Kızılırmak Mah. 1450. Sok. No:13, Çukurambar / Ankara 0312 911 77 77
Sağlık Rehberi

Yutma Güçlüğü Tiroid Kaynaklı Olabilir mi?

Büyüyen tiroid bezi yemek borusuna baskı yaparak yutma güçlüğü yapabilir. Bası ile boğazda yumru hissinin nasıl ayrıldığını anlattım.

Yutma güçlüğü tiroid kaynaklı olabilir. Büyüyen bir tiroid bezi yemek borusuna baskı yaparak katı gıdaların geçişini güçleştirir. Bu tabloda güçlük çoğunlukla yavaş ilerler ve önce katı gıdalarda duyulur. Boğazda yumru hissi ise her zaman bası anlamına gelmez. Bu yazıda basının nasıl oluştuğunu, iki tablonun nasıl ayrıldığını ve hangi görüntülemenin istendiğini anlatıyorum.

Büyüyen Tiroid Bezi Yemek Borusuna Nasıl Baskı Yapar?

Büyüyen tiroid bezi, yemek borusu ile soluk borusunun yerleştiği dar boyun bölmesinde yer kapladığı için baskı yapar. Boyun bölgesinde bu yapılar kas ve kıkırdak arasında sıkışık biçimde durur. Bez öne doğru büyüdüğünde deri altında şişlik görülür. Arkaya ve yanlara doğru büyüdüğünde ise yemek borusunu iter. Bu yönde büyüme dışarıdan bakıldığında fark edilmeyebilir. Nodüllerin boyutu kadar yerleşimi de baskı yapıp yapmayacağını belirler. Yemek borusu esnek bir yapıdır ve bir ölçüde sıkışmaya dayanır. Bu nedenle yakınma çoğunlukla bez belirgin biçimde büyüdükten sonra ortaya çıkar.

Katı Gıdada Takılma ile Boğazda Yumru Hissi Nasıl Ayrılır?

Katı gıdada takılma ile boğazda yumru hissi, yakınmanın yemek yerken artıp artmamasına bakılarak ayrılır. Bası kaynaklı güçlükte lokma göğüs kemiğinin arkasında takılır. Kişi suyla yardım ederek lokmayı geçirir. Boğazda yumru hissinde ise yutma işlemi gerçekte aksamaz. Bu his çoğunlukla boş yutkunmada belirginleşir ve yemek yerken azalır. Yumru hissi kas gerginliği, mide kaynaklı yanma ve kaygı durumlarında sık görülür. Bası kaynaklı güçlük zamanla ilerlerken yumru hissi dalgalanır. Ayrımı muayene ve görüntüleme ile netleştiririm.

Göğüs Kafesine Uzanan Guatr Hangi Görüntülemeyle Gösterilir?

Göğüs kafesine uzanan guatr, bilgisayarlı tomografi ile gösterilir. Ultrasonografi köprücük kemiğinin altında kalan bölümü göremez. Ses dalgaları kemik engelini aşamaz. Tomografi bezin göğüs boşluğuna ne kadar indiğini ortaya koyar. İnceleme ayrıca soluk borusunun ne ölçüde itildiğini ve daraldığını gösterir. Damardan kontrast madde verilmesi gerekirse bunu sintigrafi planına göre düzenlerim. Manyetik rezonans incelemesi de bu bölgeyi gösterir ve ışın kullanmaz. Tiroid görüntüleme ve tetkikler sayfasında hangi incelemenin ne zaman istendiğini anlattım.

Yutma Güçlüğüne Ses Kısıklığı Eklenirse Neden Öncelikli İncelenir?

Yutma güçlüğüne ses kısıklığı eklenirse tablo öncelikli olarak incelenir. Ses tellerini çalıştıran sinir tiroid bezinin hemen arkasından geçer. Bu sinirin baskı altında kalması ya da zedelenmesi sesi değiştirir. Uzun süren ve giderek artan ses kısıklığı ayrıca araştırılır. Değerlendirmede ses tellerinin hareketine bakılır. Bulgu, bezin çevre dokularla ilişkisi konusunda bilgi verir. Ses kısıklığına hızlı büyüme ve boyunda sertleşme eklenirse inceleme öne alınır. Tiroid hastalıklarının belirtileri sayfasında hangi bulguların beklemeden değerlendirilmesi gerektiğini anlattım.

Baskı Giderildikten Sonra Yutma Şikâyeti Ne Zaman Düzelir?

Baskı giderildikten sonra yutma şikâyeti çoğu kişide birkaç hafta içinde düzelir. Ameliyattan hemen sonra boğazda gerginlik ve yutkunurken ağrı duyulur. Bu yakınma ameliyat sırasında kullanılan solunum borusuna ve doku ödemine bağlıdır. Ödem gerileyince yutma belirgin biçimde rahatlar. Yara dokusunun olgunlaşması birkaç ay sürer. Bu dönemde boyun hareketlerinde gerginlik duyulabilir. Ameliyat izine uygulanan hafif germe hareketleri bu gerginliği azaltır. Tiroid hastalıkları ve cerrahisi sayfasında ameliyat sonrası dönemi ayrıntılı biçimde anlattım.

Tıbbi inceleme: · Yayımlanma: · Son güncelleme:

Sık sorulan sorular

Yutma güçlüğünde ilk olarak hangi inceleme istenir?
İlk aşamada boyun ultrasonografisi ve tiroid işlev testleri istenir. Bu incelemeler bezin boyutunu ve çalışmasını ortaya koyar. Bası kuşkusu sürüyorsa tomografi ya da yutma incelemesi eklenir.
Küçük bir tiroid nodülü yutma güçlüğü yapar mı?
Küçük nodüller çoğunlukla bası yapmaz. Yakınma, nodülün boyutu kadar yerleşimine de bağlıdır. Arkaya doğru yerleşen küçük bir nodül bile yemek borusunu itebilir.
Boğazda yumru hissi tiroid dışı nedenlerle olur mu?
Bu his çoğunlukla tiroid dışı nedenlerden kaynaklanır. Mide kaynaklı yanma, boyun kaslarındaki gerginlik ve kaygı sık karşılaşılan nedenlerdir. Ayrım için muayene ve görüntüleme birlikte değerlendirilir.
Tiroid kaynaklı yutma güçlüğü ameliyat gerektirir mi?
Belirgin bası bulgusu olan kişilerde cerrahi öne çıkar. Hafif yakınmalarda izlem sürdürülür ve bezin boyutu belirli aralıklarla ölçülür. Kararı yakınmanın ağırlığına ve bezin yerleşimine göre veririm.
Göğüs kafesine uzanan guatr nasıl ameliyat edilir?
Bu guatrların büyük bölümü boyundan yapılan kesiyle çıkarılır. Bez göğüs boşluğuna derin biçimde inmişse ek yaklaşım gerekebilir. Ameliyat planını çekilen tomografiye bakarak kurarım.
Tiroid kaynaklı yutma güçlüğü ilaçla düzelir mi?
Basıya bağlı güçlük ilaçla düzelmez. Hormon ilaçları bezin boyutunu küçültmede yeterli kalmaz. Yakınmanın kaynağı bası ise çözüm cerrahi ya da nodülü küçülten girişimlerdir.
Ameliyattan sonra yutma güçlüğü yeniden ortaya çıkar mı?
Bezin tümü çıkarıldığında basının yinelemesi beklenmez. Bezin bir bölümü bırakıldıysa kalan dokuda yıllar içinde yeniden büyüme görülebilir. Bu nedenle ameliyat sonrasında da belirli aralıklarla kontrol isterim.
Yatarken artan nefes darlığı neyi gösterir?
Sırtüstü yatarken artan nefes darlığı, soluk borusunun baskı altında olduğunu düşündürür. Bu bulgu değerlendirmenin öne alınmasını gerektirir. İncelemede soluk borusunun ne ölçüde daraldığı ortaya konur.
Tiroid kaynaklı yutma güçlüğünde beslenme nasıl düzenlenir?
Lokmaların küçük parçalara bölünmesi ve iyice çiğnenmesi geçişi kolaylaştırır. Yemek sırasında su içmek de yardımcı olur. Bu düzenlemeler yakınmayı hafifletir, ancak temeldeki basıyı ortadan kaldırmaz.
Yutma güçlüğüne kilo kaybı eklenirse ne düşünülür?
İstemeden gelişen kilo kaybı, yakınmanın beslenmeyi belirgin biçimde etkilediğini gösterir. Bu tabloda değerlendirme hızlandırılır. Yemek borusunun kendi hastalıkları da ayrıca araştırılır.
Soluk borusunun daralması nasıl anlaşılır?
Daralma, tomografi görüntüsünde borunun çapının ölçülmesiyle anlaşılır. Solunum testleri de hava akımındaki kısıtlanmayı gösterir. Bulgular yakınmalarla birlikte değerlendirilir.
Tiroid ameliyatı öncesinde ses tellerinin değerlendirilmesi gerekir mi?
Ameliyat öncesinde ses tellerinin hareketini görmeyi uygun buluyorum. Bu değerlendirme, önceden var olan bir kısıtlılığın ayırt edilmesini sağlar. Ses kısıklığı bulunan kişilerde inceleme özellikle gereklidir.

Kaynakça

Bu içerik, aşağıdaki uluslararası otoriter tıbbi kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır.

  1. American Thyroid Association (ATA) — Thyroid Nodules
  2. National Cancer Institute (NCI) — Thyroid Cancer
  3. MedlinePlus — Thyroid Diseases
  4. PubMed — Thyroid nodule
  5. StatPearls (NCBI Bookshelf) — Thyroid