Kızılırmak Mah. 1450. Sok. No:13, Çukurambar / Ankara 0312 911 77 77
Sağlık Rehberi

Meme Kanseri Evrelemesinde Tümör Boyutu Ne Kadar Belirleyicidir?

Tümör boyutu evrelemenin ilk ölçütüdür ama tek başına belirleyici değildir. Ölçümün neden değiştiğini ve evreyi yükselten durumları anlattım.

Patoloji raporunu elinde tutan hastalarımın ilk baktığı satır çoğu kez tümörün çapı olur. Tümör boyutu evrelemenin ilk ölçütüdür, ancak evreyi tek başına belirlemez. Boyutun yanında koltuk altı lenf bezlerinin durumu ve uzak organlara ulaşım da aynı anda değerlendirilir. Ölçünün hangi incelemeden alındığı da sonucu değiştirir; görüntülemedeki çap ile ameliyat örneğindeki çap her zaman aynı çıkmaz. Bu yazıda ölçüm farklarının nedenini, birden çok odak bulunduğunda hangi ölçünün esas alındığını, deri ve göğüs duvarı tutulumunun evreyi nasıl değiştirdiğini ve ameliyat öncesi ilaç tedavisi alanlarda boyutun nasıl yeniden okunduğunu anlatıyorum.

Boyut Ölçümünde Görüntüleme ile Patoloji Neden Farklı Sonuç Verir?

Boyut ölçümünde görüntüleme ile patoloji, tümörü birbirinden farklı koşullarda değerlendirdiği için farklı sonuç verir. Görüntülemede ölçüm canlı dokuda, kan akımı ve ödem sürerken yapılır. Tümörün çevresindeki iltihabi tepki de görüntüde kitleye eklenerek ölçülebilir. Patoloji incelemesinde ise doku çıkarıldıktan sonra tespit sıvısı içinde bir miktar büzüşür. Bu büzüşme ölçünün birkaç milimetre küçülmesine yol açar. Mamografi, ultrasonografi ve manyetik rezonans incelemesi de birbirinden farklı çaplar verebilir. Manyetik rezonans yaygın hastalıkta çoğunlukla en geniş ölçüyü gösterir. Evrelemede son sözü ameliyat örneğinin patoloji incelemesi söyler. Ameliyat yapılmayan hastalarda görüntüleme ölçüsü esas alınır ve bu ayrım rapora açıkça yazılır. Meme kanseri evreleri sayfasında sınıflandırmanın üç ölçütünü ayrıntılı biçimde anlattım.

Birden Çok Odak Varsa Evrelemede Hangi Ölçü Esas Alınır?

Birden çok odak varsa evrelemede odakların çapları toplanmaz; en büyük odağın çapı esas alınır. Memenin aynı çeyreği içinde yerleşen birden çok odağa çok odaklı hastalık adı verilir. Farklı çeyreklerde yerleşen odaklar ise çok merkezli hastalık olarak tanımlanır. İki durumda da evre, en geniş odağın ölçüsüne göre belirlenir. Bununla birlikte odak sayısı ameliyat seçimini doğrudan etkiler. Memenin geniş bir alanına yayılan odaklarda koruyucu ameliyat çoğu kez uygun olmaz. Çıkarılan dokuda cerrahi sınırın temiz kalması da odak sayısı arttıkça güçleşir. Bu nedenle ameliyat öncesinde odakların sayısını ve dağılımını ayrıntılı görüntülemeyle ortaya koyarım. Rapora her odağın ayrı ayrı ölçüsünün yazılmasını da istiyorum, çünkü bu bilgi sonraki kararlarda kullanılır.

Tümörün Göğüs Duvarına ya da Deriye Ulaşması Evreyi Nasıl Değiştirir?

Tümörün göğüs duvarına ya da deriye ulaşması, çapı ne olursa olsun evreyi üst basamağa taşır. Göğüs duvarı tutulumu, kaburgaların, kaburgalar arası kasların ve göğüs ön duvarındaki derin yapıların hastalığa katılması demektir. Meme dokusunun hemen altındaki büyük göğüs kasına değmek tek başına bu tanıma girmez. Deri tutulumunda ise deride yara açılması, düğümcükler ya da portakal kabuğu görünümü ortaya çıkar. Deride yalnız çekilme ya da meme başında içe dönme görülmesi evreyi değiştirmez. Bu ayrım küçük gibi görünse de tedavi sırasını doğrudan belirler. Deri ya da göğüs duvarı tutulumu saptanan hastalarda tedaviye çoğunlukla ilaçla başlarım. Ameliyatı hastalık geriledikten sonraya bırakmak hem cerrahi sınırı hem de kapatma seçeneklerini rahatlatır. Muayenede bu bulguları ararken memeyi hem yatar hem otururken değerlendiririm.

Küçük Tümörde Lenf Bezi Tutulumu Evreyi Boyuttan Bağımsız Yükseltir mi?

Küçük tümörde bile lenf bezi tutulumu evreyi boyuttan bağımsız biçimde yükseltir. Evreleme üç ölçütü birlikte okur ve bunlardan biri tek başına basamağı değiştirebilir. Koltuk altında tutulan bez sayısı arttıkça evre daha üst basamağa çıkar. Köprücük kemiği çevresindeki bezlerin tutulması da aynı biçimde değerlendirilir. Bu nedenle küçük bir kitle saptandığında koltuk altını ayrıca inceliyorum. İnceleme elle muayeneyle başlar, ultrasonografiyle sürer ve kuşkulu bezden iğneyle örnek alınır. Ameliyat sırasında bekçi lenf bezinin çıkarılıp incelenmesi bu değerlendirmeyi tamamlar. Kitle küçük diye koltuk altını atlamak, hastalığın gerçek yaygınlığını gizler. Erken tanının önemi sayfasında küçük tümörlerde bile inceleme düzeninin neden eksiksiz yürütüldüğünü anlattım.

Ameliyat Öncesi İlaç Tedavisi Alanlarda Boyut Yeniden Nasıl Değerlendirilir?

Ameliyat öncesi ilaç tedavisi alan hastalarda boyut, tedavi bitiminde çıkarılan dokunun patoloji incelemesiyle yeniden değerlendirilir. Bu hastalarda evre iki kez yazılır; tedaviden önceki evre ve tedaviden sonraki evre ayrı ayrı kaydedilir. Tedavi sonrası evrenin önüne, ölçümün ilaç tedavisinin ardından yapıldığını gösteren bir harf eklenir. Ölçüm yapılırken geriye kalan canlı tümör hücrelerinin yayıldığı alan esas alınır. Tümör dağılarak küçüldüğünde alan geniş kalabilir, ancak içinde canlı hücre azdır. Bu tabloyu doğru okuyabilmek için patoloji uzmanının tedavi öyküsünü bilmesi gerekir. Tedaviden önce kitlenin içine işaretleyici yerleştirmek, yerin sonradan bulunmasını kolaylaştırır. Görüntülemede kitle tümüyle kaybolsa bile ameliyat yine de yapılır. Meme kanseri sayfasında tedavi sırasının nasıl kurulduğunu genel çerçevesiyle ele aldım.

Tıbbi inceleme: · Yayımlanma:

Sık sorulan sorular

Tümör boyutu raporda hangi birimle yazılır?
Tümör çapı patoloji raporunda santimetre ya da milimetre olarak bildirilir. Ölçüm kitlenin en geniş çapından alınır ve gerektiğinde üç boyutlu olarak yazılır. Raporda birden çok ölçü varsa evrelemede en geniş olanı kullanılır.
Görüntülemedeki ölçü ile ameliyat raporundaki ölçü tutmazsa hangisi geçerlidir?
Ameliyat yapılmış hastalarda geçerli ölçü, patoloji incelemesinde bildirilen çaptır. Görüntüleme ölçüsü ameliyat öncesi planlama için kullanılır. İki ölçü arasındaki küçük farklar beklenen bir durumdur ve hata anlamına gelmez.
Tümörün çevresindeki kanal içi hastalık boyuta eklenir mi?
Evrelemede esas alınan ölçü, kanal duvarını aşmış olan tümörün çapıdır. Çevrede kanal içinde kalmış hastalık varsa bu ayrı bir satır olarak bildirilir. Kanal içi yayılım evreyi değiştirmez, ancak cerrahi sınır kararını etkiler.
Evre sayısı büyüdükçe ameliyatın genişliği artar mı?
Ameliyatın genişliğini evre sayısı tek başına belirlemez. Kitlenin memedeki dağılımı, meme hacmiyle ilişkisi ve odak sayısı kararı doğrudan etkiler. İleri evredeki bir hastada tedaviye ilaçla başlanarak ameliyat daha sınırlı tutulabilir.
Boyut ölçüsü ameliyat türünü tek başına belirler mi?
Ameliyat türü, kitlenin çapı ile memenin hacmi arasındaki ilişkiye bakılarak seçilir. Küçük bir memede orta boy bir kitle koruyucu ameliyata uygun olmayabilir. Aynı çaptaki kitle daha geniş bir memede rahatlıkla çıkarılabilir.
Manyetik rezonans her hastada boyut ölçümü için istenir mi?
Manyetik rezonans incelemesini her hastada istemiyorum. Yoğun meme dokusu, çok odaklı hastalık kuşkusu ve ameliyat öncesi ilaç tedavisi planlanan durumlar başlıca isteme nedenlerimdir. Yöntem iyi huylu bulguları da sık gösterdiği için gereksiz kullanımı ek inceleme doğurur.
Ele gelen kitlenin büyüklüğü gerçek tümör çapını verir mi?
Elle yapılan muayenede algılanan büyüklük çoğu kez gerçek çaptan farklıdır. Kitlenin çevresindeki sertleşmiş doku parmağa daha büyük bir yapı gibi gelir. Bu nedenle ölçüyü muayeneyle değil görüntülemeyle kaydederim.
Evre raporda hangi harflerle gösterilir?
Evrelemede tümörün çapı T, lenf bezlerinin durumu N, uzak organ tutulumu ise M harfiyle gösterilir. Her harfin yanındaki sayı o başlıktaki yaygınlığı anlatır. Üç harfin birleşimi hastalığı sıfırdan dörde uzanan bir evre grubuna yerleştirir.
Kanal içinde kalmış hastalıkta boyut nasıl yazılır?
Kanal duvarını aşmamış hastalıkta da yayılımın uzunluğu raporda bildirilir. Bu ölçü evre grubunu değiştirmez, çünkü hastalık kanalın içinde kalmıştır. Yine de ölçü cerrahi sınır ve ışın tedavisi kararlarında kullanılır.
Ameliyattan sonra evre neden yeniden yazılır?
Ameliyattan önce yazılan evre görüntüleme ve muayene bulgularına dayanır. Ameliyattan sonra ise çıkarılan doku ve lenf bezleri doğrudan incelenir. İki değerlendirme birbirini tamamlar ve tedavi planı son evreye göre kurulur.
İki ayrı odak arasındaki uzaklık evreyi etkiler mi?
Odaklar arasındaki uzaklık evre grubunu değiştirmez. Bu bilgi ameliyat planında kullanılır, çünkü odakların dağılımı koruyucu cerrahiye uygunluğu belirler. Odaklar birbirinden uzaksa tek bir kesiyle temiz sınır elde etmek güçleşir.
Tümör çapı zaman içinde ne kadar hızlı büyür?
Büyüme hızı tümörün alt tipine ve derecesine göre belirgin biçimde değişir. Yavaş seyreden tümörler aylar içinde belirgin bir değişiklik göstermeyebilir. Bu değişkenlik nedeniyle tanı konduktan sonra tedaviyi gereksiz yere ertelemeyi doğru bulmuyorum.

Kaynakça

Bu içerik, aşağıdaki uluslararası otoriter tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.

  1. National Cancer Institute (NCI) — Breast Cancer
  2. World Health Organization (WHO) — Breast Cancer
  3. PubMed — Breast cancer surgery
  4. StatPearls (NCBI Bookshelf) — Breast Cancer
  5. MedlinePlus — Breast Cancer