Safra Kesesi Taşı Pankreas İltihabına Yol Açar mı?

Safra kesesi taşı, pankreas iltihabının ülkemizde sık karşılaşılan nedenleri arasında yer alır. Keseden düşen küçük bir taş, safra ve pankreas kanallarının ortak ağzını tıkayarak iltihabı başlatır. Tablo karnın üst bölgesinde başlayıp sırta vuran şiddetli bir ağrıyla ortaya çıkar. Tanıyı kan tahlilindeki sindirim enzimi yüksekliği ve görüntüleme bulguları birlikte koyar. Bu yazıda tıkanmanın nasıl geliştiğini, ağrının niteliğini ve kese ameliyatının zamanlamasını anlatıyorum.

Küçük Taşların Pankreas Kanalı Ağzını Tıkaması Nasıl Gerçekleşir?

Küçük taşların pankreas kanalı ağzını tıkaması, kesenin kasılmasıyla taşın ana safra yoluna düşmesi sonucunda gerçekleşir. Kesede bulunan taşların boyutu küçüldükçe düşme olasılığı artar. Düşen taş safra yolunu izleyerek bağırsağa açılan ağıza doğru ilerler. Bu ağızda safra ve pankreas kanalları ortak bir yolda birleşir. Taş burada takıldığında pankreas salgısının bağırsağa geçişi durur. Geri basınç altında kalan salgı bezin kendi dokusunu sindirmeye başlar. Ortaya çıkan iltihap saatler içinde bezin çevresine yayılır. Taş kendiliğinden bağırsağa düşerse tıkanma çözülür ve tablo hafif seyreder. Taş yerinde kalırsa tıkanmanın girişimle açılması gerekir. Safra nedir, ne işe yarar sayfasında bu yolların anatomisini ayrıntılı biçimde anlattım.

Pankreas İltihabında Ağrı Sırta Vuran Kuşak Biçiminde midir?

Pankreas iltihabında ağrı çoğunlukla karnın üst orta bölgesinde başlar ve sırta vuran kuşak biçiminde yayılır. Ağrı hızla yerleşir ve saatler boyunca aynı şiddette sürer. Öne doğru eğilmek ve dizleri karına çekmek kimi kişide ağrıyı hafifletir. Sırtüstü uzanmak ise yakınmayı belirgin biçimde artırır. Bulantı ve yinelenen kusma tabloya çoğu kez eşlik eder. Karın şişer ve bağırsak sesleri azalır. Ateş, nabız artışı ve solunum sıkıntısı tablonun ağırlaştığını gösterir. Safra yolu da tıkalıysa gözlerde sararma ortaya çıkar. Safra kesesi taşı sayfasında taşın boyutuna göre değişen riskleri anlattım.

Kanda Amilaz ve Lipaz Yüksekliği Tanıyı Nasıl Destekler?

Kanda amilaz ve lipaz düzeylerinin belirgin yükselmesi, pankreas dokusunun zedelendiğini göstererek tanıyı destekler. Bu iki enzim bezin salgı hücrelerinde üretilir. Hücre zedelendiğinde enzimler kana karışır ve düzeyleri hızla yükselir. Lipaz kanda daha uzun süre yüksek kalır ve geç başvuran kişilerde yol gösterir. Amilaz ise tükürük bezi hastalıklarında da yükselebildiği için tek başına yeterli sayılmaz. Enzim düzeyinin büyüklüğü hastalığın ağırlığını tek başına belirlemez. Karaciğer enzimleri ve safra göstergeleri tıkanmanın kaynağını ayırt etmeye yarar. Ultrasonografi kesedeki taşı ve safra yolundaki genişlemeyi gösterir. Gerekli görülen kişilerde tomografi ya da manyetik rezonans incelemesi eklenir.

Hafif Seyreden Atak Evde İzlenebilir mi?

Hafif seyreden atak evde izlenemez, çünkü pankreas iltihabının seyri ilk günlerde değişkenlik gösterir. Başlangıçta hafif görünen bir tablo saatler içinde ağırlaşabilir. Bu dönemde damar yolundan sıvı desteği verilmesi tedavinin temelini oluşturur. Ağızdan beslenme bezin salgı yapmasını uyardığı için bir süre kesilir. Ağrı tedavisi ve sıvı dengesi hastanede daha güvenli biçimde yürütülür. İdrar çıkışı, nabız ve solunum sayısı düzenli aralıklarla izlenir. Kan tahlilleri ilk günlerde yinelenerek tablonun yönü değerlendirilir. Bulgular geriledikçe beslenmeye sulu gıdalarla kademeli olarak dönülür. Bu nedenle atak geçiren hastalarımı evde izlemeyi uygun bulmuyorum.

Pankreas İltihabı Geçtikten Sonra Kese Ameliyatı Aynı Yatışta Yapılır mı?

Pankreas iltihabı geçtikten sonra kese ameliyatını çoğunlukla aynı yatışta yapıyorum. Kese yerinde kaldıkça yeni bir taşın düşme olasılığı sürer. Yineleyen ataklar ilk aylarda belirgin biçimde sık görülür. Bu nedenle bulgular gerileyince girişimi ertelemeden planlıyorum. Hafif seyreden ataklarda kese aynı hafta içinde alınabilir. Ağır seyreden tablolarda ise bez çevresindeki sıvı toplanmalarının çözülmesi beklenir. Safra yolunda taş sürüyorsa önce o taşın çıkarılması gerekir. Ameliyat zamanını hastamın genel durumuna ve tahlil sonuçlarına bakarak belirliyorum. Kapalı safra kesesi ameliyatı sayfasında girişimin ayrıntılarını anlattım.