Deri Altındaki Yumuşak Kitle Tehlikeli midir?

Deri altında ele gelen yumuşak bir kitle fark eden kişilerin ilk sorusu, bu şişliğin tehlikeli olup olmadığıdır. Deri altındaki yumuşak kitlelerin büyük bölümü iyi huyludur ve yalnız izlem gerektirir. Bu kitlelerin çoğu yağ dokusundan ya da tıkanmış bir bezden kaynaklanır. Buna karşılık hızla büyüyen, sertleşen ve çevresine yapışan bir kitle ayrı bir başlık altında değerlendirilir. Bu yazıda muayenede nelere baktığımı, ultrasonun ne gösterdiğini ve hangi bulguların ayrı değerlendirme gerektirdiğini anlatıyorum.

Elle Muayenede Kitlenin Kayganlığı ve Sınırları Neyi Gösterir?

Elle muayenede kitlenin kayganlığı ve sınırları, şişliğin çevre dokuyla ilişkisini gösterir. Parmak altında kolayca kayan, sınırı belirgin ve yumuşak bir kitle çoğunlukla iyi huylu yapıları düşündürür. Sınırı silik, çevre dokuya karışan ve kaymayan bir kitle ise daha dikkatli araştırma gerektirir. Kıvam da aynı ölçüde değerlidir; hamur kıvamındaki bir kitle ile taş sertliğindeki bir kitle farklı yollar izletir. Muayenede kitlenin derinliği, kas tabakasıyla ilişkisi ve üzerindeki derinin görünümü değerlendirilir. Kitlenin boyutunu ve yerini kayda geçirir, sonraki kontrolde aynı ölçütlerle karşılaştırırım. Bası ile ağrı ortaya çıkması sinire komşuluğu düşündürür. Kitlenin çevre dokuda serbest kayması muayenedeki en güven verici bulgulardan biridir. Elle muayene tek başına tanı koydurmaz, yalnız hangi incelemenin isteneceğini belirler.

Yağ Kitlesi ile Yağ Bezesi Kisti Nasıl Ayırt Edilir?

Yağ kitlesi deri altında serbestçe kayar, yağ bezesi kisti ise deriye yapışık durur. Yağ dokusundan gelişen kitle yumuşaktır ve çoğunlukla ağrı vermez. Bu kitlenin üzerindeki deri olağan görünümünü korur ve rahatça yukarı kaldırılabilir. Bezden gelişen kist ise deriyle bağlantılıdır ve ortasında küçük bir ağız taşır. Ağzından zaman zaman koyu kıvamlı ve kokulu bir içerik gelir. Kist iltihaplandığında bölge kızarır, ısınır ve belirgin biçimde ağrır. İltihaplı dönemde çıkarma girişimi yapılmaz, önce iltihabın geçmesi beklenir. İki durumun ayrımı çoğu kez muayeneyle yapılır, kuşku kalırsa ultrason eklenir. Tedavi kararını kitlenin türü kadar büyüklüğü ve yol açtığı yakınma da belirler.

Yüzeysel Ultrason Kitlenin Derinliğini ve Damarlanmasını Nasıl Ölçer?

Yüzeysel ultrason, yüksek çözünürlüklü bir prob kullanarak kitlenin derinliğini ve içindeki damarlanmayı ölçer. İnceleme ışın içermez ve hazırlık gerektirmez. Prob deri üzerinde gezdirilirken kitlenin sınırları, biçimi ve iç yapısı görüntülenir. Kitlenin deri altında mı yoksa kas tabakasının içinde mi bulunduğu böylece anlaşılır. Sıvı içeren yapılarla katı yapılar birbirinden ayrılır. Renkli doppler incelemesi kitlenin içindeki kan akımını gösterir. İçinde belirgin akım bulunan katı kitleler daha dikkatli izlenir. Ultrason ayrıca kitlenin boyutunu sayısal olarak kaydeder ve sonraki kontrollerde karşılaştırma sağlar. Derin yerleşimli ya da sınırları belirsiz kitlelerde inceleme manyetik rezonans ile genişletilir.

Hızla Büyüyen ve Sabitleşen Kitle Neden Farklı Değerlendirilir?

Hızla büyüyen ve çevresine sabitleşen kitle, yumuşak doku tümörleri arasında ayrı bir yerde durduğu için farklı değerlendirilir. İyi huylu kitlelerin çoğu yıllar içinde yavaş büyür ve komşu dokuyla ilişkiye girmez. Birkaç ay içinde belirgin biçimde büyüyen bir kitle ise bu seyre uymaz. Kitlenin elle itildiğinde hareket etmemesi, derin dokuya ya da kasa yapıştığını düşündürür. Kas tabakasının altında yer alan ve elle güç ayırt edilen kitleler de aynı gruba girer. Üzerindeki derinin gerginleşmesi ve damarlanmanın belirginleşmesi ek uyarıcı bulgulardır. Böyle bir kitlede görüntüleme genişletilir ve gerekirse doku örneği alınır. Örnekleme planı girişim yapılacak bölgeyi bozmayacak biçimde kurulur. Yumuşak doku tümörleri ve sarkomlar sayfasında bu ayrımı ayrıntılı biçimde ele aldım.

Kitle Çıkarıldıktan Sonra Aynı Yerde Yeniden Oluşması Neye Bağlıdır?

Kitle çıkarıldıktan sonra aynı yerde yeniden oluşması, çoğunlukla kapsülün ya da kist duvarının geride kalmasına bağlıdır. Yağ dokusundan gelişen kitleler ince bir kapsülle çevrilidir ve bu kapsülle birlikte çıkarılır. Kapsülün bir bölümü yerinde kalırsa aynı noktadan yeni bir kitle gelişebilir. Bezden gelişen kistlerde ise duvarın tümüyle alınması gerekir. İltihaplı dönemde yapılan boşaltma işlemi duvarı yerinde bıraktığı için yineleme sık görülür. Bu nedenle iltihap geçtikten sonra kistin duvarıyla birlikte çıkarılmasını planlıyorum. Kişinin yapısal eğilimi de yineleme üzerinde etkilidir. Kapsülüyle birlikte çıkarma bu yüzden girişimin temel ilkesi sayılır. Yumuşak doku sarkomlarında cerrahi sayfasında girişim sınırlarının nasıl belirlendiğini anlattım.