Safra Kesesi Taşı Sarılığa Yol Açar mı?

Safra kesesindeki taşın sarılık yapıp yapmayacağı hastalarımın sık sorduğu bir konudur. Kese içinde duran taş tek başına sarılık oluşturmaz. Sarılık, taşın keseden çıkıp ana safra kanalına düşmesi ve akışı engellemesiyle ortaya çıkar. Bu tablo taşın kendisinden çok daha ciddi seyreder ve gecikmeye gelmez. Bu yazıda kanala düşen taşın hangi belirtileri başlattığını, hangi görüntülemeyi seçtiğimi ve ameliyat sırasının nasıl kurulduğunu anlatıyorum.

Taşın Ana Safra Kanalına Düşmesi Hangi Belirtileri Başlatır?

Taşın ana safra kanalına düşmesi, karnın sağ üst bölümünde şiddetli ağrıyla başlayan bir tablo oluşturur. Ağrı sırta ve sağ omuza doğru yayılabilir. Bulantı ve kusma çoğu hastada ağrıya eşlik eder. Akış engellendiği için gözlerin akında ve deride sararma belirir. İdrar koyulaşır, dışkının rengi ise açılır. Kaşıntı, biriken safra maddelerinin deriye geçmesiyle ortaya çıkar. Ateş ve titreme eklenirse kanal iltihabı düşünülür ve bu durum acil değerlendirme gerektirir. Kanala düşen taş, pankreas kanalının ağzını tıkayarak pankreas iltihabını da başlatabilir. Safra kesesi taşı sayfasında taşın oluşumunu ayrıntılı biçimde anlattım.

Gözlerde Sararma ile Birlikte Koyu İdrar Neden Görülür?

Gözlerde sararma ile koyu idrar, safranın bağırsağa akamayıp kana geri dönmesi nedeniyle birlikte görülür. Safranın içindeki sarı renkli madde, kanalda tıkanma olduğunda karaciğerden kana geçer. Kanda biriken bu madde önce gözlerin akında, sonra deride fark edilir. Böbrekler aynı maddeyi kandan süzüp idrarla atmaya çalışır. Süzülen madde idrarın rengini çay rengine yakın biçimde koyulaştırır. Bağırsağa safra ulaşmadığı için dışkı rengini veren madde de azalır ve dışkı soluklaşır. Bu üçlü birlikte görüldüğünde tıkanmadan kaynaklanan bir sarılık düşünürüm. Bulguların hepsi aynı anda ortaya çıkmayabilir.

Kanal Taşını Göstermek Üzere Hangi Görüntüleme Seçilir?

Kanal taşını göstermek üzere önce karın ultrasonografisi yapılır ve kanalların genişliği ölçülür. Genişlemiş kanal, tıkanmanın dolaylı göstergesidir. Taşın kendisi ultrasonografide her zaman görülmez, çünkü bağırsak gazı görüşü engeller. Bu nedenle kuşku sürerse safra yollarını ayrıntılı gösteren manyetik rezonans incelemesi istenir. Bu inceleme ışın kullanmaz ve kanal ağacını bütün olarak gösterir. Taş kesin olarak saptandığında hem gösterme hem çıkarma olanağı veren endoskopik işleme geçilir. İşlemde ağızdan ilerletilen aletle kanalın ağzına ulaşılır ve taş dışarı alınır. Kan tetkiklerinde karaciğer ve safra yolu değerleri bu süreç boyunca izlenir.

Sarılık Her Zaman Safra Taşına mı Bağlıdır?

Sarılık her zaman safra taşına bağlı değildir ve ayırıcı tanı geniş tutulmalıdır. Karaciğer hücrelerini etkileyen iltihabi hastalıklar benzer bir tablo oluşturur. Kan hücrelerinin olağandan hızlı yıkıldığı durumlar da sarılık yapar. Safra yollarını dışarıdan baskılayan kitleler bir başka nedendir. Kullanılan bazı ilaçlar karaciğer üzerinden sarılığa yol açabilir. Ağrısız başlayan ve giderek artan sarılık beni taş dışındaki nedenlere yöneltir. Ayrımı kan tetkikleri ve görüntüleme birlikte yapar. Bu nedenle sarılıkta kendiliğinden taş tanısı koymayı doğru bulmuyorum.

Kanaldaki Taş Alındıktan Sonra Kese Ameliyatı Ne Zaman Yapılır?

Kanaldaki taş alındıktan sonra kese ameliyatı, hasta toparlandığında ve aynı yatış içinde yapılır. Kanal temizlense bile kese yerinde kaldığı sürece yeni taşların düşme olasılığı sürer. Bu nedenle kesenin çıkarılmasını ertelemeyi uygun bulmuyorum. Zamanlamayı karaciğer değerlerinin gerilemesine ve ateşin düşmesine bakarak belirlerim. Pankreas iltihabı gelişmişse tablonun yatışması beklenir. Ağır iltihap durumunda ameliyat birkaç hafta sonraya bırakılabilir. Ameliyat çoğunlukla kapalı yöntemle yapılır. Kapalı safra kesesi ameliyatı sayfasında işlemin akışını ve iyileşme sürecini anlattım.