Böbreküstü Kitlesinin Hormon Salgılayıp Salgılamadığı Nasıl Anlaşılır?

Böbreküstü bezinde kitle saptanan her kişide sorduğum ilk soru, bu kitlenin hormon salgılayıp salgılamadığıdır. Yanıtı elle muayene ya da görüntüleme tek başına veremez; karar laboratuvar incelemeleriyle verilir. İnceleme üç ana hormon grubunu kapsar ve kan ile idrar örnekleri birlikte kullanılır. Kitle sessiz çıksa bile tarama belirli aralıklarla yinelenir, çünkü bir bölüm kitle zaman içinde salgılamaya başlar. Bu yazıda hangi testlerin istendiğini, örneklerin nasıl toplandığını, kullanılan ilaçların sonuçları nasıl etkilediğini ve taramanın ne zaman yinelendiğini anlatıyorum.

Hormon Taramasında Hangi Kan ve İdrar Testleri İstenir?

Hormon taramasında kan ve idrar incelemeleri birlikte istenir. Kan örneğinde kortizol, aldosteron ve renin düzeyleri ile beyinden salınan uyarıcı hormon ölçülür. İdrarda ise gün boyunca atılan hormon yıkım ürünleri araştırılır. Üç hormon grubunun ayrı ayrı taranmasının nedeni, her birinin farklı bir tabloya yol açmasıdır. Kortizol fazlalığı kilo artışı ve ciltte incelme ile kendini gösterir. Aldosteron fazlalığı inatçı tansiyon yüksekliği ve potasyum düşüklüğü yapar. Nöbet biçiminde salınan hormonlar ise ani çarpıntı ve terleme doğurur. Erkeklik ve dişilik hormonlarının düzeyini de seçilmiş kişilerde isterim. Adrenal bez hormonları sayfasında her hormonun görevini ayrı ayrı anlattım.

Gece Verilen Baskılama Testi Kortizol Üretimini Nasıl Ölçer?

Gece verilen baskılama testi, dışarıdan verilen düşük dozdaki kortizon benzeri ilacın sabah kortizol üretimini ne ölçüde bastırdığına bakar. Sağlıklı bir düzende beyin, kanda kortizol yükseldiğini algılar ve uyarısını keser. Böylece ertesi sabah ölçülen kortizol düşük bulunur. Kitle kendi başına kortizol salgılıyorsa bu geri bildirim düzeni çalışmaz. İlaç verilmiş olmasına karşın sabah kortizolü düşmez. Testin uygulanması basittir; ilaç gece geç saatte alınır ve sabah erken saatte kan verilir. Kişiden o gece olağan uyku düzenini bozmamasını isterim. Kan örneğinin verilmesi gereken saatin kaçırılması sonucu değersiz kılar. Sınırda çıkan sonuçlarda testi yinelerim ya da başka bir yöntemle doğrularım.

Yirmi Dört Saatlik İdrar Toplanırken Hangi Kurallara Uyulur?

Yirmi dört saatlik idrar toplanırken en önemli kural, belirlenen süre içinde çıkarılan bütün idrarın eksiksiz biriktirilmesidir. Toplamaya sabah başlanır ve o anki ilk idrar tuvalete bırakılır. Bu saatten sonraki her idrar laboratuvardan alınan kaba boşaltılır. Ertesi sabah aynı saatteki idrar da kaba eklenir ve toplama biter. Kabın gün boyunca serin bir yerde tutulmasını isterim. Tek bir idrarın atlanması sonucu düşük gösterir ve hormon fazlalığını gizler. Kabın içindeki koruyucu sıvıya dokunulmamasını özellikle söylüyorum. Toplama günü ağır egzersiz yapılmamasını da öneririm. Sonuç değerlendirilirken idrarın toplam hacmi ve içindeki kreatinin düzeyi birlikte okunur.

Kullanılan Tansiyon İlaçları Hormon Sonuçlarını Bozar mı?

Kullanılan tansiyon ilaçlarının bir bölümü hormon sonuçlarını gerçekten bozar. İdrar söktürücü ilaçlar potasyumu düşürerek aldosteron ölçümünü yanıltır. Damar genişletici ve kalp hızını yavaşlatan ilaçlar da renin düzeyini değiştirir. Bu nedenle inceleme öncesinde ilaç düzenini birlikte gözden geçiririm. İlaçların kendi başına kesilmesini hiçbir zaman istemem. Gerekli görülen kişilerde hormon ölçümünü etkilemeyen ilaçlara geçilir ve bir süre beklenir. Bekleme süresi ilacın türüne göre değişir. Ağrı kesiciler, ruhsal yakınmalar için kullanılan ilaçlar ve bitkisel ürünler de listeye eklenir. Kullanılan bütün ürünlerin kutularıyla birlikte getirilmesini isterim.

Testler Normal Çıkarsa Hormon Taraması Ne Zaman Yinelenir?

Testler normal çıkarsa hormon taraması ilk yıllarda belirli aralıklarla yinelenir. Sessiz görünen kitlelerin bir bölümü zaman içinde salgılamaya başlar ve bu değişiklik sessizce ilerler. Bu nedenle ilk yıl taramayı yineler, sonrasında aralığı açarım. Yeni ortaya çıkan tansiyon yüksekliği takvimi beklemeden öne çeker. Kan şekerinde bozulma, hızlı kilo artışı ve kas güçsüzlüğü de aynı etkiyi yapar. Kitle büyüdüğünde hormon taramasını görüntülemeyle birlikte yinelerim. Birkaç yıl boyunca sessiz kalan ve büyümeyen kitlelerde düzenli taramayı bırakırım. Kişiye hangi belirtilerde yeniden başvuracağını ayrıntılı biçimde anlatırım. Böbreküstü bezi nedir sayfasında bezin hormon üretim düzenini ele aldım.