Sigara Ameliyat Sonrası İyileşmeyi Nasıl Etkiler?

Ameliyat kararı verdiğim hastalarımın çoğu, sigaranın iyileşme üzerindeki etkisini merak eder. Sigara, yara dokusuna giden kan akımını azaltarak ve akciğerlerdeki salgıyı artırarak ameliyat sonrası iyileşmeyi belirgin biçimde geciktirir. Etkinin bir bölümü dumandaki maddelerin damarları daraltmasından, bir bölümü de kanın oksijen taşıma düzeninin bozulmasından kaynaklanır. Bu nedenle ameliyat öncesinde sigaranın bırakılmasını her hastamdan istiyorum. Bu yazıda kan akımının nasıl azaldığını, solunumun neden zorlaştığını, bırakma süresinin ne kadar olması gerektiğini ve ameliyattan sonra yeniden başlamanın neye yol açtığını anlatıyorum.

Sigara Yara Dokusuna Giden Kan Akımını Nasıl Azaltır?

Sigara, yara dokusuna giden kan akımını küçük damarları daraltarak azaltır. Dumanla alınan maddeler damar duvarındaki kasılmayı artırır. Daralan damarlardan geçen kan miktarı düştüğü için dokuya ulaşan oksijen azalır. Yara iyileşmesi ise oksijene en çok gereksinim duyan süreçlerden biridir. Yeni damar oluşumu, bağ dokusu üretimi ve mikroplara karşı savunma bu süreçte birlikte yürür. Oksijeni azalan dokuda bu üç iş de yavaşlar. Dumandaki karbon monoksit ayrıca kandaki oksijen taşıyıcılarına bağlanır. Bağlanan taşıyıcılar oksijeni dokuya bırakamaz duruma gelir. Sonuçta yara kenarları solgun kalır, dikiş hattı geç kapanır ve iltihap gelişme olasılığı yükselir.

Akciğerdeki Salgı Artışı Ameliyat Sonrası Solunumu Nasıl Zorlaştırır?

Akciğerdeki salgı artışı, ameliyattan sonra derin nefes almayı ve öksürmeyi güçleştirerek solunumu zorlaştırır. Soluk yollarının iç yüzeyinde salgıyı süpüren ince tüycükler bulunur. Duman bu tüycüklerin hareketini yavaşlatır. Süpürülemeyen salgı soluk yollarında birikir. Ameliyattan sonra ağrı nedeniyle nefes zaten yüzeyelleşir. Yüzeyel soluma akciğerin alt bölümlerinin havalanmasını azaltır. Havalanmayan bölgelerde küçük çöküntü alanları ve iltihap gelişir. Bu tablo ateşin yükselmesine ve iyileşme süresinin uzamasına yol açar. Solunum egzersizlerini ameliyattan önce öğretmeyi bu nedenle yeğliyorum.

Ameliyattan Kaç Hafta Önce Bırakmak Belirgin Fark Yaratır?

Ameliyattan en az dört hafta önce bırakmak, yara iyileşmesi açısından belirgin fark yaratır. Bırakmanın ilk saatlerinde kandaki karbon monoksit düzeyi düşer. Birkaç gün içinde dokuya ulaşan oksijen miktarı toparlanır. Soluk yollarındaki tüycüklerin çalışması ise haftalar içinde düzelir. Bağ dokusu üretiminin toparlanması da benzer bir süre ister. Bu nedenle planlı ameliyatlarda tarihi bırakma süresine göre ayarlıyorum. Acil girişimlerde böyle bir süre bulunmaz. Kısa süre önce bırakmış olmak yine de hiç bırakmamış olmaktan iyidir. Boyun ameliyatlarında görülebilecek sorunları tiroid ameliyatının riskleri sayfasında ayrıntılı biçimde anlattım.

Isıtılmış Tütün ve Elektronik Sigara Daha Az Zararlı mıdır?

Isıtılmış tütün ve elektronik sigara, ameliyat hazırlığında güvenli bir seçenek sayılmaz. Her iki üründe de nikotin alınır. Nikotin, küçük damarları daraltan asıl maddedir. Damar daralması sürdüğü sürece yara kenarlarına ulaşan kan azalır. Yanma olmadığı için karbon monoksit yükü azalır, ancak yük tümüyle ortadan kalkmaz. Bu ürünlerin içeriğinde solunum yollarını tahriş eden başka maddeler de bulunur. Nargile kullanımını da aynı başlık altında değerlendiriyorum. Ameliyat öncesinde tütünün her biçiminden uzak durulmasını istiyorum. Bırakmayı kolaylaştıran destek yöntemlerini ise ayrı ele alırım.

Ameliyattan Sonra Yeniden Başlamak Yara İyileşmesini Nasıl Etkiler?

Ameliyattan sonra yeniden başlamak, yara iyileşmesini en kırılgan döneminde etkiler. Yara dokusu gücünü ilk haftalar içinde kazanır. Bu dönemde damarlanmanın kesintisiz sürmesi gerekir. Yeniden başlanan sigara damarları daraltarak bu süreci keser. Dikiş hattında açılma ve iltihap olasılığı böylece yükselir. Kesi izinin kalınlaşması ve renginin koyulaşması da sık görülür. Meme ve boyun gibi izin görünür kaldığı bölgelerde bu fark daha çok dikkat çeker. Küçük bir meme ameliyatının iyileşme düzenini fibroadenom ameliyatı sayfasında anlattım. İlaç tedavisi görecek hastalarımda isteğimi daha güçlü dile getiriyorum, çünkü ameliyat öncesi ilaç tedavisi doku onarımını zaten yavaşlatır.