Böbreküstü Bezi Ameliyatından Sonra Hormon İlacı Gerekir mi?

Böbreküstü bezi ameliyatından sonra hormon ilacı gerekip gerekmediği, çıkarılan kitlenin hormon salgılayıp salgılamadığına bağlıdır. Hormon salgılamayan bir kitle çıkarıldığında karşı bez olağan biçimde çalışmayı sürdürür ve destek gerekmez. Kortizol salgılayan bir kitle çıkarıldığında ise karşı bez uzun süre baskı altında kaldığı için hemen devreye giremez. Bu kişilerde ameliyattan sonra geçici bir kortizol desteği başlatılır. Destek, karşı bez kendi üretimini yeniden kazandığında kademeli biçimde kesilir. Bu yazıda desteğin neden gerektiğini, nasıl başlatıldığını, hangi belirtilerle izlendiğini ve ne zaman sonlandırıldığını anlatıyorum.

Karşı Bezin Baskılanması İlaç Gereksinimini Nasıl Doğurur?

Karşı bezin baskılanması, uzun süre yüksek kalan kortizolün beyindeki uyarı düzenini susturması nedeniyle ilaç gereksinimini doğurur. Sağlıklı bir düzende beyindeki bez, kandaki kortizol düştüğünde uyarıcı hormon salgılar. Bu uyarı iki böbreküstü bezini çalıştırır. Kitle kendi başına kortizol ürettiğinde kandaki düzey sürekli yüksek kalır. Beyin bu yüksekliği algılar ve uyarısını keser. Uyarı gelmeyen karşı bez zamanla küçülür ve işlevini yitirir. Kitle çıkarıldığında kortizol kaynağı birden ortadan kalkar. Karşı bez ise henüz uyanmadığı için üretime geçemez. Bu boşluk dışarıdan verilen destekle kapatılır.

Kortizol Desteği Hangi Kan Sonucuna Göre Başlatılır?

Kortizol desteği, sabah erken saatte alınan kan örneğindeki kortizol düzeyine göre başlatılır. Ameliyattan sonraki ilk günlerde bu ölçümü ardışık sabahlarda yineleyerek izlerim. Düzey belirgin biçimde düşük bulunan kişilerde desteği beklemeden başlatırım. Sınırda çıkan değerlerde uyarı testi yaparak karşı bezin yanıtını ölçerim. Hormon salgılayan bir kitle nedeniyle ameliyat edilen kişilerde desteği çoğunlukla ameliyat gününde başlatırım. Hormon salgılamayan bir kitle çıkarılan kişilerde ise ölçüm sonucunu beklerim. Destek başlanmadan önce kan sodyum, potasyum ve şeker değerlerini de görürüm. İlk günlerde doz yüksek tutulur, ardından hızla azaltılır. Bu düzeni kişiye yazılı olarak veririm.

Destek Dozu Azaltılırken Hangi Belirtiler İzlenir?

Destek dozu azaltılırken halsizlik, bulantı, iştahsızlık, baş dönmesi ve kas ağrısı izlenir. Bu belirtiler vücudun eldeki dozla yetinemediğini gösterir. Ayağa kalkınca gelen baş dönmesi ve tansiyon düşüklüğü de aynı yöne işaret eder. Böyle bir tabloda dozu bir önceki düzeye geri çekerim. Belirtiler yoksa azaltmayı planladığım hızda sürdürürüm. Kan sodyum düşüklüğü ve potasyum yüksekliği de uyarıcı bulgular arasındadır. Kişiden bu belirtileri bir deftere yazmasını isterim. Azaltma dönemi boyunca kilo ve tansiyon kaydının tutulması kararı kolaylaştırır. Doz azaltma bu nedenle takvimle değil, kişinin verdiği yanıtla yürütülür.

Ateşli Hastalıkta Destek Dozu Neden Artırılır?

Ateşli hastalıkta destek dozu, vücudun kortizol gereksiniminin zorlanma altında yükselmesi nedeniyle artırılır. Sağlıklı bir bez, ateş ya da yaralanma durumunda üretimini kendiliğinden çoğaltır. Destek alan kişide bu yanıt oluşmaz, çünkü kaynak dışarıdan verilen sabit dozdur. Doz artırılmazsa halsizlik, bulantı ve tansiyon düşüklüğü hızla derinleşir. Bu nedenle ateşli hastalıkta dozun geçici olarak katlanmasını söylerim. Kusma nedeniyle hap alınamıyorsa iğne biçiminde destek gerekir. Kişiye yanında taşıması için yazılı bir bilgi kartı veririm. Diş çekimi, ameliyat ve ağır yaralanma durumlarında da aynı kural geçerlidir. Adrenal bez hormonları sayfasında bu yanıt düzenini ayrıntılı biçimde anlattım.

Karşı Bez Toparlandığında Destek Ne Zaman Kesilir?

Karşı bez toparlandığında destek, sabah kortizol düzeyi yeterli bulunduğunda ve uyarı testi olumlu yanıt verdiğinde kesilir. Toparlanma süresi kişiden kişiye değişir ve aylarla ölçülür. Uzun süre yüksek kortizol altında kalmış kişilerde bu süre daha da uzar. Destek azaltılırken sabah kortizol ölçümünü belirli aralıklarla yinelerim. Ölçüm yeterli düzeye ulaştığında uyarı testiyle doğrularım. Testten olumlu yanıt alındığında desteği sonlandırırım. Kesme kararından sonra da kişinin bir süre bilgi kartı taşımasını isterim. Ağır bir hastalık ya da ameliyat durumunda geçici destek yeniden gerekebilir. Böbreküstü bezi nedir sayfasında bezin üretim düzenini bütün olarak ele aldım.