Önleyici Mastektomi Kimlere Önerilir?

Ailesinde meme kanseri yoğun biçimde görülen hastalarım, hastalık ortaya çıkmadan önce meme dokusunun alınıp alınamayacağını sorar. Önleyici mastektomi, yalnız yüksek risk taşıyan seçilmiş kişilerde gündeme gelen bir girişimdir. Kararı tek bir test sonucu değil; aile öyküsü, gen incelemesi, kişinin yaşı, doğurganlık planı ve izlemin güvenilirliği birlikte belirler. Bu ameliyat riski belirgin biçimde azaltır, ancak sıfıra indirmez. Bu yazıda kararın nasıl verildiğini, karşı memenin alınması tartışmasını, ameliyattan önce istenen incelemeleri, dokunun tümüyle alınamama nedenini ve sonraki izlemi anlatıyorum.

Kalıtsal Gen Değişikliği Taşıyanlarda Karar Nasıl Verilir?

Kalıtsal gen değişikliği taşıyan kişilerde önleyici cerrahi kararı, tek bir test sonucuna değil bütün tabloya bakılarak verilir. Değerlendirmeye ailedeki hastalık öyküsü, hastalığın görüldüğü yaşlar ve kişinin kendi yaşı girer. Gen değişikliğinin türü de önemlidir, çünkü her değişiklik aynı düzeyde risk taşımaz. Kişinin çocuk sahibi olma planı ve emzirme isteği takvimi doğrudan etkiler. Cerrahi dışında sıkı izlem seçeneği de masaya konur; bu seçenekte görüntüleme aralıkları kısaltılır ve inceleme yöntemleri çeşitlendirilir. Kararı acele vermemeyi, kişiye düşünmesi için zaman tanımayı yeğliyorum. Genetik danışmanlık görüşmesinin cerrahi görüşmeden önce yapılmasını isterim. Sonunda tercih kişinin kendisine aittir ve her iki yolun da izlenebilir olduğunu açıkça anlatıyorum.

Bir Memesinde Kanser Olanda Diğer Memenin Alınması Neye Göre Tartışılır?

Bir memesinde kanser saptanan kişide diğer memenin alınması, karşı memedeki yeni bir hastalık olasılığına ve izlemin güvenilirliğine göre tartışılır. Kalıtsal gen değişikliği taşıyan kişilerde bu seçenek daha erken gündeme gelir. Genç yaşta hastalanmış ve ailesinde yoğun öykü bulunan kişilerde de konuşulur. Meme dokusu çok yoğun olan ve görüntülemeyle güvenli izlenemeyen kişilerde tartışma ayrı bir boyut kazanır. Buna karşılık her hastada karşı memenin alınması gerekmez ve bu girişim yaşam süresine katkı sağlamayabilir. Karşı memenin alınması ikinci bir ameliyat, ikinci bir iyileşme dönemi ve uyum sorunu getirir. Kararı verirken kişinin kaygı düzeyini de hesaba katıyorum, ancak yalnız kaygıya dayanan bir istekte önce izlem seçeneğini ayrıntılı anlatıyorum. Önleyici mastektomi sayfasında bu tartışmanın ölçütlerini sıraladım.

Önleyici Cerrahi Öncesi Hangi Görüntüleme ve Danışmanlık İstenir?

Önleyici cerrahi öncesinde güncel meme görüntülemesi ile genetik danışmanlık isterim. Görüntülemede amaç, halihazırda var olan bir hastalığın gözden kaçmamasıdır. Bu nedenle mamografi ve ultrasonografiye çoğu kişide manyetik rezonans incelemesi de eklenir. Genetik danışmanlıkta test sonucunun anlamı, aile bireyleri için taşıdığı bilgi ve izlem seçenekleri konuşulur. Ameliyatın kapsamı ve onarım seçenekleri ayrı bir görüşmede ele alınır. Ruhsal destek görüşmesini de sürecin bir parçası sayıyorum. Doğurganlık ve emzirme konusundaki beklentiler önceden konuşulmalıdır. Tüm bu adımlar tamamlanmadan ameliyat tarihi vermiyorum.

Meme Dokusunun Tamamının Alınamaması Neden Söz Konusudur?

Meme dokusunun tamamının alınamaması, bezin deri altında ince bir tabaka durumunda yayılmasından kaynaklanır. Meme bezi keskin sınırlı bir organ değildir; köprücük kemiği altından kaburgaların alt kenarına, göğüs kemiğinden koltuk altına kadar uzanır. Cerrahi sırasında deri kanlanmasını korumak için deri altında ince bir tabaka bırakmak gerekir. Bu tabakanın içinde gözle görülmeyen bez adacıkları kalabilir. Koltuk altına uzanan kuyruk bölümü de tümüyle temizlenemeyebilir. Bu nedenle önleyici cerrahi riski azaltır, ancak sıfırlamaz. Durumu ameliyattan önce açıkça anlatıyorum, çünkü beklentinin gerçekle örtüşmesi sonradan yaşanan kırgınlığı önler. Geride kalan doku nedeniyle ameliyattan sonra da muayene sürdürülür.

Önleyici Cerrahiden Sonra Göğüs Duvarı Muayenesi Ne Sıklıkla Yapılır?

Önleyici cerrahiden sonra göğüs duvarı muayenesini çoğu kişide yılda bir kez yapıyorum. İlk yılda iyileşmeyi izlemek için daha sık kontrol veririm. Muayenede deri altındaki düğümler, kesi çizgisi ve koltuk altı elle değerlendirilir. Onarım yapılmış kişilerde protez ya da aktarılan doku çevresi ayrıca gözden geçirilir. Bu grupta düzenli mamografi çoğunlukla gerekmez, çünkü taranacak bez dokusu kalmamıştır. Elle ya da görüntülemeyle kuşkulu bir bulgu saptanırsa hedefli ultrasonografi isterim. Kendi kendine göğüs duvarı muayenesini de öğretiyorum ve ayda bir yinelemenizi istiyorum. İki kontrol arasında yeni bir sertlik, kızarıklık ya da deri değişikliği fark edilirse beklenmeden başvurulmalıdır. Meme başı koruyucu mastektomi ve cilt koruyucu mastektomi sayfalarında bu izlemin ayrıntılarını anlattım.