Tesadüfen Bulunan Böbreküstü Kitlesi Ameliyat Edilir mi?

Karın ağrısı ya da başka bir yakınma için çekilen filmde böbreküstü bezinde kitle görülmesi, günlük uygulamamda sık karşılaştığım bir durumdur. Tesadüfen bulunan bu kitlelerin büyük bölümü hormon salgılamaz ve kötü huylu değildir. Ameliyat kararını kitlenin boyutu, görüntülemedeki görünümü, hormon salgılayıp salgılamadığı ve zaman içindeki değişimi birlikte belirler. Bu ölçütlerden hiçbirini taşımayan kitleler ameliyat edilmez, belirli aralıklarla izlenir. Bu yazıda cerrahi kararının hangi bulgulara dayandığını, izlem seçildiğinde takibin nasıl yürütüldüğünü ve biyopsinin bu konudaki yerini anlatıyorum.

Cerrahi Kararında Kitlenin Boyutu Neden Belirleyicidir?

Cerrahi kararında kitlenin boyutu, kötü huylu olma olasılığıyla yakından ilişkili olduğu için belirleyicidir. Küçük çaplı kitlelerin büyük bölümü iyi huylu bez ve yağ dokusundan oluşur. Çap büyüdükçe kötü huylu bir yapıyla karşılaşma olasılığı da artar. Bu nedenle belirli bir çapın üzerindeki kitlelerde ameliyatı baştan öneririm. Ölçüm yapılırken kitlenin en uzun eksenini esas alırım. Aynı kitlenin farklı incelemelerde birbirine yakın ölçülmesi değerlendirmeyi kolaylaştırır. Kitlenin boyutu tek başına karar vermez; görüntülemedeki yoğunluk ve sınır özellikleriyle birlikte ele alınır. Sınırda kalan çaplarda kişinin yaşını ve genel durumunu da hesaba katarım. Böbreküstü bezi nedir sayfasında bezin yapısını ve görevlerini ayrıntılı biçimde anlattım.

Görüntülemede Sınırların Düzensiz Olması Kararı Nasıl Değiştirir?

Görüntülemede sınırların düzensiz görünmesi, kitlenin çevresindeki dokuya doğru ilerlediğini düşündürdüğü için kararı ameliyat yönüne çevirir. İyi huylu kitleler çoğunlukla yuvarlak, düzgün kenarlı ve çevresinden net ayrılan bir görünüm verir. Kenarları tırtıklı, çevre yağ dokusuna uzanan ve nerede bittiği seçilemeyen kitleler ise daha dikkatli araştırılır. Sınır özelliğinin yanında kitlenin iç yapısı da değerlendirilir. İçinde bol yağ bulunan ve ilaçlı çekimde erken boyanan kitleler iyi huylu yapıları düşündürür. İlaçlı maddenin kitleden geç boşalması ise kuşkuyu artırır. Kanama, kireçlenme ve düzensiz boşluk içeren kitleleri ayrı bir başlık altında ele alırım. Böyle bir görünüm saptandığında incelemeyi ileri görüntüleme yöntemleriyle sürdürürüm. Bulguların tümü aynı yöne işaret ediyorsa ameliyat kararını beklemeden veririm.

Kitle Büyümesi Hangi Aralıklarla Yapılan Görüntülemeyle Ölçülür?

Kitle büyümesi, ilk yıl içinde belirli aralıklarla yinelenen görüntülemeyle ölçülür. İlk kontrolü kitlenin bulunmasından birkaç ay sonraya veririm. Bu kontrolde çap, yoğunluk ve sınır özellikleri ilk incelemeyle karşılaştırılır. Değişiklik saptanmayan kitlelerde aralığı giderek açarım. Ölçümün her seferinde aynı yöntemle yapılması karşılaştırmayı güvenilir kılar. Farklı yöntemlerle alınan ölçümler birbirini tutmayabilir ve gereksiz kaygı doğurur. Belirgin biçimde büyüyen kitlelerde izlemi sonlandırır ve ameliyatı gündeme getiririm. Büyüme yavaş olsa bile yönü hep aynıysa kararı yeniden gözden geçiririm. Adrenal bez hastalıkları ve cerrahisi sayfasında izlem düzenini bütün olarak ele aldım.

Küçük ve Sessiz Kitleler İçin Biyopsi Gerekir mi?

Küçük ve sessiz kalan kitleler için biyopsi çoğu durumda gerekmez. Böbreküstü bezinden alınan iğne örneği, iyi huylu bez dokusu ile kötü huylu bez dokusunu ayırmakta yeterli bilgi vermez. Bu nedenle tanıyı görüntüleme bulgularına ve hormon incelemelerine dayandırırım. Biyopsiyi yalnız başka bir organdan yayılma kuşkusu bulunan kişilerde düşünürüm. Örnek almadan önce hormon salgılayan bir kitle bulunmadığını kesinleştiririm. Hormon salgılayan bir kitleye iğne girmesi tansiyonda tehlikeli bir yükselmeye yol açar. Bu tehlike nedeniyle sıralamayı hiçbir koşulda değiştirmem. Örnekleme kararı verildiğinde işlem görüntüleme eşliğinde yapılır. Sonuç iyi huylu çıksa bile izlem sürdürülür.

Ameliyatsız İzlem Seçildiğinde Takip Ne Zaman Sonlandırılır?

Ameliyatsız izlem seçildiğinde takip, kitle belirli bir süre boyunca boyutunu ve hormon durumunu değiştirmediğinde sonlandırılır. İlk yıl içinde görüntüleme ve hormon incelemeleri birlikte yinelenir. İkinci yıldan sonra hormon incelemesini görüntülemeden daha sık isterim. Sessiz kalan kitlelerin bir bölümü zaman içinde hormon salgılamaya başlayabilir. Bu nedenle yeni ortaya çıkan tansiyon yüksekliği ya da hızlı kilo artışı kontrol takvimini öne çeker. Birkaç yıl boyunca değişmeden duran kitlelerde düzenli görüntülemeyi bırakırım. Kişiye hangi belirtilerde beklemeden başvuracağını yazılı olarak veririm. İzlem sonlandırıldıktan sonra ortaya çıkan yeni bir yakınma değerlendirmeyi yeniden başlatır. Böbreküstü bezine yayılan tümörler sayfasında bu ayrımı ayrıca ele aldım.