Kızılırmak Mah. 1450. Sok. No:13, Çukurambar / Ankara 0312 911 77 77
Sağlık Rehberi

Böbreküstü Bezinde Kitle Bulunması Ne Anlama Gelir?

Böbreküstü bezinde saptanan kitlelerin çoğu iyi huyludur. Hormon üretimi ve yapı nasıl araştırılır, tetkik sırası nasıl kurulur anlattım.

Başka bir nedenle çekilen tomografide böbreküstü bezinde kitle saptanması sık karşılaşılan bir durumdur. Bu kitlelerin büyük bölümü hormon üretmeyen ve iyi huylu yapılardır. Yine de her kitlede iki soru yanıtlanır. İlk soru kitlenin hormon üretip üretmediğidir. İkinci soru kitlenin kötü huylu olma olasılığını taşıyıp taşımadığıdır. Bu yazıda kitlelerin kaynağını, görüntülemedeki ayırt edici özellikleri, boyut ölçümünü, kanser kaygısının yerini ve tetkik sırasını anlatıyorum.

Böbreküstü Kitleleri Hangi Doku Türlerinden Kaynaklanır?

Böbreküstü kitleleri, bezin kabuk dokusundan, öz dokusundan ya da başka bir organdan gelen hücrelerden kaynaklanır. Kabuk kaynaklı kitlelerin büyük bölümü iyi huylu düğümler biçiminde karşımıza çıkar. Bunların bir bölümü hormon üretir, büyük bölümü ise sessiz kalır. Öz bölümden gelişen tümörler stres hormonlarını aşırı salgılayabilir. Bu tümörler ataklar biçiminde yükselen tansiyon ve çarpıntı yapar. Bez içinde yağ ve kan yapıcı doku içeren iyi huylu kitleler de görülür. Başka bir organdaki tümörün buraya yerleşmesi de olasıdır. Kabuk dokusundan gelişen kötü huylu tümörler ise seyrek görülür. Böbreküstü bezi nedir sayfasında bezin dokularını tek tek anlattım.

Tomografide Yağ İçeriği Kitlenin Yapısını Nasıl Gösterir?

Tomografide yağ içeriği, kitlenin yoğunluk değeri ölçülerek gösterilir. Yağdan zengin kitleler düşük yoğunluk değeri verir. Bu düşük değer iyi huylu yapıları güçlü biçimde düşündürür. Yoğunluk yüksek çıkarsa ilaçlı çekim yapılır. İlaçlı çekimde kitlenin boyayı ne kadar hızlı bıraktığına bakılır. Boyayı çabuk bırakan kitleler iyi huylu düğümlerle uyumlu kabul edilir. Boyayı uzun süre tutan kitleler ise ayrıca araştırılır. Manyetik rezonans incelemesi yağ içeriğini ayrı bir yöntemle doğrular. Yağ içeriği bu nedenle ilk bakılan özelliklerden biridir.

Kitlenin Boyutu Ölçülürken Hangi Görüntüleme Kesiti Kullanılır?

Kitlenin boyutu ölçülürken en geniş çapı gösteren kesit kullanılır. Ölçüm ince kesitli tomografi görüntüleri üzerinde yapılır. Kalın kesitlerde küçük kitlelerin sınırları bulanıklaşır. Aynı kitle farklı kesitlerde farklı ölçülebilir. Bu nedenle kontrollerin aynı yöntemle yapılmasını istiyorum. Boyuttaki değişimi değerlendirirken eski görüntüleri yan yana koyuyorum. Belirgin büyüme gösteren kitlelerde cerrahi gündeme gelir. Yıllardır değişmeyen kitlelerde ise izlem sürdürülür. Ölçüm farkının cihazdan mı yoksa kitleden mi geldiğini ayırt etmek gerekir.

Her Böbreküstü Kitlesi Kanser Habercisi midir?

Her böbreküstü kitlesi kanser habercisi değildir. Rastlantıyla bulunan kitlelerin büyük bölümü iyi huylu ve hormon üretmeyen yapılardır. Kötü huylu kitleler bu grubun küçük bir bölümünü oluşturur. Kaygıyı artıran özellikler kitlenin büyüklüğü, düzensiz sınırı ve hızlı büyümesidir. Görüntülemede yağ içeriğinin düşük olması da dikkat çeken bir bulgudur. Bilinen bir kanser öyküsü varsa değerlendirme daha titiz yürütülür. Bu kişilerde kitlenin yayılım olma olasılığı akla getirilir. Buna karşılık kanser öyküsü olmayan kişilerde kaygının yersiz olduğunu anlatıyorum. Rastlantısal saptanan adrenal kitle sayfasında bu ayrımı ayrıntılı biçimde ele aldım.

İlk Görüntülemeden Sonra Hangi Tetkikler Sıraya Konur?

İlk görüntülemeden sonra sıraya önce hormon testleri konur. Kortizol fazlalığını araştıran baskılama testi ilk sırada yer alır. Tansiyonu yüksek olan kişilerde aldosteron ve onu uyaran hormon ölçülür. Öz bölüm tümörü için kanda ve idrarda yıkım ürünleri bakılır. Testler tamamlanmadan cerrahi kararı verilmez. Hormon üreten bir kitle saptanırsa hazırlık ona göre düzenlenir. Testler temiz çıkar ve kitle küçük kalırsa izlem seçilir. İzlemde görüntüleme ve hormon testleri belirli aralıklarla yinelenir. Adrenal bez hastalıkları ve cerrahisi sayfasında bu sıralamayı bütün olarak anlattım.

Tıbbi inceleme: · Yayımlanma:

Sık sorulan sorular

Böbreküstü bezindeki kitle rastlantıyla nasıl bulunur?
Kitlelerin büyük bölümü karın ağrısı, böbrek taşı ya da akciğer incelemesi için çekilen görüntülemelerde bulunur. Kişide çoğunlukla hiçbir yakınma yoktur. Bu nedenle bulgu ilk anda şaşırtıcı gelir.
Kitle saptandıktan sonra ilk kontrol ne zaman yapılır?
Hormon testleri temiz çıkan ve küçük kalan kitlelerde ilk görüntüleme kontrolünü birkaç ay sonraya planlıyorum. Bu kontrolde boyut ve görünüm karşılaştırılır. Değişiklik yoksa aralık giderek açılır.
Böbreküstü kitlesinden iğne biyopsisi alınır mı?
İğne biyopsisini ancak seçilmiş durumlarda isterim. Öz bölüm tümörü dışlanmadan yapılan girişim tansiyon krizine yol açabilir. Başka bir organda bilinen kanseri olan kişilerde ise biyopsi gündeme gelir.
Böbreküstü kitlesi kendiliğinden küçülebilir mi?
Kanama ya da iltihaba bağlı gelişen kitleler zamanla küçülebilir. Bu tür kitleler görüntülemede gerilerken sınırları da düzelir. Buna karşılık düğüm yapısındaki kitleler çoğunlukla aynı boyutta kalır.
İzlem sırasında hangi görüntüleme yöntemi yeğlenir?
İzlemde çoğunlukla ilk çekimle aynı yöntem sürdürülür. Aynı yöntem ölçümlerin karşılaştırılmasını kolaylaştırır. Işın yükünü azaltmak gerektiğinde manyetik rezonans incelemesi seçilir.
Böbreküstü kitlesine bağlı ağrı duyulur mu?
Küçük kitleler çoğunlukla ağrı yapmaz. Büyüyen kitleler çevre dokuya bastırdığında böğürde künt bir ağrı duyulur. Kitle içine kanama geliştiğinde ise ağrı ani ve şiddetli başlar.
Böbreküstü kitlesi tansiyon yüksekliğine yol açar mı?
Hormon üreten kitlelerde tansiyon yüksekliği sık görülür. Aldosteron fazlalığında tansiyon sürekli yüksek seyreder ve kanda potasyum düşer. Öz bölüm tümörlerinde ise yükselme ataklar biçiminde gelir.
Kitle saptanan kişide kaç yıl izlem sürdürülür?
İzlem süresini kitlenin boyutu ve görüntüleme özellikleri belirler. Değişmeyen ve hormon üretmeyen kitlelerde izlem birkaç yıl sonra sonlandırılır. Bu kararı her kişide ayrı ayrı veriyorum.
Ailede böbreküstü bezi tümörü varsa tarama gerekir mi?
Kalıtsal sendromlarla birlikte görülen tümörlerde aile taraması gündeme gelir. Bu durumda genetik değerlendirme ve düzenli hormon ölçümü planlanır. Ailesinde böyle bir öykü olmayan kişilerde tarama gerekmez.
Kitlenin iki taraflı olması değerlendirmeyi değiştirir mi?
İki taraflı kitlelerde hormon testleri daha geniş tutulur. Kalıtsal hastalıklar ve doğuştan gelen enzim eksiklikleri bu grupta daha sık araştırılır. Cerrahi kararı iki bezin işlevi birlikte değerlendirilerek verilir.
Cerrahi kararında kitlenin boyutu tek ölçüt müdür?
Boyut önemli bir ölçüttür, ancak tek başına yeterli olmaz. Hormon üretimi, görüntüleme özellikleri ve izlemdeki büyüme birlikte değerlendirilir. Küçük ama hormon üreten bir kitlede de cerrahi gerekir.
Böbreküstü kitlesi olan kişi spor yapabilir mi?
Hormon üretmeyen kitlesi bulunan kişilerde spor kısıtlaması gerekmez. Öz bölüm tümörü düşünülen kişilerde ise ağır egzersizi tanı netleşene kadar erteliyorum. Tansiyon yüksekliği olanlarda program kalp hekimiyle birlikte düzenlenir.

Kaynakça

Bu içerik, aşağıdaki uluslararası otoriter tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.

  1. National Cancer Institute (NCI)
  2. World Health Organization (WHO) — Cancer
  3. PubMed — Surgical oncology
  4. StatPearls (NCBI Bookshelf) — Surgical Oncology