Stereotaksik Meme Biyopsisi Hangi Durumlarda Yapılır?
Stereotaksik biyopsi yalnız mamografide görülen kireçlenme kümelerinde uygulanır. Yöntemin seçim gerekçesini ve işlem adımlarını anlattım.
Mamografide kireçlenme kümesi saptanan hastalarım, bu bulgunun nasıl örnekleneceğini sorar. Stereotaksik meme biyopsisi, yalnız mamografide görülen ve ultrasonografide karşılığı bulunmayan bulgularda yapılır. En sık uygulandığı durum, ince kireçlenme odaklarının bir arada kümelenmesidir. Yapısal bozulma ve yalnız tek yönde görülen yoğunluk artışı da bu yöntemle örneklenir. Bu yazıda yöntemin neden seçildiğini, memenin nasıl sabitlendiğini, koordinatların nasıl hesaplandığını ve örneğin nasıl doğrulandığını anlatıyorum.
Stereotaksik Biyopsi Yalnız Mamografide Görülen Bulgularda Neden Seçilir?
Stereotaksik biyopsi, yalnız mamografide görülen bulgularda iğneyi hedefe yönlendirecek başka bir kılavuz bulunmadığı için seçilir. Ultrasonografi ses dalgasıyla çalışır ve ince kireçlenme odaklarını çoğu kez ayırt edemez. Elle muayenede de bu odaklar hissedilmez, çünkü boyutları milimetrenin altında kalır. Mamografi ise kireci belirgin biçimde gösterir ve bulgunun yerini iki ayrı açıdan verir. Stereotaksik düzenek bu iki açıyı birleştirerek hedefin derinliğini hesaplar. Böylece iğne, görülemeyen ama yeri bilinen bir noktaya güvenle ilerletilir. Yapısal bozulma ve tek yönde görülen yoğunluk artışı da aynı gerekçeyle bu yöntemle örneklenir. Bulgu ultrasonografide de görülüyorsa yöntemi değiştirir ve daha kolay uygulanan ultrason eşliğindeki biyopsiyi yeğlerim. Meme biyopsi yöntemleri sayfasında seçeneklerin tümünü karşılaştırdım.
İşlem Sırasında Meme Nasıl Konumlandırılır ve Sabitlenir?
İşlem sırasında meme, iki plaka arasında hafifçe sıkıştırılarak konumlandırılır ve işlem boyunca hareketsiz kalacak biçimde sabitlenir. Kişi kimi cihazlarda yüzüstü bir masaya yatar ve meme masadaki açıklıktan aşağı sarkar. Başka düzeneklerde ise kişi oturur durumda kalır ve meme mamografi cihazının plakaları arasına alınır. Yüzüstü düzenekte kişi iğneyi görmez ve bu durum kaygıyı azaltır. Oturarak yapılan işlemde baş dönmesi olasılığı biraz daha yüksektir, bu yüzden kişiyi işlem boyunca izlerim. Sıkıştırma, mamografi çekimindeki kadar güçlü uygulanmaz. Amaç görüntüyü inceltmek değil, memeyi sabit tutmaktır. Deri temizlendikten sonra giriş noktasına bölgesel uyuşturma yapılır ve işlem boyunca hareketsiz durulması istenir.
Hedef Noktanın Koordinatları Cihazda Nasıl Hesaplanır?
Hedef noktanın koordinatları, birbirine göre açılı iki ayrı görüntüde bulgunun kaydığı uzaklık ölçülerek cihazda hesaplanır. Aynı nokta iki farklı açıdan bakıldığında görüntü üzerinde farklı yerlere düşer. Bu kayma miktarı, noktanın deriden ne kadar derinde durduğunu verir. Cihaz kaymayı sağa sola ve yukarı aşağı eksenlerdeki yerle birleştirerek üç ölçülü bir adres üretir. Bu adres iğne tutucusuna aktarılır ve iğnenin gireceği yön ile derinlik ayarlanır. Radyoloji uzmanı ateşleme öncesinde bir kontrol görüntüsü daha alır. Kontrolde iğne ucu hedefin tam üzerinde görünmüyorsa ayar yinelenir. Kişi işlem boyunca kıpırdarsa adres bozulur, bu yüzden hareketsiz durulmasını özellikle isterim.
Memesi İnce Olan Kişide Stereotaksik Biyopsi Uygulanabilir mi?
Memesi ince olan kişide stereotaksik biyopsi, sıkıştırılmış doku kalınlığı iğnenin çalışma mesafesini karşıladığı sürece uygulanabilir. İğne, ucundan birkaç milimetre ötede doku toplayan bir pencere taşır. Doku kalınlığı bu mesafenin altına inerse iğne memenin arka yüzünden çıkabilir. Bu durumda bulguyu daha kalın görünecek bir açıdan hedeflemeyi denerim. Memeyi yandan sıkıştırmak da kimi kişide yeterli kalınlığı sağlar. Kalınlık yine de yetmiyorsa iğnenin çalışma mesafesi daha kısa olan bir düzenek seçilir. Hiçbiri uygun olmazsa bulguyu tel ile işaretleyip ameliyathanede çıkarmayı gündeme getiririm. Aynı güçlük göğüs duvarına çok yakın ve koltuk altına doğru uzanan bulgularda da ortaya çıkar.
Alınan Örnekte Kireçlenme Bulunduğu Nasıl Doğrulanır?
Alınan örnekte kireçlenme bulunduğu, parçaların işlem odasında küçük bir röntgen cihazında görüntülenmesiyle doğrulanır. Parçalar bir kabın içine dizilir ve tek seferde çekim yapılır. Kireç içeren parçalar görüntüde beyaz noktalar biçiminde seçilir. Kireç görülmeyen bir çekimde örnekleme yinelenir, çünkü hedef alana girilmemiş olabilir. Kireç içeren parçalar ayrı işaretlenerek patoloji birimine gönderilir. Patoloji uzmanı da hazırladığı kesitlerde kireci ayrıca arar ve raporda belirtir. Örnekleme bittikten sonra biyopsi yatağına küçük bir işaretleyici bırakılır. Bu işaret, sonraki mamografilerde bölgenin tanınmasını sağlar ve gerekirse ameliyat planına kılavuzluk eder. Vakum destekli biyopsi sayfasında örnek toplama düzeneğini ayrıntılı biçimde anlattım.
Tıbbi inceleme: Prof. Dr. Hakan Mersin · Yayımlanma:
Sık sorulan sorular
Stereotaksik biyopsi ne kadar sürer?
Stereotaksik biyopsi sırasında hangi anestezi uygulanır?
Stereotaksik biyopsi öncesinde deodorant kullanmak sakınca yaratır mı?
Stereotaksik biyopside kaç parça alınır?
Stereotaksik biyopsiden sonra kaç gün ağır iş yapmamalıyım?
Stereotaksik biyopsi ultrason eşliğindeki biyopsiden daha mı zordur?
Kireçlenme kümesinin tümü stereotaksik biyopsiyle alınır mı?
Stereotaksik biyopsi sonucu iyi huylu çıkarsa kontrol ne zaman yapılır?
Stereotaksik biyopsi yapılan memede aynı gün sütyen takılabilir mi?
İşlem sırasında bayılma hissi olursa ne yapılır?
Stereotaksik biyopsi için kan sulandırıcı ne zaman kesilir?
Stereotaksik biyopsiden sonra mamografi ne zaman yinelenir?
Kaynakça
Bu içerik, aşağıdaki uluslararası otoriter tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.