Kızılırmak Mah. 1450. Sok. No:13, Çukurambar / Ankara 0312 911 77 77
Sağlık Rehberi

Menopoz Hormon Tedavisi Meme Kanseri Riskini Etkiler mi?

Menopoz hormon tedavisi meme dokusunu süresine ve içeriğine göre etkiler. Tarama düzenini ve tedavi kesildikten sonraki gidişi anlattım.

Menopoz döneminde hormon desteği kullanan kadınların en çok merak ettiği konu, bu tedavinin meme kanseri riskini değiştirip değiştirmediğidir. Menopoz hormon tedavisi meme dokusunu hormona yeniden maruz bıraktığı için riski bir ölçüde etkiler. Bu etkinin büyüklüğünü tedavinin süresi, içeriği ve başlandığı yaş belirler. Kısa süreli ve düşük dozlu kullanım ile yıllarca süren kullanım aynı çerçevede değerlendirilmez. Tedaviyi, yakınmaların ağırlığı ile taşınan yük karşılaştırılarak planlarım. Bu yazıda sürenin etkisini, tek ve çift hormonlu tedavilerin farkını, tarama düzenini ve tedavi kesildikten sonra riskin nasıl seyrettiğini anlatıyorum.

Hormon Tedavisinin Süresi Riski Nasıl Etkiler?

Hormon tedavisinin süresi, meme dokusunun uyarı altında kaldığı toplam zamanı belirlediği için riski doğrudan etkiler. Menopozda yumurtalık hormonlarının salgısı azalır ve meme bezindeki hücre etkinliği geriler. Dışarıdan verilen hormon bu etkinliği yeniden canlandırır. Birkaç yılla sınırlı kalan kullanımda dokudaki değişiklik belirgin olmaz. Tedavinin süresi uzadıkça değişiklik kalıcılaşır ve izlemi sıklaştırmayı gerektirir. Bu nedenle tedaviyi yakınmaların sürdüğü en kısa süreyle sınırlı tutarım. Her yıl tedavinin sürdürülüp sürdürülmeyeceğini yeniden gözden geçiririm. Menopoz belirtileri hafiflediğinde dozu kademeli olarak azaltırım.

Tek Hormonlu ve Çift Hormonlu Tedavi Arasında Fark Var mıdır?

Tek hormonlu ve çift hormonlu tedavi arasında meme dokusu yönünden fark bulunur. Rahmi alınmış kadınlarda yalnız yumurtalık hormonu verilir. Rahmi yerinde olan kadınlarda ise rahim iç tabakasını korumak için ikinci bir hormon eklenir. Çift hormonlu düzende meme dokusundaki uyarı daha belirgin duruma gelir. Tek hormonlu tedavide meme üzerindeki etki daha sınırlı kalır. Bu ayrım, tedavi seçilirken kişinin geçirdiği ameliyatlara göre yapılır. Deri yoluyla uygulanan biçimlerin damar yükü farklıdır, ancak meme dokusu yönünden belirleyici olan yine süredir. Menopoz döneminde verilen hormon desteği ile meme kanserinde uygulanan hormon tedavisi birbirinden ayrılır.

Hormon Tedavisi Alanlarda Tarama Nasıl Yürütülür?

Hormon tedavisi alanlarda tarama, olağan takvime bağlı kalınarak ancak daha dikkatli biçimde yürütülür. Kırk yaşından sonra iki yılda bir yapılan mamografi bu kişilerde de geçerliliğini korur. Tedavi altındaki kadınlarda meme dokusu yoğunlaşabildiği için mamografiye ultrasonografi eklenir. Tedaviye başlamadan önce güncel bir görüntüleme isterim. Böylece sonraki çekimler için karşılaştırılabilir bir zemin oluşur. Tedavi sürerken ortaya çıkan yeni sertlik ya da meme başı akıntısı beklenmeden incelenir. Yıllık hekim muayenesini bu dönemde aksatmamalarını özellikle istiyorum. Erken tanının önemi sayfasında düzenli izlemin neden belirleyici olduğunu açıkladım.

Hormon Tedavisi Meme Yoğunluğunu Artırır mı?

Hormon tedavisi meme dokusunun yoğunluğunu bir bölüm kadında artırır. Bez ve bağ dokusu hormon uyarısıyla kalınlaşır. Yoğunlaşan doku mamografide beyaz bir zemin oluşturur. Aranan küçük değişiklikler de beyaz göründüğü için bu zemin içinde gizlenebilir. Bu durum çekimin okunmasını güçleştirir. Yoğunluk artışı saptanan kadınlarda incelemeye ultrasonografi eklerim. Yoğunluk değişikliği tek başına bir hastalık göstergesi sayılmaz. Tedavi kesildiğinde doku çoğunlukla eski görünümüne döner.

Tedavi Kesildikten Sonra Risk Zamanla Geriler mi?

Tedavi kesildikten sonra risk düzeyi sabit kalmaz ve zamanla geriler. Hormon uyarısı ortadan kalktığında meme bezindeki hücre etkinliği yavaşlar. Gerileme birkaç yıl içinde belirginleşir. Uzun süre tedavi almış kadınlarda bu süre daha da uzar. Tedavi bırakıldıktan sonra tarama düzeninden çıkılmasını doğru bulmam. Menopoz sonrası dönemde risk yaşla birlikte zaten yükselir. Bu nedenle mamografiyi tedavi almamış kadınlarla aynı takvimde sürdürürüm. Meme kanseri sayfasında hastalığın genel çerçevesini ele aldım.

Tıbbi inceleme: · Yayımlanma: · Son güncelleme:

Menopoz hormon tedavisine kaç yıl devam etmek uygun görülür?
Tedaviyi yakınmaların sürdüğü en kısa süreyle sınırlı tutarım. Süreyi her yıl yeniden gözden geçirir ve gereksinimin sürüp sürmediğine bakarım. Ateş basması ve uykusuzluk gibi yakınmalar hafiflediğinde dozu kademeli olarak azaltırım.
Ateş basmaları için hormonsuz seçenekler var mıdır?
Ateş basmalarını azaltan hormon içermeyen ilaç seçenekleri bulunur. Uyku düzeni, giysi seçimi ve ortam sıcaklığının ayarlanması da yakınmayı hafifletir. Hormon desteğini uygun bulmadığım kişilerde bu seçenekleri öne alırım.
Bitkisel menopoz ürünleri meme için güvenli sayılır mı?
Bitkisel ürünlerin bir bölümü hormon benzeri etki gösterir. Bu etki meme dokusuna ulaşan yükü artırabilir. İçeriği bilinmeyen ürünleri kullanmamanızı ve kullandığınız her ürünü bana bildirmenizi isterim.
Hormon desteği alırken hangi yakınmalar beklenmeden bildirilmelidir?
Memede yeni ortaya çıkan sertlik beklenmeden bildirilmelidir. Meme başından gelen kanlı akıntı, deride çekilme ve meme başında içe dönme de aynı gruba girer. Bu bulgularda kontrol randevusunu öne alırım.
Erken menopoza giren kadınlarda hormon desteği farklı mı değerlendirilir?
Erken menopoza giren kadınlarda hormon desteği daha geniş bir çerçevede ele alınır. Bu kişilerde tedavi, olağan menopoz yaşına kadar süren bir eksikliği karşılar. Meme yönünden değerlendirme yine aile öyküsü ve izlem bulgularına göre yapılır.
Meme kanseri geçirmiş kadın menopoz hormon desteği alabilir mi?
Meme kanseri geçirmiş kadınlarda hormon desteğini uygun bulmam. Bu kişilerde yakınmaları hormon içermeyen seçeneklerle karşılarım. Karar, izleyen onkoloji ekibiyle birlikte gözden geçirilir.
Vajinal yolla uygulanan düşük dozlu hormonlar meme dokusunu etkiler mi?
Vajinal yolla uygulanan düşük dozlu hormonların kana geçen miktarı sınırlı kalır. Bu nedenle meme dokusu üzerindeki etkileri ağızdan alınan biçimlerle aynı düzeyde görülmez. Yine de kullanımı kaydeder ve izlem planına yazarım.
Hormon desteği alırken mamografi aralığı kısaltılır mı?
Aralığı yalnız hormon desteği aldığı için kısaltmam. Meme dokusu belirgin biçimde yoğunlaşmışsa ya da önceki çekimde kararsız bir bulgu varsa aralığı öne çekerim. Bu kararı her kişide ayrı ayrı veririm.
Ailesinde meme kanseri bulunan kadın menopoz tedavisi görebilir mi?
Aile öyküsü tek başına tedaviyi kesin biçimde engellemez. Ancak bu kişilerde süreyi daha kısa tutar ve izlemi sıklaştırırım. Kalıtsal yatkınlık saptanmışsa hormon desteğini ilk sırada düşünmem.
Hormon desteğini birden kesmek doğru bir yaklaşım mıdır?
Desteği birden kesmek ateş basması ve uykusuzluk gibi yakınmaların yeniden şiddetlenmesine yol açar. Bu nedenle dozu kademeli olarak azaltmayı yeğlerim. Kesme süresini kişinin yakınmalarına göre planlarım.
Menopoz hormon tedavisi meme ağrısına yol açar mı?
Tedavinin ilk aylarında memede gerginlik ve hassasiyet duyulabilir. Bu yakınma çoğunlukla doz ayarlandıktan sonra hafifler. Tek bir noktada yerleşen ve geçmeyen ağrıyı ise ayrıca incelerim.
Tedavi sırasında memede kist gelişmesi beklenir mi?
Hormon desteği alan kadınlarda kist oluşumu görülebilir. Bu kistlerin çoğu basit yapıdadır ve izlem dışında bir işlem gerektirmez. İçinde katı bölüm bulunan kistlerde ise örnekleme yaparım.

Kaynakça

Bu içerik, aşağıdaki uluslararası otoriter tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.

  1. National Cancer Institute (NCI) — Breast Cancer
  2. World Health Organization (WHO) — Breast Cancer
  3. PubMed — Breast cancer surgery
  4. StatPearls (NCBI Bookshelf) — Breast Cancer
  5. MedlinePlus — Breast Cancer