Yerinde Kalan Meme Kanseri Ne Demektir?

Patoloji raporunda yerinde kalan kanser ifadesiyle karşılaşan hastalarım, bunun ne anlama geldiğini sorar. Yerinde kalan meme kanseri, kötü huylu hücrelerin süt kanalının ya da bezin kendi sınırları içinde kaldığı ve çevre dokuya geçmediği durumu anlatır. Bu hücreler kanalı çevreleyen ince zarı aşmadığı için lenf yoluna ve kan dolaşımına ulaşamaz. Hastalık bu aşamada yakalandığında tedavi çoğunlukla meme ile sınırlı kalır. Bu yazıda yerinde kalan kanserin yayılan biçimden nasıl ayrıldığını, mamografideki bulgusunu, cerrahi sınırın önemini ve koltuk altı değerlendirmesini anlatıyorum.

Yerinde Kalan Kanser Yayılan Kanserden Nasıl Ayrılır?

Yerinde kalan kanser, yayılan kanserden hücrelerin kanal zarını aşıp aşmadığına bakılarak ayrılır. Süt kanalının içini döşeyen hücrelerin altında ince bir taban zarı bulunur. Bu zar, kanalın içi ile çevresindeki dokuyu birbirinden ayıran bir sınır oluşturur. Kötü huylu hücreler zarın gerisinde kaldığı sürece hastalık yerinde kabul edilir. Zarı aşan hücreler çevre dokuya girdiğinde hastalık yayılan biçime geçer. Bu ayrımı yalnız patoloji incelemesi yapabilir. Görüntüleme bulguları ayrım için ipucu verse de kesin sonucu tek başına vermez. Ayrım, ameliyatın genişliğini ve sonrasındaki tedaviyi doğrudan belirler. Meme kanseri türleri sayfasında bu ayrımı türler üzerinden ayrıntılı biçimde anlattım.

Yerinde Kalan Kanser Mamografide Hangi Bulguyla Yakalanır?

Yerinde kalan kanser mamografide çoğunlukla ince kireçlenme odaklarıyla yakalanır. Kanal içinde çoğalan hücrelerin bir bölümü beslenemeyip ölür. Ölen hücrelerin bıraktığı artıklarda kalsiyum birikir. Bu birikintiler mamografide toplu iğne başından küçük beyaz noktalar biçiminde görülür. Noktaların biçimi, büyüklük farkı ve kümelenme düzeni değerlendirmede belirleyici olur. Bir çizgi boyunca dizilen ya da dallanan kümeler kanal içi yerleşimi düşündürür. Bu bulgu elle muayenede çoğunlukla ele gelmez. Yerinde kalan kanserlerin önemli bir bölümü bu nedenle tarama sırasında saptanır. Erken tanının önemi sayfasında taramanın bu katkısını açıkladım.

Yerinde Kalan Kanserde Cerrahi Sınır Neden Önemsenir?

Yerinde kalan kanserde cerrahi sınır, hastalığın memede geride kalıp kalmadığını gösterdiği için önemsenir. Kanal içi hastalık meme içinde dallanarak ilerler. Bu dallanma elle ya da gözle izlenemez. Çıkarılan dokunun kenarında hastalıklı hücre bulunması, memede odak kaldığını düşündürür. Patolog, çıkarılan parçanın kenarlarını boyayarak sınırı ölçer. Sınırda hücre görülürse aynı bölgeden yeniden parça alınır. Yeterli sınır elde edilemeyen kişilerde ameliyatın genişletilmesi gündeme gelir. Sınırın yeterliliği, ameliyat sonrası ışın tedavisinin planlanmasında da yol gösterir.

Yerinde Kalan Kanserde Koltuk Altı Örneklemesi Gerekir mi?

Yerinde kalan kanserde koltuk altı lenf bezlerinden örnekleme çoğu kişide gerekmez. Hastalık kanal sınırını aşmadığı için lenf yoluna geçiş beklenmez. Bu nedenle meme koruyucu ameliyat yapılan kişilerde koltuk altına dokunmam. Tüm memenin alındığı ameliyatlarda ise durum değişir. Meme çıkarıldıktan sonra bekçi lenf bezini bulmak olanaksız duruma gelir. Bu nedenle memenin tümünün alındığı girişimlerde örneklemeyi aynı seansta yaparım. Geniş alana yayılmış ya da ele gelen kitle oluşturmuş hastalıkta da örnekleme planlarım. Kararı ameliyat öncesi görüntüleme ve biyopsi sonucuna göre veririm.

Ameliyat Sonrası Patolojide Yayılan Odak Çıkarsa Ne Değişir?

Ameliyat sonrası patoloji incelemesinde yayılan bir odak çıkarsa tedavi planı yeniden kurulur. Biyopsi yalnız iğnenin girdiği noktayı örnekler. Çıkarılan dokunun tümü incelendiğinde daha önce görülmeyen bir odak ortaya çıkabilir. Bu durumda hastalık, yayılan meme kanseri olarak ele alınır. Koltuk altı değerlendirmesi yapılmamışsa ikinci bir girişim gündeme gelir. Odağın büyüklüğü ve hücre özellikleri sonraki tedaviyi belirler. Hormon reseptörü ve diğer belirteçler bu aşamada yeniden incelenir. Hastalarıma, ameliyat öncesi sonucun değişebileceğini baştan anlatırım.