Meme Kanserinde Uzak Yayılım Nasıl Araştırılır?
Uzak yayılım araştırmasında kemik, akciğer ve karaciğer öncelikle incelenir. Hangi görüntülemenin kime istendiğini ve küçük odakların anlamını anlattım.
Meme kanseri tanısı konan hastalarımın en çok merak ettiği konu, hastalığın başka bir organa ulaşıp ulaşmadığıdır. Uzak yayılım araştırması, hastanın yakınmalarına ve hastalığın evresine göre seçilen görüntüleme ve kan incelemeleriyle yürütülür. Her hastada bütün vücudu tarayan bir inceleme yapılmaz; kapsam tabloya göre belirlenir. Erken evrede ve yakınması bulunmayan hastalarda geniş tarama gereksiz işlem ve gecikme doğurur. Bu yazıda hangi organların öncelikle incelendiğini, akciğer ve karaciğer için hangi yöntemin seçildiğini, kan değerlerinin ne anlattığını ve küçük odakların nasıl yorumlandığını anlatıyorum.
Uzak Yayılım Taramasında Hangi Organlar Öncelikle İncelenir?
Uzak yayılım taramasında öncelikle kemikler, akciğerler ve karaciğer incelenir. Bu üç bölge meme kanserinin en sık ulaştığı alanlardır. Kemikler arasında omurga, leğen kemiği, kaburgalar ve uzun kemiklerin üst uçları öne çıkar. Beyin incelemesi her hastada istenmez; baş ağrısı, görme bozukluğu ya da denge sorunu gibi bulgular varsa yapılır. Taramanın kapsamını evre, tümörün alt tipi ve hastanın yakınmaları birlikte belirler. Erken evrede saptanmış, yakınması olmayan hastalarda geniş tarama ek bir bilgi getirmez. İleri evrede ya da koltuk altında yaygın tutulum bulunan hastalarda ise tarama baştan geniş tutulur. Hangi incelemeyi neden istediğimi hastama ayrıntılı biçimde anlatıyorum. Erken tanının önemi sayfasında evrenin bu kararı nasıl belirlediğini ele aldım.
Akciğer ve Karaciğer İncelemesinde Hangi Görüntüleme Seçilir?
Akciğer ve karaciğer incelemesinde ilk seçenek çoğunlukla bilgisayarlı tomografidir. Karaciğer için ultrasonografi de kullanılır ve kolay ulaşılabilir bir yöntemdir. Ultrasonografide kuşkulu bir odak görülürse inceleme tomografiyle ya da manyetik rezonansla sürdürülür. Akciğer grafisi tek başına yeterli bir tarama sağlamaz, çünkü küçük odaklar grafide seçilmez. Kemik taraması için sintigrafi kullanılır ve bu inceleme bütün iskeleti tek seferde gösterir. Belirli hastalarda üç bölgeyi birlikte değerlendiren bütün vücut incelemesi yeğlenir. Yöntem seçerken hastanın böbrek işlevini ve ilaç alerjisi öyküsünü de hesaba katarım. Gebelikte ışın kullanan incelemelerden kaçınır, ultrasonografiyi ve manyetik rezonansı öne alırım. İnceleme sayısını artırmak yerine doğru incelemeyi seçmeyi önemsiyorum.
Kandaki Karaciğer ve Kemik Değerleri Neden İstenir?
Kandaki karaciğer ve kemik değerleri, görüntülemeye yön verecek ilk ipuçlarını verdiği için istenir. Karaciğer işlevini gösteren enzimler ve bilirubin düzeyi bu grubun başında gelir. Kemik yıkımıyla ilişkili enzim ile kalsiyum düzeyi de aynı istemde yer alır. Bu değerlerin yükselmesi tek başına yayılım anlamına gelmez. Karaciğer enzimleri yağlanmada, ilaç kullanımında ve safra yolu hastalıklarında da yükselir. Kemikle ilişkili enzim ise kırık iyileşmesinde ve kemik erimesinde artabilir. Bu nedenle yüksek bir değeri her zaman görüntülemeyle birlikte okurum. Değerler olağan çıktığında da yakınması süren hastada incelemeyi sürdürürüm. Kan testleri görüntülemenin yerine geçmez, yalnız onu yönlendirir.
Görüntülemede Saptanan Küçük Odak Her Zaman Yayılım Anlamına Gelir mi?
Görüntülemede saptanan küçük odak her zaman yayılım anlamına gelmez. Karaciğerde görülen küçük odakların büyük bölümü kist ya da iyi huylu damar yumağıdır. Akciğerde rastlanan küçük düğümcükler geçirilmiş iltihapların izi olabilir. Kemik sintigrafisinde tutulum gösteren alanlar eski kırıklara ya da eklem kireçlenmesine bağlı olabilir. Bu nedenle tek bir görüntüye bakarak evreyi yükseltmiyorum. Odağın sınırı, içyapısı ve zaman içindeki davranışı birlikte değerlendirilir. Kararsız kalınan durumlarda kısa aralıklı kontrol ya da doğrudan örnekleme isterim. Tedavi yönü değişecek hastalarda örnekleme özellikle önem taşır. Meme kanserinin belirtileri sayfasında hangi yakınmaların beklemeden değerlendirilmesi gerektiğini anlattım.
Yayılım Saptanırsa Ameliyat Planı Nasıl Yeniden Kurulur?
Yayılım saptanırsa ameliyat planı, hastalığın tümünü çıkarma hedefinden yakınmayı giderme hedefine kayar. Uzak yayılım bulunan hastalarda tedavinin temelini ilaç tedavisi oluşturur. Memedeki kitleye yönelik ameliyat bu tabloda ilk basamak olmaktan çıkar. Yine de kanayan, yara açmış ya da ağrı veren bir kitlede cerrahi gündeme gelir. Kemikteki bir odak kırık tehlikesi yaratıyorsa yerel girişim planlanır. Kararı ilaç tedavisini yürüten hekimle birlikte veriyor ve dosyayı tümör konseyinde tartışıyorum. Tedaviye yanıt alındığında ameliyat seçeneği yeniden değerlendirilebilir. Bu yeniden değerlendirmeyi görüntüleme bulguları ve hastanın genel durumu belirler. Meme kanseri sayfasında tedavi basamaklarının sırasını genel çerçevesiyle anlattım.
Tıbbi inceleme: Prof. Dr. Hakan Mersin · Yayımlanma:
Sık sorulan sorular
Her meme kanseri hastasına bütün vücut taraması yapılır mı?
Kemik sintigrafisi öncesinde hazırlık gerekir mi?
Tümör belirteçleri yayılımı göstermek için yeterli midir?
Uzak yayılım taraması ne kadar sürede tamamlanır?
Yayılım taraması tedaviyi geciktirir mi?
Beyin incelemesi hangi yakınmalarda istenir?
Sırt ağrısı her zaman kemik yayılımını mı gösterir?
Yayılım taraması tedavi sırasında yinelenir mi?
Akciğerde görülen küçük düğümcük için ne yapılır?
Gebelikte uzak yayılım taraması nasıl yapılır?
Görüntülemede saptanan odaktan örnek almak gerekir mi?
Tarama sonucu temiz çıkarsa kontroller seyrekleşir mi?
Kaynakça
Bu içerik, aşağıdaki uluslararası otoriter tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.