Tiroid Bezinin Bağışıklık Kaynaklı İltihabı Nedir?

Tiroid antikorları yüksek çıkan kişiler bu sonucun ne anlama geldiğini sorar. Tiroid bezinin bağışıklık kaynaklı iltihabı, savunma sisteminin kendi bez dokusunu yabancı gibi tanıyarak ona karşı antikor üretmesiyle gelişen bir hastalıktır. Süreç çoğunlukla yavaş ilerler ve yıllar boyunca hiçbir yakınma vermeden sürer. Zamanla bez dokusu yıprandıkça hormon üretimi azalır ve yetersizlik tablosu ortaya çıkar. Bu yazıda hastalığın nasıl geliştiğini, kanda ve ultrasonda hangi bulguların görüldüğünü ve izlemin nasıl yürütüldüğünü anlatıyorum.

Bağışıklık Sistemi Tiroid Dokusuna Neden Saldırır?

Bağışıklık sistemi tiroid dokusuna, kendi hücrelerini yabancı gibi tanıdığı için saldırır. Savunma hücreleri olağan durumda vücudun kendi dokularını ayırt eder. Bu ayırt etme yeteneği bozulduğunda savunma kendi dokusuna yönelir. Tiroid bezinde bu yönelim, bez dokusuna göç eden savunma hücreleriyle başlar. Hücreler bez içinde yerleşerek küçük topluluklar oluşturur. Bu topluluklar hormon üreten kesecikleri yavaş yavaş zedeler. Kalıtsal yatkınlık, sürecin başlamasında önemli bir rol oynar. Ailesinde tiroid hastalığı bulunan kişilerde sıklık belirgin biçimde yükselir. Kadınlarda erkeklerden daha sık görülür ve doğum sonrası dönemde ortaya çıkma eğilimi artar. Tiroid bezi ve görevleri sayfasında bezin olağan çalışmasını anlattım.

Kanda Bakılan Tiroid Antikorları Neyi Gösterir?

Kanda bakılan tiroid antikorları, savunma sisteminin bez dokusuna karşı ürettiği proteinleri gösterir. En sık bakılan antikor, hormon yapımında görevli bir enzime karşı gelişen antikordur. İkinci antikor ise hormonun depolandığı proteine yönelir. Bu antikorların yüksek bulunması, iltihabın bağışıklık kaynaklı olduğunu destekler. Antikor düzeyi hastalığın ağırlığını göstermez ve tedaviyle izlenmesi gerekmez. Antikorların yüksek olması her kişide hormon bozukluğu anlamına gelmez. Hormonlar olağan olduğunda tedavi başlatılmaz, yalnız izlem sürdürülür. Antikor yüksekliği bulunan kişilerde yetersizliğin yıllar içinde gelişme eğilimi artar. Antikor sonucu tek başına değil, hormon değerleriyle birlikte okunur. Tiroid hormonları ve fonksiyon testleri sayfasında bu değerlerin birlikte nasıl yorumlandığını anlattım.

Ultrasonda Bezin Dokusu Hangi Görünümü Alır?

Ultrasonda bezin dokusu, olağan düzgün görünümünü yitirerek koyu ve benekli bir görünüm alır. Sağlıklı bez, ultrasonografide eşit dağılmış açık gri bir yapı verir. İltihap geliştikçe bu düzgünlük bozulur ve doku alacalı bir görünüm kazanır. Bez içinde ince çizgiler biçiminde bölmeler belirir. Bezin hacmi hastalığın başında bir miktar büyür, ilerleyen yıllarda ise küçülür. Kan akımı incelemesinde damarlanma artmış olarak görülür. Bu görünüm tek başına tanı koydurmaz ve kan testleriyle birlikte değerlendirilir. Benzer görünüm başka iltihabi tablolarda da ortaya çıkar. Ultrasonografide ayrıca nodül bulunup bulunmadığı araştırılır.

İltihabın Başlangıcında Geçici Hormon Yüksekliği Neden Görülür?

İltihabın başlangıcında geçici hormon yüksekliği görülür, çünkü zedelenen keseciklerden depolanmış hormon kana sızar. Tiroid bezi ürettiği hormonu kesecikler içinde depo eder. Savunma hücreleri bu kesecikleri zedelediğinde içerik kana boşalır. Kana geçen hazır hormon, kısa süreli bir fazlalık tablosu oluşturur. Bu dönemde çarpıntı, huzursuzluk ve terleme görülebilir. Tablo haftalar içinde kendiliğinden geriler. Depolanan hormon tükendiğinde üretim azalır ve değerler düşer. Bu nedenle hastalığın erken döneminde fazla çalışma ilacı başlamayı doğru bulmuyorum. Geçici yükseklikte çoğunlukla çarpıntıyı yatıştıran bir ilaç yeterli olur.

Hormonlar Normalken İzlem Hangi Aralıklarla Sürdürülür?

Hormonlar normalken izlem çoğu kişide yılda bir kez yapılan kan testiyle sürdürülür. İzlemde bakılan ilk değer, bezi uyaran hormonun düzeyidir. Bu değer yükselmeye başladığında aralığı kısaltırım. Gebelik planlayan kişilerde izlem çok daha sık yapılır. Gebelik döneminde bezin yükü arttığı için yetersizlik daha kolay ortaya çıkar. Yeni yakınma tanımlayan kişilerde takvimi beklemeden tahlil isterim. Boyunda büyüme ya da bası hissi gelişirse ultrasonografiyi yinelerim. Düzenli izlem, yetersizlik geliştiğinde tedaviye erken başlanmasını sağlar. Tiroid hastalıklarının belirtileri sayfasında hangi bulguların başvuru gerektirdiğini anlattım.