Meme Kanseri Patoloji Raporundaki Derece Ne Anlatır?
Derece tümör hücrelerinin görünümünü anlatır ve evreden ayrı bir bilgidir. Nasıl verildiğini ve ek tedavi kararını nasıl etkilediğini anlattım.
Patoloji raporunu birlikte okuduğumuz hastalarım, derece satırını çoğu kez evreyle karıştırır. Derece, tümör hücrelerinin mikroskop altındaki görünümünü, yani hastalığın kimliğini anlatır. Hücreler olağan meme dokusuna ne kadar benziyorsa derece o kadar düşük yazılır. Bu bilgi hastalığın ne kadar yayıldığını değil, nasıl davranma eğiliminde olduğunu gösterir. Bu yazıda derecenin hangi üç doku özelliğine bakılarak verildiğini, evreden farkını, biyopsi ile ameliyat raporu arasındaki değişikliği ve derecenin ek tedavi kararına nasıl yansıdığını anlatıyorum.
Tümör Derecesi Hangi Üç Doku Özelliğine Bakılarak Verilir?
Tümör derecesi; hücrelerin bez yapısı kurma yeteneğine, çekirdeklerinin görünümüne ve bölünme sayısına bakılarak verilir. Birinci özellik, tümör hücrelerinin olağan meme dokusundaki gibi kanal ve bez yapıları oluşturup oluşturmadığıdır. İkinci özellik, çekirdeklerin büyüklüğü ve birbirine benzerliğidir. Üçüncü özellik ise belirli bir alanda sayılan bölünme halindeki hücre sayısıdır. Her özellik ayrı ayrı puanlanır ve puanlar toplanarak üç dereceden birine ulaşılır. Birinci derece, olağan dokuya çok benzeyen ve yavaş seyreden tümörleri tanımlar. Üçüncü derece ise olağan yapıdan belirgin biçimde uzaklaşmış tümörleri gösterir. İkinci derece bu iki uç arasındaki geniş grubu kapsar. Meme kanseri sayfasında hastalığın genel çerçevesini ele aldım.
Derece ile Evre Arasındaki Fark Nedir?
Derece ile evre birbirinden ayrı iki bilgidir ve birbirinin yerine kullanılmaz. Evre hastalığın ne kadar yayıldığını anlatır; tümörün büyüklüğüne, lenf bezlerine ve uzak organlara bakar. Derece ise tümörün mikroskop altındaki görünümünü, yani hücrenin kimliğini anlatır. Küçük ve yayılmamış bir tümör yüksek dereceli olabilir. Daha büyük ve lenf bezine ulaşmış bir tümör ise düşük dereceli çıkabilir. Bu nedenle iki bilgiyi hastama ayrı ayrı açıklıyorum. Tedavi kararında ikisi birlikte okunur ve alıcı durumuyla tamamlanır. Raporda derecenin evre yerine anlaşılması sık karşılaştığım bir karışıklıktır. Patoloji raporu nasıl okunur sayfasında rapordaki başlıkları tek tek ele aldım.
Biyopside Verilen Derece Ameliyat Sonrası Değişebilir mi?
Biyopside verilen derece, ameliyat sonrası incelemede değişebilir. İğne biyopsisinde tümörün yalnız küçük bir parçası değerlendirilir. Tümörün her yeri aynı görünümde olmayabilir ve farklı bölgeler farklı puan verebilir. Ameliyatta çıkarılan dokuda tümörün tamamı incelendiği için derece daha güvenilir biçimde belirlenir. Bu nedenle kesin derece bilgisini ameliyat raporundan alırım. Ameliyat öncesi ilaç tedavisi almış hastalarda ise değerlendirme ayrı yürütülür. Tedavi sonrası dokuda hücreler değiştiği için derece yeniden puanlanmaz. Biyopsi ile ameliyat raporu arasındaki farkı hastama baştan anlatıyorum. Bu farkın hata değil, incelenen doku miktarının doğal sonucu olduğunu vurguluyorum.
Yüksek Dereceli Tümör Her Zaman Daha Hızlı Seyreder mi?
Yüksek dereceli tümör çoğunlukla daha hızlı bölünür, ancak seyri tek başına derece belirlemez. Seyri belirleyen başlıklar arasında evre, alıcı durumu ve hedefe yönelik tedavi göstergeleri de bulunur. Yüksek dereceli bir tümör ilaç tedavisine çoğu kez daha belirgin yanıt verir. Hızlı bölünen hücreler kemoterapinin etkisine daha açıktır. Düşük dereceli bir tümör ise yavaş seyreder, ancak ilaç tedavisinden görülen yarar sınırlı kalabilir. Bu nedenle dereceyi tek başına iyi ya da kötü haber olarak sunmuyorum. Hastama tabloyu bütün başlıklarıyla birlikte anlatmayı yeğliyorum. Aynı derecedeki iki hastanın tedavi planı birbirinden farklı olabilir. Kararı tümör konseyinde bütün veriler masaya konularak veriyoruz.
Derece Bilgisi Ek Tedavi Kararını Nasıl Etkiler?
Derece bilgisi, ameliyattan sonra verilecek ek tedavi kararını etkileyen başlıklardan biridir. Küçük, hormon alıcısı olumlu ve düşük dereceli tümörlerde ilaç tedavisi çoğunlukla hormon engelleyiciyle sınırlı tutulur. Yüksek dereceli tümörlerde ise kemoterapi seçeneği daha erken gündeme gelir. Kararsız kalınan orta gruptaki hastalarda doku üzerinden yapılan çok genli incelemeler yol gösterir. Derece ayrıca ışın tedavisinin kapsamını belirleyen başlıklar arasında yer alır. Koruyucu ameliyattan sonra ışın planı yapılırken cerrahi sınır ile derece birlikte okunur. İzlem sıklığını belirlerken de dereceyi hesaba katıyorum. Bütün bu kararları tek bir satıra değil, raporun tamamına bakarak veriyorum. Meme kanseri türleri sayfasında alt tiplerin tedaviyi nasıl ayrıştırdığını anlattım.
Tıbbi inceleme: Prof. Dr. Hakan Mersin · Yayımlanma:
Sık sorulan sorular
Patoloji raporunda derece hangi kısaltmayla yazılır?
İkinci derece tümör ne anlama gelir?
Derece tedavi sırasında değişir mi?
Derece ile bölünme göstergesi aynı şey midir?
Kanal içinde kalmış hastalıkta da derece verilir mi?
Düşük dereceli tümörde kemoterapi gerekmez mi?
Derece izlem sıklığını değiştirir mi?
Raporda derece yazmıyorsa ne yapılmalı?
Derece ile tümörün alt tipi arasında ilişki var mı?
Yüksek dereceli tümörde ameliyat daha geniş mi yapılır?
İki farklı laboratuvarda derece farklı çıkabilir mi?
Derece sonucunu öğrenmek için ne kadar beklenir?
Kaynakça
Bu içerik, aşağıdaki uluslararası otoriter tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.