Makat Bölgesinde Ağrı ve Kanama Neyin Belirtisidir?

Makat bölgesindeki ağrı ve kanama, muayeneye gelmekten çekinildiği için çoğu kez geciktirilen yakınmaların başında gelir. Bu iki bulgunun ardında sıklıkla iyi huylu nedenler bulunur. Dışkılama sırasında açılan küçük bir yırtık, genişlemiş damar yastıkçıkları ve bölgedeki iltihabi durumlar ilk sırada sayılır. Buna karşılık her kanamayı doğrudan basura bağlamak tanıyı geciktirir. Bu yazıda ağrının niteliğinden nasıl yararlandığımı, muayenede neye baktığımı ve kalın bağırsak incelemesinin ne zaman öne alındığını anlatıyorum.

Dışkılama Sırasındaki Yırtık ile Basur Ağrısı Nasıl Ayrılır?

Dışkılama sırasındaki yırtık ağrısı keskin ve yakıcıdır, basur ağrısı ise daha çok baskı ve dolgunluk biçimindedir. Yırtık ağrısı dışkılamanın tam olduğu anda başlar ve sonrasında saatlerce sürebilir. Kişiler bu ağrıyı çoğu kez cam kırığı geçirme duygusuna benzetir. Ağrının şiddeti nedeniyle tuvalete gitmekten kaçınılır ve kabızlık derinleşir. Kabızlık arttıkça yırtık yeniden zorlanır ve kısır döngü kurulur. Basurda ise ağrı genellikle daha künttür ve bölgede ele gelen şişlik eşlik eder. Damar yastıkçığı içinde pıhtı geliştiğinde ağrı ani ve şiddetli duruma gelir. İki tablonun ayrımı öykü ve muayene birlikte değerlendirildiğinde güçlük çıkarmaz. Ağrının dışkılamayla ilişkisi bu ayrımda en çok yol gösteren bilgiyi verir.

Kanın Dışkının Üzerinde ya da Tuvalet Kâğıdında Olması Ne Anlatır?

Kanın dışkının üzerinde ya da tuvalet kâğıdında görülmesi, kanamanın bağırsağın son bölümünden geldiğini anlatır. Bu tür kanamada kan parlak kırmızı renktedir ve dışkıyla karışmamıştır. Damla biçiminde klozete düşen kan da çoğunlukla aynı bölgeden kaynaklanır. Kanın dışkının içine karışmış olması ise odağın daha yukarıda bulunabileceğini düşündürür. Koyu renkli, katran görünümünde dışkı üst sindirim sisteminden gelen kanamayı akla getirir. Kanamanın miktarı kadar süresi ve yinelemesi de önem taşır. Bir kez görülen az miktarda kanama ile haftalarca süren kanama aynı biçimde değerlendirilmez. Kanamaya kansızlık bulguları eklenmişse inceleme hızlandırılır. Makat ve karın duvarı şikâyetleri bölümünde bu yakınmaları ayrı ayrı ele aldım.

Makat Muayenesinde Parmakla Bakı ve Anoskopi Neyi Gösterir?

Makat muayenesinde parmakla bakı kanal içindeki sertlikleri ve kas gerginliğini, anoskopi ise damar yastıkçıklarını doğrudan gösterir. Muayene bölgenin gözle değerlendirilmesiyle başlar. Deri katlarının arasında yırtık, kabartı ya da akıntı ağzı olup olmadığına bakarım. Parmakla yapılan bakıda kanal duvarı, çevre dokular ve varsa kitle elle değerlendirilir. İşlem kısa sürer ve uygun kayganlaştırıcı kullanıldığında çoğu kişide tolere edilir. Anoskopi ise kısa bir aletle kanalın içinin aydınlatılarak görülmesini sağlar. Bu inceleme damar yastıkçıklarının derecesini ve kanama odağının yerini ortaya koyar. Ağrının çok şiddetli olduğu durumlarda muayeneyi zorlamam ve önce ağrıyı yatıştırırım. Parmakla bakı ile anoskopinin birlikte yapılması değerlendirmeyi tamamlar. Muayene bulguları hangi tedavinin seçileceğini ve ek incelemenin gerekip gerekmediğini belirler.

Her Makat Kanaması Basura mı Bağlanmalıdır?

Her makat kanaması basura bağlanmamalıdır. Bölgede genişlemiş damar yastıkçıkları bulunması, kanamanın kaynağının orada olduğunu kanıtlamaz. Aynı kişide hem basur hem de daha yukarıda bir odak bulunabilir. Kanamanın basura bağlanıp incelemenin yapılmaması, ciddi hastalıkların gecikmeli saptanmasının bilinen nedenlerinden biridir. Bu nedenle kanaması olan kişide yaşı, aile öyküsünü ve eşlik eden yakınmaları birlikte değerlendiririm. Dışkılama düzeninde değişiklik, kilo kaybı ve kansızlık uyarıcı bulgular arasında yer alır. Bu bulgulardan biri varsa kanamayı yalnız muayeneyle açıklamakla yetinmem. Tedaviye başlanan kişide kanama sürüyorsa da inceleme gündeme gelir.

Kanama Tekrarlıyorsa Kalın Bağırsak İncelemesi Hangi Durumda Öne Alınır?

Kanama tekrarlıyorsa kalın bağırsak incelemesi, yaş ve aile öyküsü gibi etkenler eklendiğinde öne alınır. İnceleme kararını tek bir ölçüte değil, bulguların bütününe bakarak veriyorum. Ailesinde kalın bağırsak kanseri ya da polip öyküsü bulunan kişilerde eşik düşer. Dışkılama alışkanlığında yeni başlayan bir değişiklik varsa inceleme beklenmeden planlanır. Dışkı kalibresinde incelme, karında şişkinlik ve açıklanamayan kilo kaybı da aynı yönde yorumlanır. Kansızlık saptanan kişide kanamanın kaynağı gösterilmeden değerlendirme tamamlanmaz. Bölgeye yönelik tedaviye karşın kanamanın sürmesi de incelemeyi gerektirir. Genel cerrahi bölümünde hangi yakınmanın hangi incelemeye yönlendirdiğini ayrıca anlattım.