Tiroid Hormon Testleri Neyi Gösterir?

Tiroid testlerinin sonucunu elinde tutan kişilerin çoğu, bu değerlerin neyi gösterdiğini sorar. Tiroid hormon testleri, bezin ne kadar hormon ürettiğini ve bu üretimin beyin tabanından gelen uyarıyla nasıl dengelendiğini gösterir. Sonuç kâğıdında çoğunlukla üç değer yer alır. Bunlar bezi uyaran hormon ile kanda serbest dolaşan iki tiroid hormonudur. Bu üç değerin tek tek değil, birlikte okunması gerekir. Bu yazıda hangi değerin neyi anlattığını, testten önce nelere dikkat edilmesi gerektiğini ve sınırda çıkan sonuçların nasıl yönetildiğini anlatıyorum.

Serbest T4 ile Serbest T3 Ölçümleri Neyi Ayırt Eder?

Serbest T4 ile serbest T3 ölçümleri, bezin ürettiği iki ayrı hormonun kanda kullanılabilir bölümünü gösterir. Kandaki hormonun büyük bölümü taşıyıcı proteinlere bağlı durur ve bu bağlı bölüm hücrelere etki etmez. Serbest sözcüğü, proteine bağlanmamış ve dokuda iş görebilen bölümü anlatır. Serbest T4 bezin günlük üretimini yansıtan daha durağan bir göstergedir. Serbest T3 ise dokuda etkisini gösteren biçimdir ve düzeyi gün içinde daha çok oynar. T4 hormonunun bir bölümü karaciğerde ve böbrekte T3 biçimine çevrilir. Bu nedenle iki değer arasındaki uyumsuzluk, bezden çok bu çevrim basamağını düşündürür. Serbest hormon ölçümleri toplam hormon ölçümlerinden daha güvenilir bilgi verir, çünkü gebelik ve doğum kontrol hapı gibi durumlar taşıyıcı protein miktarını değiştirir. Tiroid hormonları ve fonksiyon testleri sayfasında her değerin ne anlattığını ayrıntılı biçimde anlattım.

TSH ile Hormon Düzeylerinin Birlikte Değerlendirilmesi Neden Gerekir?

TSH ile hormon düzeylerinin birlikte değerlendirilmesi gerekir, çünkü iki ölçüm birbirini tamamlayan ayrı bilgiler taşır. TSH, beyin tabanındaki salgı bezinin tiroide gönderdiği uyarıyı gösterir. Bu uyarı, kandaki hormon düzeyine göre sürekli ayarlanır. Hormon azaldığında uyarı artar, hormon çoğaldığında ise azalır. Bu ters ilişki nedeniyle TSH çoğu zaman hormonlardan önce değişir. Yalnız TSH bakılan bir tahlilde, bezin yeni gelişen bir sorunu gözden kaçabilir. Yalnız hormonlara bakılan bir tahlilde ise dengenin hangi yöne kaydığı anlaşılmaz. Beyin tabanındaki salgı bezinin kendi hastalıklarında iki ölçüm birbiriyle çelişir ve bu çelişki ancak birlikte okundukları zaman fark edilir. Bu nedenle hastalarımdan tahlil isterken üç değeri aynı kâğıtta görmeyi yeğliyorum.

Örnek Alınmadan Önce Tiroid İlacı İçilmeli midir?

Örnek alınmadan önce tiroid ilacının içilmemesini, kan verildikten hemen sonra alınmasını isterim. İlacın içilmesinden sonraki saatlerde kandaki hormon düzeyi geçici olarak yükselir. Bu yükselme gerçek bir doz fazlalığı gibi okunur ve gereksiz doz azaltmasına yol açar. Aynı durum TSH değerini etkilemez, çünkü bu değer haftalar içindeki ortalama duruma göre oluşur. Tahlil için aç kalmak zorunlu değildir, ancak sabah saatlerini yeğliyorum. Sabah alınan örnekler günden güne daha kolay karşılaştırılır. İlacı sabah içmeyi unutan kişilerin tahlili ertelemesine gerek yoktur. Kan verildikten sonra ilacın olağan saatinde alınması yeterlidir. İlaçların tiroid hormonlarına etkisi sayfasında bu konuyu ayrıntılı biçimde ele aldım.

Vitamin Takviyeleri Tiroid Test Sonuçlarını Etkileyebilir mi?

Vitamin takviyeleri tiroid test sonuçlarını etkileyebilir, bu nedenle kullandığınız bütün ürünleri bana bildirmenizi isterim. Saç ve tırnak için kullanılan karışımların bir bölümü yüksek miktarda B grubu vitamin içerir. Bu maddeler laboratuvar cihazının ölçüm yöntemine karışarak sonucu gerçekte olduğundan farklı gösterir. Böyle bir karışma sonucunda TSH olduğundan düşük, hormonlar ise olduğundan yüksek çıkabilir. Ortaya çıkan tablo bezin fazla çalıştığı izlenimi verir ve gereksiz inceleme doğurur. Bu nedenle takviyelerin tahlilden birkaç gün önce bırakılmasını isterim. İçinde iyot bulunan karışımlar ayrı bir başlık oluşturur, çünkü fazla iyot bezin çalışmasını doğrudan değiştirir. Kullanılan bütün takviyeler tahlil isteminden önce tek tek sorgulanır. Beklenmedik bir sonuçla karşılaştığımda ilk olarak bu olasılığı araştırırım.

Test Sonuçları Sınırda Çıkarsa Ölçüm Ne Zaman Yinelenir?

Test sonuçları sınırda çıkarsa ölçümü birkaç hafta sonra yinelerim. Tiroid değerleri gün içinde ve mevsimlere göre dalgalanır. Tek bir ölçümle karar vermek bu dalgalanmayı görmezden gelmek anlamına gelir. Yineleme için genellikle altı ile sekiz haftalık bir aralık bırakırım. Bu süre, bezin ve uyarı düzeninin yeni duruma oturması için gereken zamanı karşılar. İkinci ölçümü aynı laboratuvarda yaptırmanızı isterim, çünkü cihazlar arasındaki yöntem farkı sonucu bir miktar kaydırır. Araya giren ağır bir hastalık varsa ölçümü iyileşme dönemine ertelerim. İki ölçüm de sınırda kalırsa antikor incelemesi ekleyerek değerlendirmeyi derinleştiririm. Sınırda çıkan sonuçlar tek başına tedavi gerekçesi sayılmaz. Tiroid hastalıkları nelerdir sayfasında bu değerlerin hangi tablolarda nasıl değiştiğini anlattım.