Meme Kanserinde Çok Odaklı Tümör Ne Anlama Gelir?
Çok odaklı tümör aynı memede birden çok kanser odağı bulunmasıdır. Çok merkezli tümörden farkını ve ameliyat kararını anlattım.
Patoloji ya da görüntüleme raporunda çok odaklı tümör ifadesini gören hastalarım bunun ne demek olduğunu sorar. Çok odaklı tümör, aynı memede birden çok ayrı kanser odağının bulunması anlamına gelir. Bu odaklar birbirinden bağımsız görünseler de çoğunlukla aynı kaynaktan doğar ve aynı meme bölümü içinde kalır. Odakların sayısı, birbirine uzaklığı ve kapladıkları toplam alan ameliyat kararını değiştirir. Bu yazıda çok odaklı ile çok merkezli ayrımını, uzaklığın nasıl ölçüldüğünü, biyopsi ve bekçi lenf bezi kararını ve patoloji boyutunun nasıl bildirildiğini anlatıyorum.
Çok Odaklı ve Çok Merkezli Tümör Arasındaki Fark Nedir?
Çok odaklı ve çok merkezli tümör arasındaki fark, odakların memenin aynı bölümünde mi yoksa ayrı bölümlerinde mi bulunduğuna dayanır. Meme, meme başından dışarı doğru açılan dilimlere benzer bölümlerden oluşur. Aynı dilim içinde birden çok odak varsa tabloya çok odaklı denir. Odaklar ayrı dilimlerde ve birbirinden uzakta duruyorsa çok merkezli tanımı kullanılır. Bu ayrım yalnız adlandırma ile ilgili değildir, ameliyat genişliğini de belirler. Çok odaklı yerleşimde odakların tümü çoğunlukla tek bir parça içinde çıkarılabilir. Çok merkezli yerleşimde ise memenin tümünü almak gerekebilir. Kararı verirken odakların yerini, memenin büyüklüğünü ve çıkarılacak doku hacmini birlikte tartarım. Meme kanseri türleri sayfasında alt tipleri ayrıntılı biçimde anlattım.
Odaklar Arasındaki Uzaklık Görüntülemede Nasıl Ölçülür?
Odaklar arasındaki uzaklık, görüntülemede her odağın sınırı çizildikten sonra birbirine en yakın iki kenar arasından ölçülür. Ölçüm için çoğunlukla manyetik rezonans incelemesini yeğlerim, çünkü bu yöntem meme dokusunun tümünü kesitler hâlinde gösterir. Ultrasonografi odakları ayrı ayrı gösterse de aralarındaki uzaklığı tek bir görüntüde vermekte yetersiz kalır. Mamografide ise iki odak üst üste düşerek tek kitle gibi görünebilir. Ölçüm sonucunu ameliyat planına aktarırken memenin büyüklüğünü de hesaba katarım. Küçük bir memede birkaç santimetrelik uzaklık bile memenin büyük bölümünü kapsar. Aynı uzaklık büyük bir memede sınırlı bir alan kaplar. Bu yüzden uzaklığı tek başına değil, memeye göre değerlendiririm. Erken tanının önemi sayfasında görüntülemenin yerini ayrıca ele aldım.
Çok Odaklı Tümörde Her Odaktan Ayrı Biyopsi Alınır mı?
Çok odaklı tümörde her odaktan ayrı biyopsi alınması her zaman gerekmez. Odakların görüntüleme özellikleri birbirine benziyorsa en belirgin odaktan alınan örnek çoğu kişide yeterli bilgi verir. Buna karşılık bir odak diğerlerinden farklı görünüyorsa ondan da ayrıca örnek alırım. Farklı görünen odaklarda hücre tipi ya da hormon alıcı durumu değişebilir ve bu değişiklik ilaç tedavisini doğrudan etkiler. Odaklardan biri memenin başka bir bölümünde duruyorsa ameliyat genişliğini belirlemek için o odağın niteliğini bilmek gerekir. Örnek alınan her odağa küçük bir işaretleyici bırakılır. Bu işaretleyiciler ameliyat sırasında odakların bulunmasını kolaylaştırır. Ameliyat öncesi ilaç tedavisi verilecekse işaretleyici bırakılmasını ayrıca isterim, çünkü küçülen odaklar görüntüden silinebilir.
Çok Odaklı Tümörde Bekçi Lenf Bezi İşareti Nereden Verilir?
Çok odaklı tümörde bekçi lenf bezi işareti, çoğunlukla meme başı çevresindeki ortak lenf ağına verilir. Memenin bütün bölümlerinden gelen lenf kanalları meme başı altında bir ağda birleşir. Bu ağa verilen boya ya da işaret maddesi, hangi odaktan yola çıkılırsa çıkılsın aynı bezlere ulaşır. Böylece her odak için ayrı işaret vermek gerekmez. Odaklardan biri koltuk altına çok yakın duruyorsa işareti ek olarak o bölgenin çevresine de veririm. İşlem sırasında ışıklı ya da sesli aygıtla bezleri tek tek tararım. Bulunan bezler ameliyat sırasında hemen incelenir ve sonuca göre koltuk altı girişimi genişletilir. Çok odaklı yerleşim tek başına koltuk altının tümünün boşaltılmasını gerektirmez.
Çok Odaklı Tümörde Patoloji Boyutu Nasıl Bildirilir?
Çok odaklı tümörde patoloji boyutu, odakların toplamı olarak değil en büyük odağın ölçüsü üzerinden bildirilir. Bu kural evreleme sırasında karışıklığı önlemek için konulmuştur. Odakların toplanması, hastalığın gerçekte olduğundan daha ileri görünmesine yol açar. Rapor yazılırken odak sayısı ve her odağın ayrı ölçüsü de belirtilir. Odakların bir arada kapladığı alan ise ayrı bir satırda bildirilir ve ameliyat planı için kullanılır. Cerrahi sınırın hangi odağa ne kadar yakın olduğu da rapora geçirilir. Hormon alıcıları ve hücre tipi çoğunlukla en büyük odak üzerinden verilir. Odaklar birbirinden farklı özellik taşıyorsa her biri ayrı ayrı yazılır. Meme kanseri sayfasında rapor okumaya ilişkin başlıkları bir arada topladım.
Tıbbi inceleme: Prof. Dr. Hakan Mersin · Yayımlanma:
Sık sorulan sorular
Çok odaklı tümör her zaman memenin tümünün alınmasını gerektirir mi?
Odak sayısı arttıkça evre yükselir mi?
Çok odaklı tümör her iki memede birden görülür mü?
Odaklardan biri iyi huylu çıkabilir mi?
Çok odaklı tümörde ışın tedavisi gerekir mi?
Manyetik rezonans incelemesi her çok odaklı tümörde istenir mi?
Çok odaklı tümörde hormon alıcıları odaktan odağa değişir mi?
Ameliyat öncesi ilaç tedavisi odakları tümüyle yok edebilir mi?
Çok odaklı tümör kalıtsal bir yatkınlığa mı bağlıdır?
Çok odaklı tümörde ameliyat sonrası takip daha sık mı yapılır?
Görüntülemede saptanan her odak ameliyatta bulunur mu?
Çok odaklı tümörde meme onarımı yapılabilir mi?
Kaynakça
Bu içerik, aşağıdaki uluslararası otoriter tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.