne ile örnek almayı olağan koşullarda doğru bulmuyorum. İşlem çevre dokuda yapışıklık yaratarak ameliyatı zorlaştırır. Seçilmiş durumlarda iğne ile alınan sıvıda hormon ölçümü yapılabilir.
Boyun ultrasonunu kimin değerlendirmesi beklenir?
İncelemeyi radyoloji uzmanı yapar ve raporlar. Ameliyat planlanan kişilerde boynu bir kez de cerrah olarak kendim değerlendiririm. İki değerlendirmenin birlikte okunması planlamayı güvenli kılar.
Görüntüleme yenilenmesi hangi durumlarda gerekir?
İki incelemenin farklı taraf göstermesi çekimlerin yinelenmesini gerektirir. Aradan uzun zaman geçmiş kayıtlar da yenilenir. Ameliyat kararı verilmiş kişilerde görüntülemenin güncel olmasını isterim.

Kaynakça

Bu içerik, aşağıdaki uluslararası otoriter tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.

  1. NIDDK (NIH) — Primary Hyperparathyroidism
  2. MedlinePlus — Parathyroid Disorders
  3. PubMed — Hyperparathyroidism
  4. StatPearls (NCBI Bookshelf) — Hyperparathyroidism