Kızılırmak Mah. 1450. Sok. No:13, Çukurambar / Ankara 0312 911 77 77
Sağlık Rehberi

Kemik Erimesi Paratiroid Hastalığıyla İlgili Olabilir mi?

Parathormon fazlalığı kemiği incelterek erimeye yol açar. Kemik yoğunluğu ölçümünde hangi bölgelerin değerlendirildiğini anlattım.

Kemik erimesi saptanan kişilerde altta yatan nedeni araştırmadan tedaviye başlanmasını doğru bulmuyorum. Paratiroid bezlerinin aşırı çalışması, kemik erimesinin gözden kaçan nedenlerinden biridir. Hormon fazlalığı kemikten kana kalsiyum geçişini sürekli kıldığı için doku yıllar içinde incelir. Bu tablo menopoza bağlı kemik kaybıyla kolayca karıştırılır. Bu yazıda hormonun kemiği nasıl etkilediğini, ölçümde hangi bölgelerin değerlendirildiğini ve ameliyattan sonra kemiğin nasıl izlendiğini anlatıyorum.

Parathormon Fazlalığı Kemik Dokusunu Nasıl İnceltir?

Parathormon fazlalığı, kemik dokusunu yıkım ile yapım arasındaki dengeyi yıkım yönüne kaydırarak inceltir. Hormon kemikteki hücreleri uyararak kalsiyumun kana geçmesini sağlar. Bu geçiş kısa sürede kan kalsiyumunu yükseltir. Uzun sürede ise kemiğin dayanıklılığı azalır. Kayıp önce kemiğin dış katmanında belirginleşir. Bu katman kol ve bacak kemiklerinde daha kalın bulunur. Omurlarda ise süngerimsi yapı daha çok etkilenir. Kemik yıkımı sürdükçe kırık eğilimi artar.

Kemik Yoğunluğu Ölçümünde Hangi Bölgeler Öncelikle Değerlendirilir?

Kemik yoğunluğu ölçümünde bel omurları, kalça ve ön kol öncelikle değerlendirilir. Üç bölge kemiğin farklı yapılarını temsil eder. Bel omurları süngerimsi yapının durumunu gösterir. Kalça bölgesi kırık riski yönünden ayrı bir ağırlık taşır. Ön kol ise dış katmanın incelmesini ortaya koyar. Ölçüm sırasında kişi hareketsiz yatar. İnceleme kısa sürer ve ağrı vermez. Sonuç, aynı yaş grubundaki değerlerle karşılaştırılarak yorumlanır. Paratiroid hastalıkları sayfasında bu ölçümün hangi durumlarda istendiğini anlattım.

Ön Kol Ölçümü Paratiroid Hastalığında Neden Ayrıca İstenir?

Ön kol ölçümü paratiroid hastalığında ayrıca istenir, çünkü bu bölgedeki kemik hormon fazlalığından erken etkilenir. Kol kemiğinin dış katmanı yoğun ve düzenli bir yapı taşır. Hormon fazlalığı bu katmanı öncelikle inceltir. Bel ve kalça ölçümleri normal çıksa bile ön kolda kayıp görülebilir. Bu nedenle üç bölgenin birlikte ölçülmesini isterim. Ölçüm yapılan kolda kırık ya da protez bulunmamasına dikkat edilir. İnceleme karşı kol seçilerek de yapılabilir. Paratiroid hastalıklarında kemik erimesi sayfasında bu ölçümün yerini ayrıntılı biçimde anlattım.

Menopoza Bağlı Kemik Kaybıyla Karıştırılması Nasıl Önlenir?

Menopoza bağlı kemik kaybı ile paratiroid kaynaklı kayıp, kan kalsiyumu ve hormon değerleri istendiğinde birbirinden ayrılır. İki tablo da kemik yoğunluğunda azalma yaratır. Menopozda kayıp öncelikle omurlarda ortaya çıkar. Paratiroid kaynaklı kayıpta ön kol daha erken etkilenir. Kan kalsiyumu menopoza bağlı kayıpta normal seyreder. Paratiroid kaynaklı tabloda ise kalsiyum ve hormon birlikte yükselir. Bu nedenle kemik kaybı saptanan her kadında kalsiyum ölçümünü isterim. Ayrımı yapmadan başlanan kemik tedavisi asıl nedeni gizler. Paratiroid cerrahisi sayfasında tedavi kararının nasıl verildiğini ele aldım.

Ameliyattan Sonra Kemik Yoğunluğu Ne Zaman Yeniden Ölçülür?

Ameliyattan sonra kemik yoğunluğu ölçümü genellikle ilk yılın sonunda yinelenir. Bu süre kemiğin yeniden yapılanması için gereken zamanı kapsar. Hormon düzeyi normale döndüğünde kemik kalsiyumu geri kazanmaya başlar. Toparlanma en çok süngerimsi yapının bulunduğu bölgelerde görülür. İkinci ölçüm ilk ölçümle aynı cihazda yapıldığında karşılaştırma güvenilir olur. Bu nedenle ölçümlerin aynı merkezde sürdürülmesini isterim. Kemik kaybı ileri düzeydeyse ölçüm aralığı kısaltılır. Kalsiyum ve D vitamini desteği bu dönemde hekim denetiminde sürdürülür.

Tıbbi inceleme: · Yayımlanma: · Son güncelleme:

Sık sorulan sorular

Kemik yoğunluğu ölçümü ağrı verir mi?
Kemik yoğunluğu ölçümü ağrısız bir incelemedir. Kişi masada hareketsiz yatar ve cihaz üzerinden geçer. İşlem kısa sürer ve sonrasında olağan yaşama hemen dönülür.
Kemik yoğunluğu raporundaki değerler nasıl okunur?
Raporda kişinin ölçümü, genç erişkin değerleriyle ve kendi yaş grubuyla karşılaştırılır. Karşılaştırma sonucunda kemik yapısının normal, azalmış ya da erimiş olduğu belirtilir. Sonucu tek başına değil, kan değerleriyle birlikte yorumlarım.
Erkeklerde de paratiroid kaynaklı kemik kaybı görülür mü?
Erkeklerde de bezlerin aşırı çalışması kemik kaybına yol açar. Erkeklerde kemik erimesi daha seyrek beklendiği için tanı gecikir. Bu nedenle erkekte saptanan kemik kaybında kan kalsiyumunu mutlaka isterim.
Kemik kaybı hangi bölgede daha erken belirginleşir?
Paratiroid kaynaklı kayıp dış katmanın kalın olduğu bölgelerde erken görülür. Ön kol bu nedenle ilk etkilenen bölgeler arasında yer alır. Omurlardaki kayıp ise genellikle daha geç ortaya çıkar.
Ön kol ölçümü her merkezde yapılabilir mi?
Ön kol ölçümü uygun yazılım ve düzenek bulunan merkezlerde yapılır. Randevu alırken bu bölgenin de ölçüleceğini belirtmenizi isterim. Ölçüm yapılamıyorsa kişiyi uygun bir merkeze yönlendiririm.
Boyda kısalma kemik kaybının işareti sayılır mı?
Yıllar içinde belirginleşen boy kısalması omurlardaki çökmeleri düşündürür. Sırtta öne doğru kamburlaşma da aynı yönde bir bulgudur. Bu değişiklikleri fark eden kişilerden kemik ölçümü isterim.
Kemik erimesi ilaçları ameliyat kararını erteletir mi?
Kemik ilaçları kaybı yavaşlatır, ancak hormon fazlalığını ortadan kaldırmaz. Bu nedenle ilaç tedavisi cerrahinin yerine geçmez. İlaçlar ameliyata uygun olmayan kişilerde destek olarak kullanılır.
Ameliyattan sonra kalsiyum ve D vitamini desteği neden verilir?
Hormon fazlalığı ortadan kalktığında kemik kalsiyumu hızla geri almaya başlar. Bu dönemde kanda kalsiyum düşebilir ve destek gerekir. Desteğin miktarını kan ölçümlerine göre ayarlarım.
Yürüyüş ve direnç çalışması kemik kaybını yavaşlatır mı?
Yük bindiren egzersizler kemik yapımını uyarır. Düzenli yürüyüş ve uygun direnç çalışması bu nedenle önerilir. Program kişinin kemik durumuna ve eşlik eden hastalıklara göre düzenlenir.
Menopoz dönemindeki kadında hangi tahlil eklenir?
Menopoz döneminde kemik kaybı saptanan kadında kan kalsiyumu ölçümünü isterim. Kalsiyum yüksek çıkarsa parathormon eklenir. D vitamini düzeyi de aynı dönemde değerlendirilir.
Kemik ölçümü ile röntgen aynı bilgiyi verir mi?
Röntgen ancak ileri düzeydeki kayıpları gösterir. Kemik yoğunluğu ölçümü ise erken dönemdeki azalmayı sayısal olarak ortaya koyar. İki inceleme birbirinin yerine geçmez.
Kemik kaybı saptanmayan kişide ameliyat gereksiz midir?
Kemik kaybı ameliyat kararını belirleyen ölçütlerden yalnız biridir. Kalsiyum düzeyi, böbrek bulguları ve kişinin yaşı da karara katılır. Bu nedenle kemik ölçümü normal olan kişide de cerrahi gündeme gelebilir.

Kaynakça

Bu içerik, aşağıdaki uluslararası otoriter tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.

  1. NIDDK (NIH) — Primary Hyperparathyroidism
  2. MedlinePlus — Parathyroid Disorders
  3. PubMed — Hyperparathyroidism
  4. StatPearls (NCBI Bookshelf) — Hyperparathyroidism