Böbrek Yetmezliğinde Paratiroid Bezleri Neden Büyür?

Böbrek yetmezliği olan kişilerde paratiroid bezlerinin büyümesi, hastalığın uzun süreli bir sonucudur. Böbrek işlevini yitirdikçe fosfor kanda birikir, D vitamini etkin biçime dönüştürülemez ve kalsiyum düşer. Bu üçlü uyarı paratiroid bezlerini sürekli çalışmaya zorlar ve zamanla hücre sayılarını artırır. Büyüme yıllar içinde geliştiği için çoğu kişi bunu fark etmez. Bu yazıda uyarının nasıl kurulduğunu, diyalizdeki kişilerde hedeflerin neden farklı tutulduğunu, diyetin yerini, nakil sonrasındaki gidişi ve dört bezin alınmasından sonraki dengeyi anlatıyorum.

Böbrek Yetmezliğinde Fosfor Birikimi Paratiroidi Nasıl Uyarır?

Böbrek yetmezliğinde fosfor birikimi, kan kalsiyumunu düşürerek ve bezleri doğrudan etkileyerek paratiroidi uyarır. Sağlıklı böbrek, besinlerle alınan fosforun fazlasını idrarla dışarı atar. Süzme işlevi azaldığında bu atım yetersiz kalır. Kanda biriken fosfor kalsiyumla birleşir ve serbest kalsiyumu düşürür. Düşen kalsiyum paratiroid bezlerini uyarır. Aynı dönemde böbrek, D vitaminini etkin biçime dönüştüremez. Etkin D vitamini azaldığı için bezler üzerindeki frenleyici etki de zayıflar. Sürekli uyarılan bezler önce salgılarını artırır, sonra hücre sayısını çoğaltır. Bezlerin büyümesi bu uzun uyarının sonucudur. Böbrek yetmezliğinde hiperparatiroidi sayfasında bu zinciri adım adım anlattım.

Diyaliz Hastasında Parathormon Hedefi Neden Farklı Tutulur?

Diyaliz hastasında parathormon hedefi, kemiğin hormona verdiği yanıt zayıfladığı için sağlıklı kişilerdekinden yüksek tutulur. Yetmezlikte kemik hücreleri hormonu eskisi kadar iyi algılamaz. Bu nedenle olağan sınırlarda tutulan bir değer kemik yapımını durdurur. Yapımı duran kemik kırılganlaşır. Değerin çok yükselmesi ise kemiği eritir ve damar duvarında kireçlenme doğurur. Hedef aralık bu iki uçtan uzak durmak için geniş tutulur. Ölçümleri kalsiyum ve fosforla birlikte okuyorum. Üç değer birlikte değerlendirildiğinde tedavi doğru yönlendirilir. Hedefi yakalayamayan kişilerde cerrahi gündeme gelir.

Fosfor Bağlayıcılar ve Diyet Bez Büyümesini Nasıl Yavaşlatır?

Fosfor bağlayıcılar ve diyet, kana geçen fosforu azaltarak bez büyümesini yavaşlatır. Bağlayıcılar bağırsakta fosforu tutar ve dışkıyla atılmasını sağlar. Etkili olabilmeleri için yemekle birlikte alınmaları gerekir. Öğünden sonra alınan ilaç fosforu yakalayamaz. Diyette işlenmiş gıdaların azaltılması önemli bir adımdır. Bu ürünlere katılan fosfor bileşikleri neredeyse tümüyle emilir. Doğal besinlerdeki fosforun emilimi ise daha sınırlı kalır. Protein alımını kısarken kas kaybına da dikkat ediyorum. Diyet desteğini beslenme uzmanıyla birlikte planlıyorum.

Böbrek Nakli Sonrası Parathormon Yüksekliği Kendiliğinden Geriler mi?

Böbrek nakli sonrası parathormon yüksekliği çoğu kişide ilk yıl içinde kendiliğinden geriler. Yeni böbrek fosforu atmaya ve D vitaminini dönüştürmeye başlar. Uyarı ortadan kalktıkça büyümüş bezler küçülür. Ancak uzun süre büyümüş bezlerin bir bölümü özerk çalışmayı sürdürür. Bu kişilerde kalsiyum nakilden sonra yükselir. Yüksek kalsiyum nakledilen böbreği yıpratır. Bu nedenle nakil sonrası kalsiyumu yakından izliyorum. Bir yılı aşan yükseklikte cerrahiyi gündeme alırım. Paratiroid bezleri nedir, ne işe yarar sayfasında bezlerin çalışma düzenini anlattım.

Dört Bezin Alınmasından Sonra Kalsiyum Dengesi Nasıl Kurulur?

Dört bezin alınmasından sonra kalsiyum dengesi, dışarıdan verilen destekle ve geride bırakılan küçük bez parçasıyla kurulur. Cerrahide bezlerin tümü çıkarıldığında küçük bir parça ön kol kasına yerleştirilir. Bu parça zamanla kanlanır ve hormon salgılamaya başlar. Yerleştirilen parçanın çalışması birkaç hafta sürer. Bu dönemde kalsiyum ve etkin D vitamini desteği yüksek dozda verilir. Kemikler boşalan kalsiyumu hızla çektiği için gereksinim büyük olur. Değerleri ilk haftalarda çok sık ölçtürüyorum. Parça çalışmaya başladıkça destek kademeli biçimde azaltılır. Paratiroid hastalıkları ve cerrahisi sayfasında bu cerrahinin ayrıntılarını ele aldım.