Paratiroid Hastalığında Ameliyatsız İzlem Kimlere Uygundur?

Kanında kalsiyum yüksekliği saptanan herkesin hemen ameliyat olması gerekmez. Ameliyatsız izlem, yakınması bulunmayan, kalsiyum yüksekliği sınıra yakın seyreden ve kemikleriyle böbrekleri etkilenmemiş kişilerde uygun bir seçenektir. İzlem kararı tek bir ölçümle değil, belirli aralıklarla yinelenen tetkiklerle sürdürülür. Kişinin yaşı, kemik yoğunluğu ve böbrek işlevi bu kararın taşıyıcı ayaklarıdır. Bu yazıda izlem ölçütlerini, böbreğin karardaki yerini, yılda bir yinelenen tetkikleri ve hangi bulgunun cerrahiyi öne çektiğini anlatıyorum.

İzlem Kararında Yaş ve Kemik Durumu Nasıl Tartılır?

İzlem kararında yaş ve kemik durumu, hastalığın önündeki süreyle birlikte tartılır. Genç yaşta tanı konan kişilerde hastalık önünde uzun bir zaman dilimi bulunur. Uzun süre yüksek seyreden kalsiyum kemikten ve böbrekten karşılığını ister. Bu nedenle genç kişilerde cerrahiye daha erken yönelirim. İleri yaşta ve ek hastalığı olan kişilerde izlem daha sık gündeme gelir. Kemik yoğunluğu ölçümü kararın en somut dayanağıdır. Ölçümde kemik kaybı saptanan kişilerde izlem yerine ameliyat düşünülür. Omurgada sessiz bir çökme bulunması da kararı cerrahi yönüne çevirir. Paratiroid hastalıklarında kemik erimesi sayfasında bu ölçümleri ayrıntılı biçimde ele aldım.

Böbrek İşlevi İzlem Kararını Hangi Yönde Değiştirir?

Böbrek işlevi bozulmaya başladığında izlem kararı cerrahi yönüne kayar. Yüksek kalsiyum böbrek süzme birimlerini yıllar içinde yıpratır. Süzme hızı düşmeye başlayan kişilerde izlem güvenli olmaktan çıkar. İdrarla atılan kalsiyum miktarının artması da uyarıcı bir bulgudur. Böbrekte taş saptanması tek başına cerrahi gerekçesi sayılır. Görüntülemede kireçlenme odakları görülen kişilerde de aynı yol izlenir. Böbrek işlevi korunmuş kişilerde ise izlem rahatlıkla sürdürülür. Bu kişilerde yılda bir kez süzme hızını ölçtürüyorum. Değerde gerileme başladığı anda kararı yeniden gözden geçiririm.

İzlemdeki Kişide Hangi Testler Yılda Bir Yinelenir?

İzlemdeki kişide kan kalsiyumu, parathormon, böbrek işlev testleri ve D vitamini yılda bir yinelenir. Kemik yoğunluğu ölçümünü ise daha uzun aralıklarla isterim. Bu ölçüm omurga, kalça ve ön kolu birlikte değerlendirir. Ön kolun ölçüme katılmasını özellikle istiyorum. İdrarda kalsiyum ölçümü de izlem programında yer alır. Böbrek taşı öyküsü olanlarda görüntülemeyi de eklerim. Tetkikleri aynı laboratuvarda yaptırmalarını öneriyorum. Aynı yöntemle ölçülen değerler yıllar arasında daha güvenilir biçimde karşılaştırılır. Yıllık izlem aksatılmadan sürdürüldüğünde değişiklikler erken yakalanır.

Şikâyeti Olmayan Herkes İzlemle Sürdürülebilir mi?

Şikâyeti olmayan herkes izlemle sürdürülemez, çünkü bu hastalık uzun süre sessiz kalabilir. Kişi kendini iyi hissetse bile kemik ve böbrek etkilenmiş olabilir. Bu nedenle karar yakınmaya değil, tetkiklere dayanır. Unutkanlık, halsizlik ve moral düşüklüğü hastalığa bağlanabilen ama fark edilmeyen belirtilerdir. Bu belirtileri taşıyan kişiler kendilerini yakınmasız sayar. Ameliyat sonrasında bu kişilerin bir bölümü belirgin bir rahatlama tarif eder. Kalsiyum düzeyi sınırın belirgin üzerinde seyredenlerde izlemi uygun bulmuyorum. Genç yaşta tanı konan kişilerde de izlemi sınırlı tutuyorum. Paratiroid hastalıkları sayfasında bu hastalığın sessiz gidişini anlattım.

İzlem Sırasında Hangi Bulgu Cerrahi Kararını Öne Çeker?

İzlem sırasında kalsiyum düzeyinin yükselmesi, kemik kaybının derinleşmesi ya da böbrek taşı gelişmesi cerrahi kararını öne çeker. Bu üç bulgudan biri ortaya çıktığında izlemi sürdürmeyi doğru bulmuyorum. Süzme hızındaki belirgin gerileme de aynı yere işaret eder. Kemik yoğunluğu ölçümünde yeni bir kayıp görülmesi kararı hızlandırır. Omurgada kendiliğinden gelişen çökme acil bir uyarıdır. İdrar kalsiyumunun belirgin artması da gerekçeler arasına girer. Yeni ortaya çıkan yakınmalar bulgularla birlikte değerlendirilir. Kişinin izlemi sürdürmekte zorlanması da cerrahiyi öne alan bir nedendir. Paratiroid hastalıkları ve cerrahisi sayfasında cerrahi ölçütleri bütün olarak sıraladım.