Meme Kanserinde Nüks Hangi Dönemde Daha Sık Görülür?
Yineleme çoğunlukla ilk yıllarda görülür, hormon alıcısı olumlu hastalıkta ise yıllar sonra da çıkabilir. İzlemin neden sürdürüldüğünü anlattım.
Tedavisi tamamlanan hastalarımın hemen hepsi, hastalığın yeniden ortaya çıkıp çıkmayacağını sorar. Yinelemelerin büyük bölümü tanıdan sonraki ilk yıllarda görülür ve bu dönemde kontrolleri daha sık planlarım. Hormon alıcısı olumlu hastalıkta ise yineleme yıllar sonra da ortaya çıkabilir. Bu nedenle izlemi belirli bir yılda kesmiyor, aralıkları açarak sürdürüyorum. Bu yazıda yerel ve uzak yinelemenin zaman olarak nasıl ayrıldığını, geç yinelemenin nedenini, ameliyat izindeki değişikliklerin nasıl incelendiğini ve karşı memede çıkan tümörün nasıl değerlendirildiğini anlatıyorum.
Yerel Yineleme ile Uzak Yineleme Zaman Olarak Nasıl Ayrılır?
Yerel yineleme ile uzak yineleme, ortaya çıkış zamanları yönünden birbirinden belirgin biçimde ayrılır. Yerel yineleme çoğunlukla ilk beş yıl içinde, ameliyat alanında ya da kalan meme dokusunda görülür. Uzak yineleme ise kemikte, karaciğerde, akciğerde ya da beyinde ortaya çıkar. Uzak yinelemelerin bir bölümü de aynı erken dönemde görülür, ancak dağılımı daha geniş bir zamana yayılır. Erken dönemde kontrolleri sık planlar ve muayeneyi her seferinde iki taraflı yaparım. Beşinci yıldan sonra yineleme sıklığı azalır, ancak sıfıra inmez. Hormon alıcısı olumlu hastalarda geç dönemde ortaya çıkan yinelemeler bilinen bir durumdur. Bu nedenle izlem takvimini tek bir sayıya değil, hastalığın alt tipine göre kuruyorum. Meme kanseri sayfasında hastalığın seyrini genel çerçevesiyle anlattım.
Hormon Olumlu Kanserlerde Yineleme Neden Yıllar Sonra Görülebilir?
Hormon olumlu kanserlerde yineleme, hücrelerin yavaş bölünmesi nedeniyle yıllar sonra görülebilir. Bu alt tipte tümör hücreleri hormon uyarısıyla beslenir ve bölünme hızları düşüktür. Yavaş bölünen bir hücre uzun süre sessiz kalabilir ve görüntülemede seçilmez. Vücutta uykuya geçmiş gibi duran bu hücreler yıllar sonra yeniden çoğalmaya başlayabilir. Hormon engelleyici tedavinin uzun yıllar sürdürülmesinin nedeni de budur. Tedavi tamamlandıktan sonra bile izlemi sürdürmeyi gerekli buluyorum. Geç yinelemenin ilk belirtisi çoğu kez inatçı bir sırt ya da kalça ağrısıdır. Bu tür ağrılarda dinlenmeyle geçmeme ve geceleri artma özelliklerini ayrıca sorgularım. Meme kanserinin belirtileri sayfasında hangi yakınmaların beklemeden değerlendirilmesi gerektiğini anlattım.
Ameliyat İzinde Fark Edilen Küçük Kabartı Nasıl İncelenir?
Ameliyat izinde fark edilen küçük kabartı, elle muayene ve ultrasonografi ile incelenir. İz çevresindeki kabartıların büyük bölümü dikiş maddesine verilen tepkiden ya da yağ dokusunun sertleşmesinden kaynaklanır. Ameliyattan sonraki aylarda oluşan bu sertlikler zamanla küçülür ve yumuşar. Buna karşılık büyüyen, deriye yapışan ya da rengi değişen bir kabartı ayrı biçimde ele alınır. Ultrasonografide kuşkulu görünen kabartıdan iğneyle örnek alırım. Işın tedavisi görmüş dokuda değişiklikler daha güç yorumlanır ve bu durumda manyetik rezonans yardımcı olur. Kabartının ilk fark edildiği tarihin ve boyutunun kayda geçirilmesini istiyorum. Karşılaştırma yapabilmek için önceki kontrollerdeki görüntüleri de yanımda bulunduruyorum. Erken tanının önemi sayfasında izdeki değişikliklerin neden ertelenmeden değerlendirildiğini anlattım.
Karşı Memede Çıkan Yeni Tümör Yineleme Sayılır mı?
Karşı memede çıkan yeni tümör yineleme sayılmaz; yeni bir hastalık olarak kabul edilir. Bu ayrım yalnız adlandırmayla ilgili değildir, tedavi planını da baştan kurar. Yeni tümör kendi evresi, kendi alt tipi ve kendi patoloji raporuyla değerlendirilir. Önceki hastalığın tedavisi bu yeni kararı doğrudan belirlemez. Ayrımı yaparken patoloji uzmanı iki tümörün doku yapısını ve alıcı durumunu karşılaştırır. Aynı özellikleri taşıyan ve karşı memeye ulaşmış bir hastalık ise yayılım olarak değerlendirilir. Bu nedenle kontrollerde iki memeyi de aynı özenle muayene ediyorum. Tek meme ameliyatı geçirmiş hastalarda karşı memenin görüntüleme takvimi aksatılmadan sürdürülür.
Yineleme Saptandığında Önceki Ameliyat Alanı Nasıl Değerlendirilir?
Yineleme saptandığında önceki ameliyat alanı, hem görüntülemeyle hem de doku örneklemesiyle yeniden değerlendirilir. İlk adım, yeni bulgunun eski ameliyat izine mi yoksa kalan meme dokusuna mı yerleştiğini belirlemektir. Işın tedavisi uygulanmış bir alanda doku sertleştiği için muayene bulgusu yanıltıcı olabilir. Bu nedenle değerlendirmeye ultrasonografiyle başlar, gerektiğinde manyetik rezonans eklerim. Yeniden örnekleme yapılmadan tedavi planı kurmuyorum, çünkü alıcı durumu ilk tanıdakinden farklı çıkabilir. Yeni alınan örnekte hormon alıcıları ve hedefe yönelik tedavi göstergeleri yeniden çalışılır. Koruyucu ameliyat geçirmiş hastada yineleme saptandığında memenin tümüyle alınması gündeme gelir. Daha önce memesi alınmış hastalarda ise göğüs duvarındaki odak ile koltuk altı birlikte ele alınır. Kararı yalnız cerrahi açıdan değil, ilaç ve ışın tedavisini yürüten hekimlerle birlikte veriyorum.
Tıbbi inceleme: Prof. Dr. Hakan Mersin · Yayımlanma:
Sık sorulan sorular
Yineleme hangi yakınmalarla ortaya çıkar?
İzlem kontrolleri kaç yıl sürdürülür?
Yineleme kontrolünde hangi tetkikler istenir?
Ameliyat sonrası ağrı yinelemeyi mi gösterir?
Hormon engelleyici ilacı erken bırakmak yinelemeyi etkiler mi?
Kilo alımı yineleme üzerinde etkili midir?
Yineleme saptanan hastada ameliyat yine yapılır mı?
Koltuk altında yeniden şişlik olması ne anlama gelir?
Işın tedavisi görmüş bölgede yineleme olur mu?
Memesi alınmış hastada yineleme nerede görülür?
Yineleme izleminde kan testleri yeterli midir?
Yinelemeyi azaltmak için yaşam düzeninde ne değişmeli?
Kaynakça
Bu içerik, aşağıdaki uluslararası otoriter tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.