Ani Tansiyon Yükselmesi ve Terleme Nöbeti Neyin Belirtisi Olabilir?
Nöbet biçiminde gelen tansiyon yükselmesi, çarpıntı ve terleme hormon fazlalığını düşündürür. İnceleme ve ayırıcı tanı adımlarını anlattım.
Nöbet biçiminde gelen tansiyon yükselmesi, çarpıntı ve terlemenin birlikte görülmesi üzerinde durulması gereken bir tablodur. Bu üçlü, kan dolaşımına aralıklı biçimde salınan hormonların en tanıdık işaretidir. Yakınmalar dakikalar içinde başlar, bir süre sürer ve kendiliğinden geriler. Arada kalan dönemde kişi tümüyle iyi hisseder ve muayene bulgusu vermez. Bu nedenle tanı, yakınmanın anlatımına ve doğru zamanda istenen laboratuvar incelemesine dayanır. Bu yazıda nöbetin nasıl tanındığını, hangi testlerin istendiğini, panik ataktan nasıl ayrıldığını ve tanı doğrulandığında nasıl hazırlık yapıldığını anlatıyorum.
Nöbet Biçiminde Gelen Çarpıntı ve Baş Ağrısı Neyi Düşündürür?
Nöbet biçiminde gelen çarpıntı ve zonklayıcı baş ağrısı, kan dolaşımına aralıklı biçimde salınan hormon fazlalığını düşündürür. Bu nöbetlerde baş ağrısı, çarpıntı ve bol terleme çoğunlukla birlikte görülür. Tansiyon nöbet sırasında hızla yükselir ve arada olağan düzeye döner. Kişi nöbet sırasında yoğun bir tedirginlik ve içten gelen bir titreme tanımlar. Yüz önce solar, nöbetin sonuna doğru kızarır. Nöbetler eğilme, karın bölgesine bası, ağır egzersiz ya da bazı ilaçlarla tetiklenir. Sıklığı kişiden kişiye değişir; kimi kişide günde birkaç kez, kimi kişide ayda bir görülür. Kilo kaybı, kan şekerinde yükselme ve kabızlık da tabloya eşlik eder. Yakınmanın nöbet biçiminde gelmesi bu tabloyu diğer tansiyon nedenlerinden ayırır.
Nöbete Yol Açan Hormonlar İdrarda Nasıl Ölçülür?
Nöbete yol açan hormonlar, idrarda bu hormonların yıkım ürünleri aranarak ölçülür. Hormonların kendisi kanda kısa süre kaldığı için doğrudan ölçüm yanıltıcı olur. Yıkım ürünleri ise daha uzun süre dolaşımda kalır ve idrarda birikir. Bu nedenle yirmi dört saatlik idrar toplanması istenir. Kanda da aynı yıkım ürünlerinin ölçümü yapılabilir ve bu ölçüm kişinin bir süre sırtüstü dinlenmesinden sonra alınır. Örneğin nöbetin yaşandığı güne yakın toplanması sonucu güçlendirir. Değerler belirgin biçimde yüksek çıktığında tanı büyük ölçüde netleşir. Sınırda çıkan değerlerde testi yineler ve hazırlık koşullarını gözden geçiririm. Laboratuvar incelemesi tamamlanmadan görüntülemeye geçmeyi doğru bulmuyorum.
Test Öncesinde Hangi Yiyecek ve İlaçlardan Uzak Durulur?
Test öncesinde kahve, çay, çikolata, muz, ceviz ve vanilyalı ürünlerden uzak durulur. Bu yiyecekler ölçülen yıkım ürünlerini yükselterek yanlış yüksek sonuç doğurur. Sigara da aynı etkiyi yaptığı için test dönemi boyunca bırakılmasını isterim. Ruhsal yakınmalar için kullanılan bazı ilaçlar, burun açıcı damlalar ve öksürük şurupları da sonucu bozar. Kullanılan bütün ürünlerin listesini önceden görmek isterim. İlaç değişikliği gerekiyorsa bunu kendim planlarım ve süresini belirlerim. Ağır egzersiz ve uykusuz geçen bir gece de değerleri yükseltir. Toplama gününde olağan yaşam düzeninin sürdürülmesini öneririm. Hazırlık kurallarını yazılı olarak verdiğimde yanlış sonuç belirgin biçimde azalır.
Panik Atak ile Hormon Kaynaklı Nöbet Nasıl Ayırt Edilir?
Panik atak ile hormon kaynaklı nöbet, nöbet sırasındaki tansiyon kaydı ve laboratuvar incelemesi birlikte kullanılarak ayırt edilir. İki tabloda da çarpıntı, terleme ve yoğun tedirginlik görülür. Panik atakta tansiyon çoğunlukla hafif yükselir ya da olağan düzeyde kalır. Hormon kaynaklı nöbette ise tansiyon belirgin biçimde ve hızla yükselir. Bu nedenle kişiden nöbet sırasında tansiyonunu ölçüp kaydetmesini isterim. Panik atakta korku ve boğulma duygusu ön plandadır, baş ağrısı ise geri planda kalır. Hormon kaynaklı nöbette zonklayıcı baş ağrısı neredeyse her seferinde bulunur. Tiroid hormon fazlalığı ve kan kalsiyum yüksekliği de benzer yakınmalar yapabilir. Tiroid hastalıklarının belirtileri ve kanda kalsiyum yüksekliği sayfalarında bu tabloları ayrı ayrı ele aldım.
Tanı Doğrulanınca Ameliyat Öncesi Hazırlık Ne Kadar Sürer?
Tanı doğrulanınca ameliyat öncesi hazırlık çoğu kişide birkaç hafta sürer. Hazırlığın amacı, damarların hormon etkisiyle kasılmış durumdan çıkarılması ve kan hacminin yeniden kazandırılmasıdır. Bunun için damar gevşetici ilaçlar kademeli artan dozda kullanılır. İlaç başlandıktan sonra tansiyonun hem yatarak hem ayakta ölçülmesini isterim. Ayağa kalkınca tansiyonun düşmesi, hazırlığın istenen yöne gittiğini gösterir. Bu dönemde tuz alımının artırılması ve bol sıvı içilmesi önerilir. Kalp hızı yüksek kalan kişilerde hazırlığa ikinci bir ilaç eklenir. Hazırlık tamamlanmadan ameliyata almayı hiçbir koşulda uygun bulmuyorum. Hiperparatiroidi sayfasında hormon kaynaklı tabloların hazırlık mantığını da ele aldım.
Tıbbi inceleme: Prof. Dr. Hakan Mersin · Yayımlanma:
Sık sorulan sorular
Nöbet sırasında ne yapmak gerekir?
Nöbetler her gün olur mu?
Nöbeti tetikleyen durumlar nelerdir?
Ani tansiyon yükselmesi her zaman hormon kaynaklı mıdır?
Terleme nöbeti menopozla karışır mı?
Hormon kaynaklı nöbette kalp ritmi bozulur mu?
Görüntüleme ne zaman istenir?
Nöbetler ilaçla kontrol altına alınabilir mi?
Bu tablo çocuklarda da görülür mü?
Tanı konduktan sonra aile bireyleri de incelenir mi?
Nöbet geçiren kişi ameliyattan sonra rahatlar mı?
Bu tablodan kuşkulanıldığında hangi bölüme başvurulur?
Kaynakça
Bu içerik, aşağıdaki uluslararası otoriter tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.