Koltuk Altında Şişlik Neden Olur?

Koltuk altında ele gelen şişlik, hem meme hem de genel cerrahi kapsamında sık karşılaştığım bir yakınmadır. Bu şişlik çoğunlukla bölgedeki lenf bezlerinin büyümesi nedeniyle olur. Lenf bezleri kolun, göğüs duvarının ve memenin akımını süzen küçük süzgeçlerdir. Bölgede bir iltihap geliştiğinde ya da bağışıklık sistemi uyarıldığında bu bezler büyür ve ele gelir. Şişliğin bir bölümü ise lenf bezinden değil, deri ekleri ve yağ dokusundan kaynaklanır. Bu yazıda ayrımın nasıl yapıldığını, ultrasonografide nelere bakıldığını ve örneklemenin hangi aşamada gerektiğini anlatıyorum.

Koltuk Altındaki Lenf Bezleri Hangi Bölgelerden Akım Alır?

Koltuk altındaki lenf bezleri, aynı taraftaki memeden, göğüs duvarından ve kolun tamamından akım alır. Meme dokusunun akımının büyük bölümü bu bezlere yönelir. Aynı yol üzerinde sırtın üst bölümü ve omuz çevresi de bulunur. Bu geniş toplama alanı nedeniyle koltuk altındaki bir şişlik yalnız memeyi düşündürmez. Elde oluşan küçük bir kesi bile aynı taraftaki bezleri büyütebilir. Bezler bölgeler halinde dizilir ve cerrahide bu diziliş basamaklar biçiminde tanımlanır. Muayenede kolun gevşek tutulması bezlerin elle değerlendirilmesini kolaylaştırır. Kol yukarı kaldırıldığında kas gerildiği için derin bezler ele gelmez. Koltuk altı lenf bezi diseksiyonu sayfasında bu bölgenin cerrahi anatomisini ayrıntılı biçimde anlattım.

İltihaba Bağlı Büyüme ile Sert Yapışık Bez Nasıl Ayrılır?

İltihaba bağlı büyüme ile sert ve yapışık bez, kıvam, hassasiyet ve hareketlilik üzerinden ayrılır. İltihaba bağlı büyüyen bezler çoğunlukla ağrılıdır ve dokunmayla belirgin hassasiyet verir. Bu bezler yumuşak kıvamdadır ve parmak altında serbestçe kayar. Üzerlerindeki deri kızarabilir ve ısı artışı eşlik edebilir. Tablonun kaynağı çoğunlukla aynı taraftaki kolda ya da göğüs duvarında bulunan bir iltihaptır. Sert ve yapışık bezler ise ağrısızdır ve elin altında kaymaz. Bu bezler çevre dokuya ya da birbirine tutunarak bir küme oluşturur. Ağrısız, sert ve giderek büyüyen bir bezi beklemeden incelerim. Muayene bulgusu tek başına tanı koydurmadığı için her durumda ultrasonografi eklenir.

Ultrasonda Lenf Bezinin Korteks Kalınlığı Neden Ölçülür?

Ultrasonografide lenf bezinin dış kabuğu, yani korteks kalınlığı ölçülür, çünkü bu kalınlık bezin içinde ne olup bittiğini yansıtır. Sağlıklı bir lenf bezi, ortasında yağlı ve parlak görünen bir göbek ile çevresinde ince bir kabuk taşır. Bağışıklık uyarısı sırasında kabuk her yönde eşit biçimde kalınlaşır ve göbek yerinde kalır. Tümör hücrelerinin yerleştiği bezlerde ise kabuk bir kenarda daha çok kalınlaşır. İlerleyen durumlarda göbek tümüyle silinir ve bez yuvarlak bir görünüm alır. Bezin uzun ve kısa eksen ölçüleri arasındaki ilişki de aynı nedenle kaydedilir. Damarlanmanın göbekten değil kenarlardan gelmesi ayrıca not edilir. Kabuk kalınlığının ölçülmesi, örnekleme kararının dayanağını oluşturur.

Aşı Sonrası Büyüyen Lenf Bezi Ne Kadar Sürede Geriler?

Aşı sonrası büyüyen lenf bezi çoğunlukla birkaç hafta içinde geriler. Kola yapılan aşılardan sonra aynı taraftaki koltuk altı bezleri bağışıklık tepkisi nedeniyle büyür. Bu büyüme beklenen bir yanıttır ve hastalık göstergesi sayılmaz. Bezler bu durumda yumuşak kalır ve hafif hassasiyet verir. Hangi kola aşı yapıldığını her muayenede sorarım. Aşıdan kısa süre sonra çekilecek görüntülemelerde bu bilgi rapora yazılmalıdır. Aksi durumda büyümüş bez yanlış yorumlanır ve gereksiz inceleme doğar. Büyüme haftalar geçtiği hâlde sürüyorsa ultrasonografiyi yinelerim. Adet öncesi memede şişlik ve ağrı sayfasında döngüye bağlı şişliklerin ayrımını ele aldım.

Şişlik Sürüyorsa Örnekleme Hangi Yöntemle Yapılır?

Şişlik sürüyorsa örnekleme, önce ince iğneyle sonra gerekirse kalın iğneyle yapılır. İnce iğneyle yapılan işlemde bezden hücre örneği alınır ve mikroskopta incelenir. İşlem ultrasonografi eşliğinde yürütülür ve iğnenin ucu bezin kalınlaşmış kenarına yöneltilir. Hücre incelemesi sonuç vermezse doku parçası alan kalın iğneyle örnekleme yapılır. Kalın iğneyle alınan örnek, bezin yapısının bütün olarak görülmesini sağlar. Bağışıklık sistemi hastalıkları düşünülen kişilerde bezin tümüyle çıkarılması gerekebilir. İşlem öncesinde kullanılan kan sulandırıcı ilaçları sorgularım. Örnekleme kararı, muayene ve ultrasonografi bulgularının birlikte değerlendirilmesiyle verilir. Meme kanserinin belirtileri sayfasında koltuk altı bulgusuna eşlik edebilecek diğer işaretleri bir arada topladım.