Kızılırmak Mah. 1450. Sok. No:13, Çukurambar / Ankara 0312 911 77 77
Sağlık Rehberi

Meme Kanserinde Östrojen Reseptörü Pozitifliği Tedaviyi Nasıl Değiştirir?

Östrojen reseptörü olumlu tümörde hormon engelleyici tedavi eklenir. Süreyi, menopoz durumunun seçime etkisini ve izlem başlıklarını anlattım.

Patoloji raporunda alıcı satırını gören hastalarım, bu sonucun tedaviyi nasıl değiştireceğini sorar. Östrojen reseptörü olumlu bulunan tümörlerde tedaviye hormon engelleyici ilaçlar eklenir ve bu basamak uzun yıllar sürdürülür. Alıcının bulunması, tümör hücrelerinin hormon uyarısıyla beslendiğini gösterir. Tedavi bu uyarıyı keserek hücrenin çoğalma sinyalini ortadan kaldırır. Bu yazıda tedavinin ne kadar sürdüğünü, menopoz durumunun ilaç seçimini neden değiştirdiğini, kemik izleminin nedenini ve zayıf alıcı sonuçlarında kararı nasıl verdiğimi anlatıyorum.

Östrojen Reseptörü Olumlu Tümörde Hormon Engelleyici Tedavi Ne Kadar Sürer?

Östrojen reseptörü olumlu tümörde hormon engelleyici tedavi, standart uygulamada beş yıl sürer. Bu süre hastaların bir bölümünde on yıla uzatılır. Uzatma kararını tümörün boyutu, lenf bezi durumu ve ilacın yan etkilerine dayanıklılık belirler. Tedaviyi ameliyat ve ışın basamakları tamamlandıktan sonra başlatıyorum. İlaç günde bir kez ağız yoluyla alınır ve kesintisiz kullanılması istenir. Ara verilen günlerin tedavinin etkisini zayıflattığını hastalarıma açıkça anlatıyorum. Yan etki nedeniyle bırakmak yerine ilacı değiştirmeyi denemeyi yeğliyorum. Kullanım süresince yılda en az bir kez ayrıntılı değerlendirme yapılır. Meme kanserinde hormon tedavisi sayfasında bu basamağı ayrıntılı biçimde anlattım.

Menopoz Öncesi ve Sonrası Hormon Engelleyici Seçimi Neden Farklıdır?

Menopoz öncesi ve sonrası hormon engelleyici seçimi, östrojenin vücutta üretildiği yer değiştiği için farklıdır. Menopozdan önce östrojenin ana kaynağı yumurtalıklardır. Bu dönemde alıcıyı kapatan ilaç grubu öne çıkar. Yumurtalık işlevini baskılayan iğne uygulamaları da tedaviye eklenebilir. Menopozdan sonra yumurtalıklar üretimi bırakır ve östrojen büyük ölçüde yağ dokusunda üretilmeye başlar. Bu dönemde üretimi azaltan ilaç grubu kullanılabilir duruma gelir. Aynı ilacı menopozdan önce tek başına vermek beklenen etkiyi sağlamaz. Menopoz durumunu yalnız adet öyküsüyle değil, gerektiğinde kan testiyle de belirlerim. Kemoterapi sonrası adetlerin kesilmesi kalıcı menopoz anlamına gelmeyebilir.

Hormon Engelleyici Tedavide Kemik Yoğunluğu Neden İzlenir?

Hormon engelleyici tedavide kemik yoğunluğu, östrojenin azalmasıyla kemik kaybı hızlandığı için izlenir. Östrojen, kemik dokusunun yenilenme dengesini koruyan hormonlardan biridir. Üretimi azaltan ilaç grubunda kemik kaybı daha belirgin görülür. Bu nedenle tedaviye başlamadan önce kemik yoğunluğu ölçümü isterim. Ölçüm tedavi boyunca belirli aralıklarla yinelenir. Kalsiyum ve D vitamini düzeyleri de aynı dönemde değerlendirilir. Yürüyüş ve ağırlık taşıyan hareketler kemik için koruyucu etki sağlar. Kemik kaybı ilerlerse kemiği güçlendiren ilaçlar tedaviye eklenir. Eklem ve kas ağrıları bu ilaç grubunda sık görülür ve çoğu kişide ilk aylardan sonra azalır.

Reseptör Olumluluğu Zayıf Çıkarsa Karar Nasıl Verilir?

Reseptör olumluluğu zayıf çıkarsa karar, tek bir satıra değil tablonun bütününe bakılarak verilir. Patoloji raporunda alıcı boyanması, hücrelerin ne kadarında görüldüğüne göre bildirilir. Boyanma çok düşük düzeyde kaldığında tümör davranış olarak alıcısı olumsuz gruba yaklaşır. Bu hastalarda hormon engelleyici tedaviden görülen yarar sınırlı kalabilir. Yine de ilacın getirdiği yük hafif olduğu için çoğu hastada denenmesini uygun buluyorum. Kararı verirken tümörün derecesini, bölünme göstergesini ve hedefe yönelik tedavi durumunu birlikte okurum. Kuşkulu durumlarda boyamanın yinelenmesini ya da başka bir örnekte çalışılmasını isterim. İlk biyopsi ile ameliyat örneği arasında fark çıkması seyrek değildir. HER2 pozitif meme kanseri sayfasında alıcı durumunun tedaviyi nasıl ayrıştırdığını ele aldım.

Hormon Engelleyici Tedavi Sırasında Rahim İzlemi Gerekir mi?

Hormon engelleyici tedavi sırasında rahim izlemi, kullanılan ilaç grubuna göre gerekir. Alıcıyı kapatan ilaç grubu memede engelleyici, rahim iç zarında ise uyarıcı etki gösterir. Bu etki rahim iç zarının kalınlaşmasına yol açabilir. Bu nedenle söz konusu ilacı kullanan hastalarımdan yılda bir kez kadın hastalıkları değerlendirmesi istiyorum. Ara kanama ya da menopozdan sonra ortaya çıkan kanama görülürse beklemeden başvurulması gerekir. Üretimi azaltan ilaç grubunda ise rahim iç zarına yönelik böyle bir izlem gerekmez. Bu grupta izlem kemik ve eklem yakınmaları üzerinde yoğunlaşır. Hangi ilacı kullandığını hastamın bilmesini ve yazılı olarak yanında taşımasını istiyorum. Meme kanseri cerrahisi ve tedavisi sayfasında tedavi basamaklarının sırasını anlattım.

Tıbbi inceleme: · Yayımlanma:

Sık sorulan sorular

Östrojen reseptörü pozitifliği nasıl ölçülür?
Alıcı durumu, biyopsi ya da ameliyat örneğine uygulanan özel bir boyama yöntemiyle belirlenir. Boyanan hücrelerin yaygınlığı ve boyanma şiddeti birlikte değerlendirilir. Sonuç raporda olumlu ya da olumsuz olarak bildirilir.
Hormon engelleyici tedavi kemoterapinin yerine geçer mi?
İki tedavi farklı yollarla etki eder ve birbirinin yerine geçmez. Hormon engelleyici tedavi hücrenin beslenme yolunu keser, kemoterapi ise bölünen hücreyi doğrudan etkiler. Hangi hastada hangisinin gerekli olduğu tümörün bütün özellikleri okunarak belirlenir.
Hormon engelleyici tedavi sırasında gebe kalınabilir mi?
Bu tedavi sırasında gebelikten korunulması gerekir. İlaçlar gelişmekte olan bebeğe zarar verebilir. Gebelik düşünen hastalarımla planı tedaviye başlamadan önce ayrıntılı biçimde konuşuyorum.
Tedavi sırasında sıcak basması nasıl azaltılır?
Sıcak basması bu tedavinin sık görülen yan etkilerindendir ve zamanla azalır. Katlı giyinmek, ortamı serin tutmak, baharatlı yiyeceklerden ve kafeinden kaçınmak yakınmayı hafifletir. Günlük yaşamı belirgin biçimde etkileyen durumlarda ilaç desteği eklenebilir.
Hormon engelleyici ilaç kilo aldırır mı?
Tedavi sırasında kilo artışı görülebilir, ancak bunun tek nedeni ilaç değildir. Hareketin azalması, uyku düzeninin bozulması ve menopoza geçiş de bu tabloya katkıda bulunur. Düzenli yürüyüş ve dengeli beslenmeyle kilonun korunması çoğu hastada olanaklıdır.
Progesteron alıcısı olumsuzsa tedavi değişir mi?
Östrojen alıcısı olumluyken progesteron alıcısının olumsuz çıkması tedaviyi dışlamaz. Bu tabloda hormon engelleyici tedavi yine planlanır. Alıcı birlikteliği izlem ve ek tedavi kararlarında yardımcı bir başlık olarak değerlendirilir.
Hormon engelleyici tedavi sırasında bitkisel takviye kullanılabilir mi?
Bitkisel ürünlerin bir bölümü hormon benzeri etki gösterir ya da ilacın kandaki düzeyini değiştirir. Bu nedenle kendi kararınızla takviye kullanmanızı doğru bulmuyorum. Kullanmayı düşündüğünüz her ürünü önce bana söylemenizi istiyorum.
İlaç saatini kaçırırsam ne yapmalıyım?
Unutulan dozu hatırladığınızda almanız yeterlidir. Ertesi güne kalmışsa çift doz alınmaz ve olağan düzene dönülür. Sık unutma yaşayan hastalarıma ilacı günlük bir alışkanlığa bağlamalarını öneriyorum.
Hormon engelleyici tedavi sırasında menopoz tedavisi alınabilir mi?
Menopoz yakınmaları için hormon içeren tedaviler bu dönemde uygun değildir. Yakınmaları hafifletmek üzere hormon içermeyen seçenekler değerlendirilir. Planı kadın hastalıkları hekimiyle birlikte kuruyorum.
Erkek meme kanserinde hormon engelleyici tedavi uygulanır mı?
Erkeklerde görülen meme kanserlerinin büyük bölümü hormon alıcısı olumludur. Bu hastalarda da hormon engelleyici tedavi planlanır. İlaç seçimi ve izlem başlıkları kadınlardakinden bir miktar ayrılır.
Hormon engelleyici tedavi saç dökülmesine yol açar mı?
Hormon engelleyici ilaçlar kemoterapide görülen tipte saç kaybına yol açmaz. Bir bölüm hastada saç telinin incelmesi ve seyrelme görülebilir. Bu değişiklik çoğunlukla hafif kalır ve tedavi bittikten sonra geriler.
Ameliyat gerekirse hormon engelleyici ilaç kesilir mi?
Küçük girişimlerde ilacın kesilmesi çoğunlukla gerekmez. Uzun süreli hareketsizlik gerektiren büyük ameliyatlarda pıhtı riski nedeniyle ara verilmesi gündeme gelebilir. Kararı ameliyatı yapacak hekimle birlikte veriyoruz.

Kaynakça

Bu içerik, aşağıdaki uluslararası otoriter tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.

  1. National Cancer Institute (NCI) — Breast Cancer
  2. World Health Organization (WHO) — Breast Cancer
  3. PubMed — Breast cancer surgery
  4. StatPearls (NCBI Bookshelf) — Breast Cancer
  5. MedlinePlus — Breast Cancer