Böbreküstü Bezi Kitlesi Ne Sıklıkla Takip Edilir?

Böbreküstü bezinde kitle saptanan hastalarımın en çok sorduğu konu, kontrollere ne sıklıkla geleceğidir. Takip aralığı tek bir kurala göre değil, kitlenin görüntüleme özellikleri ile hormon ölçümlerinin sonucuna göre belirlenir. İlk değerlendirmede iyi huylu görünen ve hormon üretmeyen kitlelerde aralık geniş tutulur. Görünümü kararsız kalan ya da hormon üretimi kuşkulu bulunan kitlelerde ise kontroller sıklaşır. Bu yazıda izlem takviminin nasıl kurulduğunu, ilk yılın neden ayrı ele alındığını, görüntüleme yönteminin nasıl seçildiğini ve takibin ne zaman sonlandırıldığını anlatıyorum.

İzlem Takviminde Görüntüleme ve Hormon Testi Nasıl Sıralanır?

İzlem takviminde görüntüleme ile hormon testi birbirini tamamlayacak biçimde sıralanır. İlk adımda kitlenin hormon üretip üretmediği araştırılır, çünkü bu yanıt takibin biçimini doğrudan değiştirir. Hormon ölçümleri kan ve idrar örnekleriyle yapılır ve ilk yılda yinelenir. Görüntüleme ise kitlenin ölçüsünü ve içyapısını izlemek için kullanılır. İki inceleme aynı randevuda toplanırsa kişinin hastaneye gelme sayısı azalır. Bu nedenle kontrol tarihlerini baştan yazar ve ikisini aynı güne denk getiririm. Hormon ölçümü olağan çıkan ve görüntülemesi değişmeyen kişilerde aralık zamanla açılır. Herhangi bir adımda kuşkulu sonuç çıkarsa takvim beklenmeden yenilenir. Adrenal bez hastalıkları ve cerrahisi sayfasında bu değerlendirmenin basamaklarını ayrıntılı biçimde anlattım.

İlk Yıl İçinde Görüntüleme Neden Daha Sık Yinelenir?

İlk yıl içinde görüntüleme daha sık yinelenir, çünkü kitlenin büyüme eğilimi en açık biçimde bu dönemde ortaya çıkar. Yeni saptanan bir kitlede geçmişe ait karşılaştırma görüntüsü çoğu kez bulunmaz. Kitlenin ne zaman oluştuğu bilinmediği için ilk ölçüm tek başına bir şey söylemez. İkinci görüntüleme yapıldığında elde iki nokta bulunur ve değişim hızı görülebilir. Bu nedenle ilk kontrolü göreli olarak kısa bir aralıkla planlıyorum. Ölçü değişmeden kaldığında bir sonraki aralığı açarım. Değişim saptandığında ise kitle yeniden ele alınır ve hormon ölçümleri yinelenir. İlk yılı sorunsuz tamamlayan kitlelerin çoğunda sonraki yıllarda da durum kararlı seyreder.

Takipte Tomografi ile Manyetik Rezonans Arasında Seçim Nasıl Yapılır?

Takipte tomografi ile manyetik rezonans arasındaki seçim, ilk incelemede kitlenin hangi yöntemle daha ayrıntılı görüldüğüne bakılarak yapılır. Bilgisayarlı tomografi kitlenin yağ içeriğini ve yoğunluğunu ölçmekte kullanışlı bulunur. Manyetik rezonans ise ışın taşımadığı için genç kişilerde ve uzun izlem gerektiren durumlarda öne çıkar. Böbrek işlevleri sınırlı olan kişilerde kullanılacak kontrast maddeyi ayrıca değerlendiririm. Gebelik döneminde ışın taşıyan incelemeleri istemem. İzlemin her basamağında aynı yöntemin kullanılmasını yeğliyorum, çünkü yöntem değiştiğinde ölçüler birebir karşılaştırılamaz. Karşılaştırmanın sağlıklı olabilmesi için eski görüntülerin saklanmasını da istiyorum. İki yöntemin birlikte istendiği durumlar seyrek kalır ve bunu yalnız görünüm kararsız kaldığında yaparım.

Boyutu Değişmeyen Kitlede Takip Sonlandırılabilir mi?

Boyutu değişmeyen kitlede takip, belirli bir süre boyunca kararlı seyir gösterildikten sonra sonlandırılabilir. Sonlandırma kararını tek bir görüntülemeye dayanarak vermem. Ardışık incelemelerde ölçünün ve içyapının aynı kalması gerekir. Hormon ölçümlerinin de bu süre boyunca olağan seyretmesi beklenir. İki koşul birlikte sağlandığında kişiyi olağan kontrol düzenine alırım. Takip sonlandırılsa bile tansiyon, kilo ve şeker değerlerinin gözden geçirilmesini sürdürürüm. Yeni bir yakınma ortaya çıkarsa değerlendirme beklenmeden yinelenir. Kalıtsal yatkınlık taşıyan kişilerde ise takibi sonlandırmayı doğru bulmuyorum.

Takipte Büyüme Saptanırsa Karar Nasıl Yeniden Değerlendirilir?

Takipte büyüme saptanırsa karar, kitlenin yeni ölçüsü ile hormon sonuçları birlikte gözden geçirilerek yeniden verilir. İlk adımda büyümenin gerçek olup olmadığını doğrularım, çünkü farklı cihazlarda alınan ölçüler bir miktar ayrışır. Aynı yöntemle yinelenen incelemede artış doğrulanırsa kitle yeni bir bulgu gibi ele alınır. Sınırın düzensizleşmesi, içyapının değişmesi ve kanlanmanın artması ayrıca değerlendirilir. Hormon ölçümleri bu aşamada yeniden istenir. Bulguların bir araya gelmesiyle cerrahi seçenek gündeme gelir. Kanser öyküsü bulunan kişilerde ayırıcı tanıya yayılım olasılığı da katılır. Böbreküstü bezine yayılan tümörler sayfasında bu olasılığın nasıl araştırıldığını ele aldım.