Kızılırmak Mah. 1450. Sok. No:13, Çukurambar / Ankara 0312 911 77 77
Sağlık Rehberi

Tiroidin Fazla Çalışması Kilo Kaybına Yol Açar mı?

Tiroid fazla çalıştığında iştah artsa bile kilo azalır. Kas kaybının nasıl ayırt edildiğini ve tartılma düzenini anlattım.

Tiroid bezinin fazla çalıştığı kişiler bana çoğunlukla zayıflama yakınmasıyla gelir. Tiroidin fazla çalışması kilo kaybına yol açar, çünkü hormon fazlalığı hücrelerin yakıt tüketimini hızlandırır. Kaybedilen ağırlığın bir bölümü yağ dokusundan, bir bölümü ise kas dokusundan gelir. İştah artmasına karşın tartının düşmesi bu tablonun en tanıdık özelliğidir. Bu yazıda iştah ile tartı arasındaki çelişkiyi, kas kaybının nasıl ayırt edildiğini, tedaviden sonraki tartılma düzenini ve kas gücünün yeniden kazanılmasını anlatıyorum.

Aşırı Çalışan Tiroidde İştah Artarken Kilo Neden Azalır?

Aşırı çalışan tiroidde iştah artmasına karşın kilo azalır, çünkü harcanan enerji alınandan daha hızlı yükselir. Hormon fazlalığı hücrelerdeki yakıt tüketimini belirgin biçimde yükseltir. Vücut ısısı artar ve kişi kendini sürekli sıcak hisseder. Isı üretimi için harcanan enerji de alınan besinin ötesine geçer. Bağırsak hareketlerinin hızlanması besinlerin emilim süresini kısaltır. Sık ve yumuşak dışkılama bu dönemde sık görülen bir bulgudur. Kişi eskisinden çok yese bile açık kapanmaz. Kas dokusundaki protein yıkımı da tartıdaki düşüşe katkı verir. Hipertiroidi sayfasında bu tablonun tüm belirtilerini ayrıntılı biçimde anlattım.

Kas Kütlesi Kaybı Yağ Kaybından Nasıl Ayırt Edilir?

Kas kütlesi kaybı ile yağ kaybı, kişinin gücündeki değişime ve vücut bölümlerindeki incelmeye bakılarak ayırt edilir. Kas kaybında en erken belirti, merdiven çıkarken duyulan zorlanmadır. Sandalyeden kalkarken uyluk kaslarında güçsüzlük duyulur. Omuz ve kalça çevresindeki kaslar önce incelir. Yağ kaybında ise güç korunur ve incelme daha çok karın bölgesinde göze çarpar. Muayenede kas gücünü basit hareketlerle sınarım. Kol ve bacak çevresi ölçümleri de izlemde yol gösterir. Kan tetkiklerinde kas yıkımını gösteren bulgular ayrıca değerlendirilir. Kas kaybı belirginse tedavi kararını geciktirmem.

Tedaviye Başlandıktan Sonra Hangi Aralıklarla Tartılmak Gerekir?

Tedaviye başlandıktan sonra tartılma haftada bir kez ve aynı koşullarda yapılır. Her gün tartılmak günlük sıvı değişimlerini gerçek bir kazanç gibi gösterir. Bu da kişiyi gereksiz biçimde kaygılandırır. Ölçümün sabah, tuvalet sonrası ve aynı giysiyle alınmasını istiyorum. Tartıdaki değişimi haftalık ortalamalarla değerlendirmek daha güvenilir bir izlem sağlar. Kilo kaydının yanına nabız ve terleme gibi bulguların da yazılmasını öneriyorum. Tedavinin ilk haftalarında tartı önce sabitlenir, sonra yükselmeye başlar. Bu yükselme tedavinin işe yaradığını gösteren olumlu bir bulgudur. Ölçümü birkaç hafta sonra hormon tahlilleriyle birlikte gözden geçiriyorum.

Tedaviyle Geri Alınan Kilo Beklenenin Üzerine Çıkarsa Ne Yapılır?

Tedaviyle geri alınan kilo beklenenin üzerine çıkarsa ilk olarak hormon değerlerini yeniden ölçerim. Hormon fazlalığı baskılanırken düzeyin gereğinden çok düşmesi bu tabloyu yaratır. Bu durumda ilaç dozu azaltılır ve ölçüm birkaç hafta sonra yinelenir. Hastalık öncesindeki kilonun aşılması her zaman ilaca bağlı değildir. Hastalık döneminde artan iştah, tedaviden sonra bir süre daha sürer. Yakılan enerji ise normale döndüğü için açık hızla kapanır. Bu nedenle beslenme düzeninin tedaviyle birlikte gözden geçirilmesini istiyorum. Yürüyüş ve direnç çalışmaları bu dönemde kas dokusunu korur. Hipotiroidi sayfasında hormonun gereğinden çok düştüğü tablonun belirtilerini anlattım.

Kilo Dengelendikten Sonra Kas Gücü Nasıl Geri Kazanılır?

Kilo dengelendikten sonra kas gücü, düzenli direnç çalışmaları ve yeterli protein alımıyla geri kazanılır. Hormon fazlalığı döneminde eriyen kas dokusu kendiliğinden eski düzeyine dönmez. Bu nedenle tartı normale geldiğinde çalışmayı bırakmamayı öneriyorum. Başlangıçta kendi vücut ağırlığıyla yapılan hareketler yeterli olur. Yürüyüşe haftanın çoğu gününe yayılan bir düzende yer veriyorum. Direnç çalışmalarını ise gün aşırı ve kas gruplarını dönüşümlü çalıştıracak biçimde planlıyorum. Protein alımının her öğüne dağıtılması kas onarımını destekler. Kalp hızı normale dönmeden ağır çalışmalara başlanmasını doğru bulmuyorum. Tiroid bezi ve görevleri sayfasında hormonun kas dokusundaki etkisini açıkladım.

Tıbbi inceleme: · Yayımlanma:

Sık sorulan sorular

Çok yemek yendiği halde zayıflamak tiroide mi bağlıdır?
İştah artmasına karşın tartının düşmesi, tiroid fazlalığını akla getiren tipik bir tablodur. Buna karşılık şeker hastalığı ve sindirim sorunları da aynı görünümü yaratır. Bu nedenle ayrımı kan tetkikleriyle yaparım.
Fazla çalışan tiroidde kaybedilen kasın yerine gelmesi ne kadar sürer?
Kas dokusunun onarımı hormon dengesi kurulduktan sonra başlar. Bu süreç tartının düzelmesinden daha uzun sürer. Düzenli direnç çalışması ve yeterli protein alımı onarımı hızlandırır.
Hormon fazlalığında el titremesi kilo kaybına eşlik eder mi?
El titremesi hormon fazlalığının sık görülen bulgularından biridir. Kilo kaybıyla birlikte ortaya çıktığında tanıyı güçlü biçimde destekler. Titreme çoğunlukla parmaklar açık tutulduğunda belirginleşir.
Tedavi sırasında protein tozu kullanmak gerekir mi?
Protein gereksinimi çoğu kişide günlük beslenmeyle karşılanır. Hazır karışımlara yönelmeden önce öğün düzenini gözden geçiriyorum. Yetersizlik saptanırsa desteği beslenme uzmanıyla birlikte planlarım.
Zayıflamak için tiroid ilacı kullanmak sakıncalı mıdır?
Zayıflamak amacıyla tiroid hormonu kullanılması ciddi bir yük getirir. Fazla hormon kalp ritmini bozar ve kemik dokusunu eritir. Bu nedenle böyle bir kullanımı hiçbir koşulda uygun bulmam.
Tiroid fazla çalışırken kilo kaybı görülmemesi olağan mıdır?
Kimi kişide iştah artışı enerji açığını kapattığı için tartı değişmez. Hatta seyrek de olsa kilo artışı görülebilir. Bu nedenle kilo kaybının bulunmaması tanıyı dışlamaz.
Fazla çalışan tiroidde kemik erimesi de görülür mü?
Hormon fazlalığı kemik yapım ve yıkım dengesini yıkım yönüne kaydırır. Uzun süren tablolarda kemik yoğunluğu azalır. Bu nedenle menopoz sonrası kadınlarda kemik ölçümünü ayrıca isterim.
Tedaviye başlanınca iştah ne zaman normale döner?
İştahtaki artış hormon düzeyi geriledikçe yavaş yavaş azalır. Bu değişim çoğunlukla birkaç hafta içinde belirginleşir. Bu dönemde porsiyonların eski alışkanlıkla sürdürülmesi hızlı kilo artışına yol açar.
Kilo kaybına ishal eşlik ediyorsa ne yapılmalıdır?
Bağırsak hareketlerinin hızlanması hormon fazlalığında beklenen bir bulgudur. Buna karşılık kanlı dışkılama ve ateş varsa başka nedenler araştırılır. Sıvı kaybı belirginse değerlendirmeyi geciktirmem.
Yaşlılarda fazla çalışan tiroid kilo kaybıyla mı fark edilir?
İleri yaştaki kişilerde tablo çoğu kez sessiz seyreder. Kilo kaybı, halsizlik ve ritim bozukluğu tek belirti olarak karşımıza çıkar. Bu nedenle açıklanamayan kilo kaybında tiroid testlerini isterim.
Tedavi sırasında kahve ve çay tüketimi kısıtlanmalı mıdır?
Kafein içeren içecekler çarpıntı ve huzursuzluk duygusunu artırır. Bu nedenle tedavinin ilk döneminde tüketimin azaltılmasını öneriyorum. Değerler dengelendikten sonra ölçülü tüketimde sakınca görmem.
Kas gücü ölçümü için hangi basit denemeler yapılabilir?
Sandalyeden kollara dayanmadan kalkmak kalça ve uyluk gücünü gösterir. Merdiven çıkarken duyulan zorlanma da aynı kasları yansıtır. Bu denemeleri her kontrolde yineleyerek değişimi izliyorum.

Kaynakça

Bu içerik, aşağıdaki uluslararası otoriter tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.

  1. American Thyroid Association (ATA) — Thyroid Nodules
  2. National Cancer Institute (NCI) — Thyroid Cancer
  3. MedlinePlus — Thyroid Diseases
  4. PubMed — Thyroid nodule
  5. StatPearls (NCBI Bookshelf) — Thyroid