Ailede Meme Kanseri Varsa Taramaya Ne Zaman Başlanmalı?

Ailesinde meme kanseri bulunan kişiler taramaya hangi yaşta başlayacaklarını sıkça sorar. Ailede meme kanseri varsa taramaya olağan takvimden daha erken başlanır ve ölçüt olarak ailedeki en erken tanı yaşı kullanılır. Bu yaştan yaklaşık on yıl öne çekilen bir başlangıç çoğu kişide uygun olur. Yakınlık derecesi, tanı yaşı ve ailedeki kişi sayısı planı birlikte belirler. Bu yazıda aile öyküsünün nasıl değerlendirildiğini, hangi görüntülemelerin eklendiğini ve planın nasıl güncellendiğini anlatıyorum.

Aile Öyküsünde Hangi Yakınlık Derecesi Daha Belirleyicidir?

Aile öyküsünde birinci derece yakınlık, yani anne, kız kardeş ve kız çocuk, planı belirleyen bilgidir. İkinci derece yakınlar arasında teyze, hala, anneanne ve babaanne yer alır. Birinci derece yakınında tanı bulunan kişilerde plan daha erken başlatılır. Yakın sayısı arttıkça değerlendirme ağırlaşır. Aynı kişide iki ayrı memede hastalık görülmüş olması ayrı bir uyarı taşır. Ailede yumurtalık kanseri öyküsü de aynı başlık altında değerlendirilir. Erkek bir yakında meme kanseri bulunması araştırmayı genişletir. Aile ağacını üç kuşak geriye giderek çıkarırım. Meme kanseri risk etkenleri sayfasında bu başlıkları ayrıntılı biçimde açtım.

Yakının Tanı Aldığı Yaş Tarama Başlangıcını Nasıl Belirler?

Yakının tanı aldığı yaş, tarama başlangıcını doğrudan belirler ve ölçüt olarak ailedeki en erken tanı yaşı kullanılır. Bu yaştan yaklaşık on yıl önce taramaya başlamayı uygun buluyorum. Ailede kırk yaşından önce tanı almış bir yakın varsa başlangıcı belirgin biçimde öne çekerim. Başlangıç yaşı yirmili yaşların altına indirilmez. Erken başlanan taramada ilk yöntem çoğu kez ultrasonografidir. Genç memede mamografinin ayırt ediciliği sınırlı kalır. Bu nedenle mamografiyi belirli bir yaştan sonra takvime eklerim. Elle muayeneyi yılda bir kez yaparım. Yaşa göre tarama takvimi sayfasında her yaş aralığını ayrı ele aldım.

Aile Öyküsü Olanlarda Mamografiye Meme MR Görüntülemesi Eklenir mi?

Aile öyküsü olanlarda meme MR görüntülemesi, risk düzeyi yüksek bulunan kişilerde mamografiye eklenir. Kalıtsal değişiklik taşıdığı gösterilen kişilerde bu inceleme izlemin parçasıdır. Yoğun meme dokusu bulunanlarda da gündeme gelir. MR görüntülemesi yumuşak dokuda ayrıntıyı daha ileri düzeyde gösterir. İnceleme ilaçlı olarak yapılır ve damar yolu açılır. Adet gören kişilerde çekim döngünün belirli bir haftasına planlanır. MR görüntülemesinin kuşkulu bulgu verme olasılığı da yüksektir. Bu nedenle inceleme her kişiye uygulanmaz. Kararı risk değerlendirmesinin sonucuna göre veririm.

Baba Tarafındaki Kanser Öyküsü Göz Ardı Edilebilir mi?

Baba tarafındaki kanser öyküsü göz ardı edilemez, çünkü yatkınlık her iki ebeveynden de aktarılabilir. Babaanne, hala ve babanın kız kardeşleri aile ağacında yer alır. Baba tarafında erkek bireylerde görülen prostat ve pankreas kanseri de sorulur. Erkeklerde meme kanseri seyrek görüldüğü için öykü kolayca gözden kaçar. Bu nedenle görüşmede baba tarafını ayrıca sorarım. Aile ağacı eksik çıkarıldığında risk olduğundan düşük değerlendirilir. Yanlış değerlendirme taramanın geç başlamasına yol açar. Aile bilgisini kişiden sonra yakınlarıyla da doğrularım. Meme sağlığı ve tarama yöntemleri sayfasında bu görüşmenin adımlarını anlattım.

Aile Öyküsü Genişledikçe İzlem Planı Nasıl Güncellenir?

Aile öyküsü genişledikçe izlem planı yeniden gözden geçirilir ve gerektiğinde sıklaştırılır. Ailede yeni bir tanı duyulduğunda bunu bana bildirmenizi isterim. Yeni bilgi başlangıç yaşını ve aralığı değiştirebilir. Genç yaşta tanı eklenen ailelerde genetik danışma gündeme gelir. Danışma sonrasında test yapılması kişinin kendi kararına bağlıdır. Test sonucu izlem planını doğrudan etkiler. Sonucu olağan çıkan kişilerde bile aile öyküsüne göre izlem sürdürülür. Planı her kontrolde güncellerim. Kişinin kendi meme dokusunu tanımasını ve değişiklikleri bildirmesini isterim.