Kızılırmak Mah. 1450. Sok. No:13, Çukurambar / Ankara 0312 911 77 77
Sağlık Rehberi

Stereotaksik Meme Biyopsisi Hangi Durumlarda Yapılır?

Stereotaksik biyopsi yalnız mamografide görülen kireçlenme kümelerinde uygulanır. Yöntemin seçim gerekçesini ve işlem adımlarını anlattım.

Mamografide kireçlenme kümesi saptanan hastalarım, bu bulgunun nasıl örnekleneceğini sorar. Stereotaksik meme biyopsisi, yalnız mamografide görülen ve ultrasonografide karşılığı bulunmayan bulgularda yapılır. En sık uygulandığı durum, ince kireçlenme odaklarının bir arada kümelenmesidir. Yapısal bozulma ve yalnız tek yönde görülen yoğunluk artışı da bu yöntemle örneklenir. Bu yazıda yöntemin neden seçildiğini, memenin nasıl sabitlendiğini, koordinatların nasıl hesaplandığını ve örneğin nasıl doğrulandığını anlatıyorum.

Stereotaksik Biyopsi Yalnız Mamografide Görülen Bulgularda Neden Seçilir?

Stereotaksik biyopsi, yalnız mamografide görülen bulgularda iğneyi hedefe yönlendirecek başka bir kılavuz bulunmadığı için seçilir. Ultrasonografi ses dalgasıyla çalışır ve ince kireçlenme odaklarını çoğu kez ayırt edemez. Elle muayenede de bu odaklar hissedilmez, çünkü boyutları milimetrenin altında kalır. Mamografi ise kireci belirgin biçimde gösterir ve bulgunun yerini iki ayrı açıdan verir. Stereotaksik düzenek bu iki açıyı birleştirerek hedefin derinliğini hesaplar. Böylece iğne, görülemeyen ama yeri bilinen bir noktaya güvenle ilerletilir. Yapısal bozulma ve tek yönde görülen yoğunluk artışı da aynı gerekçeyle bu yöntemle örneklenir. Bulgu ultrasonografide de görülüyorsa yöntemi değiştirir ve daha kolay uygulanan ultrason eşliğindeki biyopsiyi yeğlerim. Meme biyopsi yöntemleri sayfasında seçeneklerin tümünü karşılaştırdım.

İşlem Sırasında Meme Nasıl Konumlandırılır ve Sabitlenir?

İşlem sırasında meme, iki plaka arasında hafifçe sıkıştırılarak konumlandırılır ve işlem boyunca hareketsiz kalacak biçimde sabitlenir. Kişi kimi cihazlarda yüzüstü bir masaya yatar ve meme masadaki açıklıktan aşağı sarkar. Başka düzeneklerde ise kişi oturur durumda kalır ve meme mamografi cihazının plakaları arasına alınır. Yüzüstü düzenekte kişi iğneyi görmez ve bu durum kaygıyı azaltır. Oturarak yapılan işlemde baş dönmesi olasılığı biraz daha yüksektir, bu yüzden kişiyi işlem boyunca izlerim. Sıkıştırma, mamografi çekimindeki kadar güçlü uygulanmaz. Amaç görüntüyü inceltmek değil, memeyi sabit tutmaktır. Deri temizlendikten sonra giriş noktasına bölgesel uyuşturma yapılır ve işlem boyunca hareketsiz durulması istenir.

Hedef Noktanın Koordinatları Cihazda Nasıl Hesaplanır?

Hedef noktanın koordinatları, birbirine göre açılı iki ayrı görüntüde bulgunun kaydığı uzaklık ölçülerek cihazda hesaplanır. Aynı nokta iki farklı açıdan bakıldığında görüntü üzerinde farklı yerlere düşer. Bu kayma miktarı, noktanın deriden ne kadar derinde durduğunu verir. Cihaz kaymayı sağa sola ve yukarı aşağı eksenlerdeki yerle birleştirerek üç ölçülü bir adres üretir. Bu adres iğne tutucusuna aktarılır ve iğnenin gireceği yön ile derinlik ayarlanır. Radyoloji uzmanı ateşleme öncesinde bir kontrol görüntüsü daha alır. Kontrolde iğne ucu hedefin tam üzerinde görünmüyorsa ayar yinelenir. Kişi işlem boyunca kıpırdarsa adres bozulur, bu yüzden hareketsiz durulmasını özellikle isterim.

Memesi İnce Olan Kişide Stereotaksik Biyopsi Uygulanabilir mi?

Memesi ince olan kişide stereotaksik biyopsi, sıkıştırılmış doku kalınlığı iğnenin çalışma mesafesini karşıladığı sürece uygulanabilir. İğne, ucundan birkaç milimetre ötede doku toplayan bir pencere taşır. Doku kalınlığı bu mesafenin altına inerse iğne memenin arka yüzünden çıkabilir. Bu durumda bulguyu daha kalın görünecek bir açıdan hedeflemeyi denerim. Memeyi yandan sıkıştırmak da kimi kişide yeterli kalınlığı sağlar. Kalınlık yine de yetmiyorsa iğnenin çalışma mesafesi daha kısa olan bir düzenek seçilir. Hiçbiri uygun olmazsa bulguyu tel ile işaretleyip ameliyathanede çıkarmayı gündeme getiririm. Aynı güçlük göğüs duvarına çok yakın ve koltuk altına doğru uzanan bulgularda da ortaya çıkar.

Alınan Örnekte Kireçlenme Bulunduğu Nasıl Doğrulanır?

Alınan örnekte kireçlenme bulunduğu, parçaların işlem odasında küçük bir röntgen cihazında görüntülenmesiyle doğrulanır. Parçalar bir kabın içine dizilir ve tek seferde çekim yapılır. Kireç içeren parçalar görüntüde beyaz noktalar biçiminde seçilir. Kireç görülmeyen bir çekimde örnekleme yinelenir, çünkü hedef alana girilmemiş olabilir. Kireç içeren parçalar ayrı işaretlenerek patoloji birimine gönderilir. Patoloji uzmanı da hazırladığı kesitlerde kireci ayrıca arar ve raporda belirtir. Örnekleme bittikten sonra biyopsi yatağına küçük bir işaretleyici bırakılır. Bu işaret, sonraki mamografilerde bölgenin tanınmasını sağlar ve gerekirse ameliyat planına kılavuzluk eder. Vakum destekli biyopsi sayfasında örnek toplama düzeneğini ayrıntılı biçimde anlattım.

Tıbbi inceleme: · Yayımlanma:

Sık sorulan sorular

Stereotaksik biyopsi ne kadar sürer?
Stereotaksik biyopsi hazırlıkla birlikte yarım saat ile bir saat arasında sürer. Sürenin çoğu memenin konumlandırılmasına ve hedefin hesaplanmasına ayrılır. Örnek alma bölümü ise birkaç dakikada tamamlanır.
Stereotaksik biyopsi sırasında hangi anestezi uygulanır?
Stereotaksik biyopsi bölgesel uyuşturma ile yapılır ve genel anestezi gerekmez. Uyuşturucu ilaç deriye ve iğnenin geçeceği yola verilir. Kişi işlem boyunca uyanık kalır ve yalnız bası hissi duyar.
Stereotaksik biyopsi öncesinde deodorant kullanmak sakınca yaratır mı?
İşlem mamografi cihazında yapıldığı için koltuk altına ve meme derisine deodorant, pudra ya da krem sürülmemesini isterim. Bu ürünlerin bıraktığı parçacıklar görüntüde kireçlenmeye benzeyen noktalar oluşturur. Benzeyen noktalar da hedefin seçilmesini güçleştirir.
Stereotaksik biyopside kaç parça alınır?
Alınan parça sayısı kireçlenme kümesinin genişliğine göre değişir. Amaç, kümenin merkezini ve kenarlarını temsil eden yeterli dokuyu toplamaktır. Parçalar röntgen ile denetlenir ve kireç görülmezse örnekleme sürdürülür.
Stereotaksik biyopsiden sonra kaç gün ağır iş yapmamalıyım?
İşlemden sonra ilk gün ağır kaldırmaktan ve zorlayıcı hareketlerden kaçınmanızı isterim. İkinci günden sonra çoğu kişi olağan işine döner. Kanama ya da belirgin şişme olursa dinlenme süresini uzatırım.
Stereotaksik biyopsi ultrason eşliğindeki biyopsiden daha mı zordur?
Stereotaksik biyopsi, hazırlığı ve konumlandırması nedeniyle ultrason eşliğindeki işlemden daha uzun sürer. Kişi açısından asıl güçlük, hareketsiz kalma süresinin uzamasıdır. Bulgu ultrasonografide görülüyorsa ultrason eşliğindeki yöntemi yeğlerim.
Kireçlenme kümesinin tümü stereotaksik biyopsiyle alınır mı?
Stereotaksik biyopsinin amacı kümenin tümünü çıkarmak değil, tanı koyduracak örneği almaktır. Küçük kümelerde işlem sırasında kirecin tümü alınmış olabilir. Böyle durumlarda bırakılan işaretleyici, bölgenin sonraki görüntülemelerde tanınmasını sağlar.
Stereotaksik biyopsi sonucu iyi huylu çıkarsa kontrol ne zaman yapılır?
Sonuç iyi huylu çıktığında ilk kontrolü çoğunlukla altıncı aya veririm. Bu kontrolde kireçlenme bölgesi ve bırakılan işaretleyici mamografi ile değerlendirilir. Değişiklik görülmezse kişi yaşına uygun olağan tarama düzenine döner.
Stereotaksik biyopsi yapılan memede aynı gün sütyen takılabilir mi?
İşlemden sonra destekleyici ve sıkı bir sütyen takılmasını özellikle isterim. Sütyen, bası sağlayarak kanamayı ve şişmeyi sınırlar. İlk gece de sütyenle uyunmasını öneririm.
İşlem sırasında bayılma hissi olursa ne yapılır?
Bayılma hissi duyulursa işlem hemen durdurulur ve kişi sırtüstü yatırılır. Yüzüstü düzenekte masanın açısı değiştirilerek kan akımı düzeltilir. Kişi toparlandıktan sonra işleme kaldığı yerden devam edilir ya da başka bir güne ertelenir.
Stereotaksik biyopsi için kan sulandırıcı ne zaman kesilir?
Kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsanız kararı ilacı yazan hekimle birlikte veririm. Kimi ilaçlarda işlemden birkaç gün önce ara verilmesi gerekir, kimilerinde ise ara verilmeden işlem yapılabilir. İlacı kendi kararınızla bırakmamanızı özellikle isterim.
Stereotaksik biyopsiden sonra mamografi ne zaman yinelenir?
İşlem yerindeki kanama ve şişlik görüntüyü bozduğu için mamografiyi hemen yinelemem. İlk kontrol çekimini çoğunlukla altıncı aya planlarım. Sonuç kuşkulu geldiyse ya da ameliyat kararı verildiyse görüntüleme daha erken istenir.

Kaynakça

Bu içerik, aşağıdaki uluslararası otoriter tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.

  1. MedlinePlus — Breast Diseases
  2. PubMed — Benign breast disease
  3. StatPearls (NCBI Bookshelf) — Benign Breast Disease
  4. National Cancer Institute (NCI) — Breast Changes