Kızılırmak Mah. 1450. Sok. No:13, Çukurambar / Ankara 0312 911 77 77
Sağlık Rehberi

Paratiroid Bezi Görüntülemede Bulunamazsa Ne Yapılır?

Görüntüleme bezi göstermezse kesitsel inceleme ve damardan örnekleme devreye girer. Gizli yerleşimlerin nerede arandığını anlattım.

Kan değerleri hastalığı açıkça gösterdiği hâlde görüntülemenin bezi bulamadığı durumlarla sık karşılaşırım. Böyle bir durumda tanı değişmez, çünkü hastalığı kan değerleri ortaya koyar. Görüntülemenin görevi tanı koymak değil, cerrahın yolunu kısaltmaktır. Bez bulunamadığında arama alanı genişletilir ve farklı yöntemler sıraya konur. Bu yazıda gizli yerleşimlerin nerelerde arandığını, hangi incelemelerin devreye girdiğini ve ameliyat kararının nasıl verildiğini anlatıyorum.

Gizli Yerleşimli Paratiroid Bezi Hangi Bölgelerde Aranır?

Gizli yerleşimli paratiroid bezi; boynun derin katmanlarında, yemek borusunun arkasında ve göğüs boşluğunun üst bölümünde aranır. Bezler gelişim sırasında boyun bölgesinde aşağı doğru göç eder. Göç beklenenden uzun sürerse bez alışılmadık bir yere yerleşir. Tiroid dokusunun içine gömülmüş bezler de bulunur. Şah damarı kılıfının komşuluğu ayrıca gözden geçirilir. Göğüs kemiğinin arkasındaki bölge görüntülemede özellikle incelenir. Arama sırası bezlerin sık bulunduğu yerlerden seyrek bulunduğu yerlere doğru ilerler. Paratiroid bezleri sayfasında bu yerleşim çeşitliliğini ayrıntılı biçimde anlattım.

Dört Boyutlu Tomografi İncelemesi Ne Zaman Devreye Girer?

Dört boyutlu tomografi incelemesi, ultrason ve sintigrafi bezi gösteremediğinde devreye girer. İnceleme boyun ve göğüs üst bölümünü ince kesitlerle tarar. Damar içine verilen madde sonrasında görüntüler farklı zamanlarda alınır. Bezin boyanma zamanı çevre dokudan ayrılır. Bu boyanma zaman farkı bezin küçük olduğu durumlarda bile ayırt edilmesini sağlar. İnceleme ışın kullandığı için her kişide ilk basamakta istenmez. Genç kişilerde ve gebelikte yararı ile yükü ayrıca tartılır. Paratiroid adenomu sayfasında bu bezin görüntülemedeki görünümünü anlattım.

Boyun Damarlarından Örnekleme ile Hormon Ölçümü Nasıl Yapılır?

Boyun damarlarından örnekleme, ince bir kateterle farklı düzeylerden kan alınarak yapılır. İşlem girişimsel radyoloji koşullarında yürütülür. Alınan her örnekte parathormon düzeyi ayrı ayrı ölçülür. Hormonun yoğunlaştığı düzey bezin bulunduğu bölgeyi işaret eder. Bu bilgi sağ ve sol ayrımını yapmaya yardımcı olur. İşlem, görüntüleme yöntemleri sonuç vermediğinde düşünülür. Yeniden ameliyat gerektiren durumlarda değeri artar. Örnekleme işlemi deneyimli bir ekip gerektirdiği için seçilmiş kişilerde uygulanır.

Görüntülemenin Bez Göstermemesi Ameliyata Engel midir?

Görüntülemenin bezi gösterememesi ameliyata engel değildir. Tanı kan değerleriyle konduğu için cerrahi kararı görüntülemeye bağlı kalmaz. Bu durumda boynun iki tarafı da açılarak dört bez araştırması yapılır. Cerrah bezlerin sık bulunduğu yerleşimleri sırayla değerlendirir. Ameliyat sırasında yapılan hormon ölçümü yol gösterir. Hormon beklenen biçimde düşerse girişim sonlandırılır. Düşmezse arama daha geniş bir alana taşınır. Bu yaklaşım deneyim gerektirdiği için hazırlığı ayrıntılı biçimde yaparım.

Bez Bulunamadığında İzlem Hangi Testlerle Sürdürülür?

Bez bulunamadığında izlem; kan kalsiyumu, parathormon, böbrek işlev testleri ve kemik yoğunluğu ölçümüyle sürdürülür. Kalsiyum ve hormon belirli aralıklarla yinelenir. İdrarda kalsiyum atılımı da izleme eklenir. Böbrek görüntülemesi sessiz taşları araştırmak için istenir. Kemik yoğunluğu ölçümü kaybın ilerleyip ilerlemediğini gösterir. Değerlerde kötüleşme görülürse görüntüleme yenilenir. Bu dönemde bol sıvı alınmasını ve takviyelerin hekim denetiminde kullanılmasını isterim. Paratiroid cerrahisi sayfasında izlem ile ameliyat arasındaki kararı ayrıntılı biçimde anlattım.

Tıbbi inceleme: · Yayımlanma:

Sık sorulan sorular

Bez bulunamadığında ameliyat ertelenir mi?
Ameliyat kararı kan değerlerine dayandığı için görüntülemenin sonucuna bağlanmaz. Yakınması ve bulgusu olan kişilerde girişim ertelenmez. Hazırlık aşamasında arama yöntemleri sırayla denenir.
Dört boyutlu tomografi ışın yükü taşır mı?
İnceleme röntgen ışını kullandığı için belirli bir yük taşır. Bu nedenle her kişide ilk basamakta istenmez. Genç kişilerde ve gebelikte yerine ışın kullanmayan yöntemler seçilir.
Damardan örnekleme işlemi hangi koşullarda yapılır?
İşlem girişimsel radyoloji koşullarında ve deneyimli bir ekiple yürütülür. Kasıktan girilerek boyun damarlarına ulaşılır. İşlem sonrasında kişi birkaç saat gözlem altında tutulur.
Göğüs boşluğundaki bez nasıl çıkarılır?
Göğüs boşluğunun üst bölümündeki bezlerin bir bölümüne boyundan ulaşılır. Daha derin yerleşimlerde göğüs cerrahisiyle birlikte planlama yapılır. Yaklaşımı bezin yerine ve kişinin durumuna göre seçerim.
Yemek borusu arkasındaki bez belirti verir mi?
Bezin yerleşimi değişse de yarattığı tablo aynı kalır. Belirtiler kalsiyum yüksekliğine bağlı geliştiği için yerleşimden bağımsız görülür. Yutma güçlüğü gibi baskı belirtileri ise seyrek ortaya çıkar.
Görüntüleme yinelendiğinde sonuç değişir mi?
Aradan zaman geçtiğinde bez büyüyerek görünür duruma gelebilir. İncelemenin deneyimli bir merkezde yinelenmesi de sonucu değiştirir. Bu nedenle ilk incelemede bulunamayan bezlerde çekimi yineletirim.
Ameliyat sırasında bez bulunamazsa girişim sonlandırılır mı?
Arama güvenli sınırlara ulaştığında girişim sonlandırılır. Boynun daha geniş biçimde açılması yeni riskler doğurur. Bu durumda yeni görüntüleme sonrasında ikinci bir girişim planlanır.
Gizli yerleşimli bez neden oluşur?
Paratiroid bezleri anne karnındaki gelişim sırasında boyunda aşağı doğru göç eder. Göçün beklenenden uzun ya da kısa sürmesi alışılmadık yerleşimler yaratır. Bu nedenle bezler göğüs boşluğunda ya da tiroid içinde bulunabilir.
İzlem sırasında hangi aralıkla kan alınır?
Kalsiyum ve parathormon ölçümlerini düzenli aralıklarla yineletirim. Aralığı değerlerin seyrine ve yakınmalara göre belirlerim. Yeni bir belirti ortaya çıkarsa takvimi beklemeden ölçüm isterim.
Bez bulunamayan kişide ilaç tedavisi uygulanır mı?
Ameliyat yapılamayan kişilerde kalsiyumu düşürmeye yönelik ilaçlar kullanılabilir. Bu tedavi hastalığı ortadan kaldırmaz, yalnız değerleri denetim altında tutar. Kemik kaybı belirginse kemiği koruyan destekler de eklenir.
İkinci bir görüntüleme yöntemi hangi sırayla seçilir?
İlk basamakta ultrason ve sintigrafi birlikte istenir. Sonuç alınamazsa kesitsel görüntüleme devreye girer. En son aşamada damardan örnekleme düşünülür.
Boyun ameliyatı geçirmiş kişide arama nasıl değişir?
Önceki ameliyat yapışıklık yarattığı için görüntülemenin değeri artar. Bu kişilerde kesitsel inceleme daha erken istenir. Girişim planı önceki ameliyat notları okunarak hazırlanır.

Kaynakça

Bu içerik, aşağıdaki uluslararası otoriter tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.

  1. NIDDK (NIH) — Primary Hyperparathyroidism
  2. MedlinePlus — Parathyroid Disorders
  3. PubMed — Hyperparathyroidism
  4. StatPearls (NCBI Bookshelf) — Hyperparathyroidism